શ્રી સત્યનારાયણ કથા
પગલું-દર-પગલું પૂજા વિધાન
તૈયારી
મંડપ તૈયાર કરો
શું કરવું: સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો. પૂજાની જગ્યા સાફ કરી રંગોળી પૂરો. પૂર્વ દિશા તરફ લાકડાનો બાજઠ મૂકો, તેના પર નવું વસ્ત્ર પાથરો અને વસ્ત્ર પર ચોખાનું એક પડ પાથરો. મંડપ રૂપે બંને બાજુ કેળના થડ કે પાન બાંધો. કળશમાં પાણી ભરો, તેમાં થોડી હળદર, અક્ષત અને એક સિક્કો નાખો, ઉપર આંબાના પાંચ પાન અને નાળિયેર મૂકો અને તેને ચોખા પર પધરાવો. તેની પાછળ શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની છબી મૂકો. બધી પૂજા સામગ્રી હાથવગી રાખો. પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ મુખ રાખીને બેસો.
પ્રસાદ તૈયાર કરો
શું કરવું: રવો, ખાંડ, ઘી, દૂધ અને પાકાં કેળાં, દરેક સવા માપ (દા.ત. દરેક સવા વાટકી) લઈ પ્રસાદનો શીરો બનાવો. રવાને ઘીમાં શેકો, દૂધ ઉમેરી પકાવો, પછી ખાંડ, છૂંદેલાં કેળાં, એલચી, કાજુ અને કિસમિસ ઉમેરો. તેને ઢાંકીને ભગવાન પાસે રાખો.
આરંભ – ગણપતિ પ્રાર્થના
ગણપતિ પ્રાર્થના
શું કરવું: હાથ જોડીને શ્રી ગણેશજીને પૂજાનાં બધાં વિઘ્નો દૂર કરવા પ્રાર્થના કરો.
શ્રી મહાગણાધિપતયે નમઃ ॥ શુક્લામ્બરધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્ । પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્ સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે ॥ અગજાનન પદ્માર્કં ગજાનનમહર્નિશમ્ । અનેકદં તં ભક્તાનાં એકદન્તમુપાસ્મહે ॥
અર્થ: શ્વેત વસ્ત્રધારી, સર્વવ્યાપી, ચંદ્ર સમાન તેજસ્વી, ચાર ભુજાવાળા અને પ્રસન્ન મુખવાળા પ્રભુનું ધ્યાન કરીએ, જેથી બધાં વિઘ્નો દૂર થાય. ભક્તોને અનેક વરદાન આપનાર, પાર્વતીનંદન એકદંતને અમે પૂજીએ છીએ.
પવિત્રીકરણ
શું કરવું: ડાબા હાથમાં આચમનીથી જળ લઈ, જમણા અંગૂઠા (અથવા ફૂલ)થી શ્લોક બોલતાં ત્રણ વાર માથા પર છાંટો. પછી હાથ જોડી ગુરુને પ્રણામ કરો.
અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા । યઃ સ્મરેત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તરઃ શુચિઃ ॥ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષાય નમઃ ॥ શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ ॥
અર્થ: પવિત્ર હોય કે અપવિત્ર, કોઈ પણ અવસ્થામાં હોય, જે કમળનયન ભગવાનનું સ્મરણ કરે છે તે અંદર અને બહારથી શુદ્ધ થાય છે. ગુરુને નમસ્કાર.
દીવો પ્રગટાવો
શું કરવું: બે વાટવાળો ઘીનો દીવો અને અગરબત્તી પ્રગટાવો. દીવાને નમસ્કાર કરો.
દીપજ્યોતિઃ પરબ્રહ્મ દીપજ્યોતિર્જનાર્દનઃ । દીપો હરતુ મે પાપં દીપજ્યોતિર્નમોઽસ્તુ તે ॥
અર્થ: દીવાનો પ્રકાશ પરબ્રહ્મ છે, તે જ જનાર્દન છે. દીવો મારાં પાપ દૂર કરે; હે દીપજ્યોતિ, તમને નમસ્કાર.
શુદ્ધિ
આચમન
શું કરવું: જમણી હથેળીને વાટકી જેવી રાખી તેમાં એક ચમચી પાણી લો અને "કેશવાય સ્વાહા" બોલી પીઓ. એ જ રીતે "નારાયણાય સ્વાહા" અને "માધવાય સ્વાહા" બોલી ફરી કરો (ત્રણ આચમન). "ગોવિંદાય નમઃ" બોલી જમણા હાથ પર અને "વિષ્ણવે નમઃ" બોલી ડાબા હાથ પર થોડું પાણી રેડો. પછી હાથ જોડીને બાકીનાં નામ બોલો.
ૐ કેશવાય સ્વાહા । ૐ નારાયણાય સ્વાહા । ૐ માધવાય સ્વાહા । ૐ ગોવિન્દાય નમઃ । ૐ વિષ્ણવે નમઃ । ૐ મધુસૂદનાય નમઃ । ૐ ત્રિવિક્રમાય નમઃ । ૐ વામનાય નમઃ । ૐ શ્રીધરાય નમઃ । ૐ હૃષીકેશાય નમઃ । ૐ પદ્મનાભાય નમઃ । ૐ દામોદરાય નમઃ । ૐ સંકર્ષણાય નમઃ । ૐ વાસુદેવાય નમઃ । ૐ પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ । ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ । ૐ પુરુષોત્તમાય નમઃ । ૐ અધોક્ષજાય નમઃ । ૐ નારસિંહાય નમઃ । ૐ અચ્યુતાય નમઃ । ૐ જનાર્દનાય નમઃ । ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ । ૐ હરયે નમઃ । ૐ શ્રીકૃષ્ણાય નમઃ ॥
અર્થ: ભગવાન વિષ્ણુનાં ૨૪ નામોનું સ્મરણ કરતાં કરતાં જળ વડે અંદર અને બહારથી પોતાને પવિત્ર કરવું.
વિઘ્નો દૂર કરવાં
શું કરવું: થોડા અક્ષત લઈ પાછળ જોયા વિના ડાબા ખભા ઉપરથી પાછળ નાખો.
ઉત્તિષ્ઠન્તુ ભૂતપિશાચાઃ ય એતે ભૂમિભારકાઃ । એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥
અર્થ: પૃથ્વી પર ભારરૂપ ભૂતો અને આત્માઓ ઊઠીને ચાલ્યા જાય; તેમની શુભેચ્છાથી હું આ પવિત્ર કાર્ય આરંભું છું.
પ્રાણાયામ
શું કરવું: જમણા અંગૂઠા વડે જમણું નસકોરું બંધ કરી ડાબા નસકોરાથી શ્વાસ લો; બંને બંધ કરી મનમાં મંત્ર બોલતાં શ્વાસ રોકો; પછી જમણા નસકોરાથી શ્વાસ છોડો. જેમણે દીક્ષા ન લીધી હોય તેઓ ફક્ત "ૐ" બોલતાં ત્રણ વાર ધીમે શ્વાસ લઈ શકે.
ૐ ભૂઃ । ૐ ભુવઃ । ૐ સુવઃ । ૐ મહઃ । ૐ જનઃ । ૐ તપઃ । ૐ સત્યમ્ । ૐ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ । ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥ ઓમાપો જ્યોતી રસોઽમૃતં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવસ્સુવરોમ્ ॥
અર્થ: સાત લોક અને ગાયત્રીનું ધ્યાન કરતાં શ્વાસને નિયંત્રિત કરવો, જેથી પૂજા માટે મન સ્થિર થાય.
સંકલ્પ
સંકલ્પ (વ્રતનો નિશ્ચય)
શું કરવું: જમણા હાથમાં અક્ષત અને ફૂલ લો, તેની નીચે ડાબી હથેળી રાખો અને છાતી પાસે પકડો. નીચેનો સંકલ્પ બોલો, જેમાં ઍપે આજનું પંચાંગ તથા તમારું ગોત્ર અને નામ ભરી દીધાં છે. અંતે આચમનીથી અક્ષત પર થોડું પાણી રેડી તેને થાળીમાં મૂકી દો.
…
અર્થ: હું સમય, સ્થળ, હું કોણ છું અને આ પૂજા શા માટે કરું છું તે જાહેર કરું છું: મારા પરિવારના કલ્યાણ, હિંમત, દીર્ઘાયુ, આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિ માટે તથા ભગવાનને પ્રસન્ન કરવા.
કળશ પૂજા
કળશ પૂજા
શું કરવું: કળશ પર ચંદન, કંકુ અને અક્ષત ચઢાવો. જમણી હથેળીથી કળશનું મુખ ઢાંકો અને બધી પવિત્ર નદીઓને તેના જળમાં આમંત્રિત કરતાં મંત્ર બોલો.
કલશસ્ય મુખે વિષ્ણુઃ કણ્ઠે રુદ્રઃ સમાશ્રિતઃ । મૂલે તત્ર સ્થિતો બ્રહ્મા મધ્યે માતૃગણાઃ સ્મૃતાઃ ॥ કુક્ષૌ તુ સાગરાઃ સર્વે સપ્તદ્વીપા વસુન્ધરા । ઋગ્વેદોઽથ યજુર્વેદઃ સામવેદો હ્યથર્વણઃ ॥ અંગૈશ્ચ સહિતાઃ સર્વે કલશામ્બુ સમાશ્રિતાઃ ॥ ગંગે ચ યમુને ચૈવ ગોદાવરિ સરસ્વતિ । નર્મદે સિન્ધુ કાવેરિ જલેઽસ્મિન્ સન્નિધિં કુરુ ॥
અર્થ: કળશના મુખમાં વિષ્ણુ, કંઠમાં રુદ્ર, મૂળમાં બ્રહ્મા અને મધ્યમાં માતૃગણ નિવાસ કરે છે. બધા સમુદ્રો, સાત દ્વીપ, પૃથ્વી અને ચારેય વેદ તેના જળમાં વસે છે. હે ગંગા, યમુના, ગોદાવરી, સરસ્વતી, નર્મદા, સિંધુ અને કાવેરી, આ જળમાં પધારો.
કળશના જળનો છંટકાવ
શું કરવું: કળશમાં બોળેલા ફૂલ કે આંબાના પાન વડે પૂજા સામગ્રી પર, ભગવાન પર અને પોતાના પર થોડું પાણી છાંટો.
કલશોદકેન પૂજાદ્રવ્યાણિ સમ્પ્રોક્ષ્ય, દેવમાત્માનં ચ સમ્પ્રોક્ષ્ય ॥
અર્થ: પવિત્ર કરેલા જળથી બધી પૂજા સામગ્રી, દેવતા અને પોતાને શુદ્ધ કરવાં.
ગણપતિ પૂજા
ગણપતિ પૂજા
શું કરવું: નાગરવેલના પાન પર હળદરના લેપથી નાના ગણપતિ (હળદરના ગણપતિ) બનાવો અને તેમને કળશની જમણી બાજુ મૂકો. ૧૬ નામોમાંથી દરેક નામે એક ફૂલ કે અક્ષત ચઢાવો. નૈવેદ્યમાં કેળું કે ગોળ ધરાવો અને વ્રત નિર્વિઘ્ને પૂરું થાય એવી પ્રાર્થના કરો.
ૐ સુમુખાય નમઃ । ૐ એકદન્તાય નમઃ । ૐ કપિલાય નમઃ । ૐ ગજકર્ણકાય નમઃ । ૐ લમ્બોદરાય નમઃ । ૐ વિકટાય નમઃ । ૐ વિઘ્નરાજાય નમઃ । ૐ ગણાધિપાય નમઃ । ૐ ધૂમકેતવે નમઃ । ૐ ગણાધ્યક્ષાય નમઃ । ૐ ફાલચન્દ્રાય નમઃ । ૐ ગજાનનાય નમઃ । ૐ વક્રતુણ્ડાય નમઃ । ૐ શૂર્પકર્ણાય નમઃ । ૐ હેરમ્બાય નમઃ । ૐ સ્કન્દપૂર્વજાય નમઃ ॥ ૐ મહાગણાધિપતયે નમઃ, ષોડશનામભિઃ પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ॥ વક્રતુણ્ડ મહાકાય સૂર્યકોટિ સમપ્રભ । નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ સર્વકાર્યેષુ સર્વદા ॥
અર્થ: સોળ નામોથી શ્રી ગણેશને નમસ્કાર. હે વક્રતુંડ, મહાકાય, કરોડો સૂર્ય સમાન તેજસ્વી પ્રભુ, મારાં બધાં કાર્યોમાં સદા વિઘ્નો દૂર કરો.
નવગ્રહ અને દિક્પાલ પૂજા
શું કરવું: કળશની આસપાસના ચોખા પર નવ ગ્રહો માટે નવ સ્થાને અને દિશાઓના રક્ષકો માટે આઠ દિશામાં, દરેકનું નામ બોલીને અક્ષત ચઢાવો. (કેટલાક પરિવારો અહીં વિસ્તૃત પૂજા કરે છે; ઘરે આ ટૂંકી વિધિ પૂરતી છે.)
ૐ આદિત્યાય નમઃ । ૐ સોમાય નમઃ । ૐ અંગારકાય નમઃ । ૐ બુધાય નમઃ । ૐ બૃહસ્પતયે નમઃ । ૐ શુક્રાય નમઃ । ૐ શનૈશ્ચરાય નમઃ । ૐ રાહવે નમઃ । ૐ કેતવે નમઃ ॥ ૐ ઇન્દ્રાય નમઃ । ૐ અગ્નયે નમઃ । ૐ યમાય નમઃ । ૐ નિરૃતયે નમઃ । ૐ વરુણાય નમઃ । ૐ વાયવે નમઃ । ૐ કુબેરાય નમઃ । ૐ ઈશાનાય નમઃ ॥
અર્થ: નવ ગ્રહો (સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરુ, શુક્ર, શનિ, રાહુ, કેતુ) અને આઠ દિશાઓના રક્ષકોને નમસ્કાર.
ષોડશોપચાર પૂજા
ધ્યાન
શું કરવું: હાથ જોડીને ભગવાનની છબી સામે જુઓ અને મનમાં તેમના સ્વરૂપની કલ્પના કરો.
ધ્યાયેત્સત્યં ગુણાતીતં ગુણત્રયસમન્વિતમ્ । લોકનાથં ત્રિલોકેશં કૌસ્તુભાભરણં હરિમ્ ॥ નીલવર્ણં પીતવાસં શ્રીવત્સપદભૂષિતમ્ । ગોવિન્દં ગોકુલાનન્દં બ્રહ્માદ્યૈરપિ પૂજિતમ્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । ધ્યાયામિ ॥
અર્થ: ત્રણ ગુણોથી પર છતાં તેમને ધારણ કરનાર, ત્રણેય લોકના સ્વામી, કૌસ્તુભ મણિથી શોભિત, શ્યામ વર્ણવાળા, પીતાંબરધારી, શ્રીવત્સ ચિહ્નવાળા, ગોકુળના આનંદ ગોવિંદ, બ્રહ્મા અને દેવો દ્વારા પણ પૂજિત હરિ એવા સત્ય (સત્યનારાયણ)નું ધ્યાન કરીએ.
આવાહન (આમંત્રણ)
શું કરવું: ભગવાનને પધારીને છબીમાં બિરાજવા આમંત્રણ આપતાં અક્ષત અને ફૂલ ચઢાવો.
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ । સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ । સ ભૂમિં વિશ્વતો વૃત્વા । અત્યતિષ્ઠદ્દશાંગુલમ્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । આવાહયામિ ॥
અર્થ: પુરુષને હજાર મસ્તક, હજાર નેત્ર અને હજાર ચરણ છે; તે પૃથ્વીને ચારે બાજુથી વ્યાપીને તેનાથી પણ આગળ છે. હે પ્રભુ, હું આપનું આવાહન કરું છું.
આસન
શું કરવું: ભગવાનને આસન રૂપે અક્ષત ચઢાવો.
પુરુષ એવેદં સર્વમ્ । યદ્ભૂતં યચ્ચ ભવ્યમ્ । ઉતામૃતત્વસ્યેશાનઃ । યદન્નેનાતિરોહતિ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । નવરત્નખચિત સિંહાસનં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: આ બધું પુરુષ જ છે, જે થઈ ગયું અને જે થવાનું છે તે બધું; તે અમરત્વના સ્વામી છે. હું આપને નવ રત્નોથી જડેલું સિંહાસન અર્પણ કરું છું.
પાદ્ય (ચરણ ધોવા)
શું કરવું: આચમની વડે ભગવાનનાં ચરણોમાં (થાળીમાં) થોડું પાણી અર્પણ કરો.
એતાવાનસ્ય મહિમા । અતો જ્યાયાંશ્ચ પૂરુષઃ । પાદોઽસ્ય વિશ્વા ભૂતાનિ । ત્રિપાદસ્યામૃતં દિવિ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । પાદયોઃ પાદ્યં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: આવો તેમનો મહિમા છે, અને પુરુષ તો તેનાથી પણ મહાન છે; સર્વ પ્રાણીઓ તેમનો એક ચતુર્થાંશ છે. આપનાં ચરણ ધોવા હું જળ અર્પણ કરું છું.
અર્ઘ્ય
શું કરવું: થોડું ચંદન અને અક્ષત ભેળવેલું થોડું પાણી ભગવાનના હાથ તરફ અર્પણ કરો.
ત્રિપાદૂર્ધ્વ ઉદૈત્પુરુષઃ । પાદોઽસ્યેહાઽઽભવાત્પુનઃ । તતો વિષ્વઙ્વ્યક્રામત્ । સાશનાનશને અભિ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । હસ્તયોઃ અર્ઘ્યં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: પુરુષના ત્રણ ચતુર્થાંશ ઉપર ઊઠ્યા; એક ચતુર્થાંશ આ જગત બન્યો. આપના હાથ માટે હું જળ અર્પણ કરું છું.
આચમનીય
શું કરવું: ભગવાનને આચમન માટે તેમના મુખ તરફ થોડું પાણી અર્પણ કરો.
તસ્માદ્વિરાડજાયત । વિરાજો અધિ પૂરુષઃ । સ જાતો અત્યરિચ્યત । પશ્ચાદ્ભૂમિમથો પુરઃ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । મુખે આચમનીયં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: તેમનામાંથી બ્રહ્માંડ જન્મ્યું, અને તે તેમાં વ્યાપેલા છે. આચમન માટે હું જળ અર્પણ કરું છું.
પંચામૃત સ્નાન
શું કરવું: દરેક માટેની પંક્તિ બોલતાં બોલતાં ભગવાનને દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડથી એક પછી એક સ્નાન કરાવો (છબી હોય તો ફૂલથી છાંટો). પછી શુદ્ધ પાણી છાંટો.
ક્ષીરમ્ — આપ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણિયમ્ । ભવા વાજસ્ય સંગથે ॥ દધિ — દધિક્રાવ્ણો અકારિષં જિષ્ણોરશ્વસ્ય વાજિનઃ । સુરભિ નો મુખા કરત્પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્ ॥ ઘૃતમ્ — શુક્રમસિ જ્યોતિરસિ તેજોઽસિ દેવો વસ્સવિતોત્પુનાત્વચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ વસોસ્સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ ॥ મધુ — મધુવાતા ઋતાયતે મધુક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ । માધ્વીર્નઃ સન્ત્વોષધીઃ ॥ શર્કરા — સ્વાદુઃ પવસ્વ દિવ્યાય જન્મને સ્વાદુરિન્દ્રાય સુહવીતુ નામ્ને ॥ પંચામૃત સ્નાનં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: પાંચ અમૃત — દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડ — થી ભગવાનને સ્નાન કરાવવું.
સ્નાન
શું કરવું: ફૂલ વડે ભગવાન પર શુદ્ધ પાણી છાંટો, પછી લૂછીને તેમને ફરી સ્થાને પધરાવો.
યત્પુરુષેણ હવિષા । દેવા યજ્ઞમતન્વત । વસન્તો અસ્યાસીદાજ્યમ્ । ગ્રીષ્મ ઇધ્મશ્શરદ્ધવિઃ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । શુદ્ધોદક સ્નાનં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: દેવોએ પુરુષને જ આહુતિ બનાવી યજ્ઞ કર્યો. હું શુદ્ધ જળથી સ્નાન અર્પણ કરું છું.
વસ્ત્ર
શું કરવું: ભગવાનને હળદરવાળા સુતરના બે તાર (અથવા નવું વસ્ત્ર / બ્લાઉઝ પીસ) અર્પણ કરો.
સપ્તાસ્યાસન્પરિધયઃ । ત્રિઃ સપ્ત સમિધઃ કૃતાઃ । દેવા યદ્યજ્ઞં તન્વાનાઃ । અબધ્નન્પુરુષં પશુમ્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । વસ્ત્રયુગ્મં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: યજ્ઞને સાત પરિધિ અને ત્રણ ગુણ્યા સાત સમિધ હતાં. હું વસ્ત્રની જોડ અર્પણ કરું છું.
યજ્ઞોપવીત (જનોઈ)
શું કરવું: યજ્ઞોપવીત અર્પણ કરો, અથવા તેના બદલે અક્ષત ચઢાવો.
તં યજ્ઞં બર્હિષિ પ્રૌક્ષન્ । પુરુષં જાતમગ્રતઃ । તેન દેવા અયજન્ત । સાધ્યા ઋષયશ્ચ યે ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: તેમણે પ્રથમ જન્મેલા પુરુષનો યજ્ઞમાં અભિષેક કર્યો. હું યજ્ઞોપવીત અર્પણ કરું છું.
ગંધ (ચંદન)
શું કરવું: અનામિકા આંગળીથી ભગવાનને ચંદનનો લેપ લગાવો, પછી હળદર અને કંકુ ચઢાવો.
તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ । સમ્ભૃતં પૃષદાજ્યમ્ । પશૂંસ્તાંશ્ચક્રે વાયવ્યાન્ । આરણ્યાન્ગ્રામ્યાશ્ચ યે ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । શ્રીગન્ધં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: એ યજ્ઞમાંથી દહીં અને ઘી ઉત્પન્ન થયાં. હું સુગંધી ચંદન અર્પણ કરું છું.
અક્ષત
શું કરવું: આભૂષણ રૂપે અક્ષત (હળદર ભેળવેલા ચોખા) ચઢાવો.
તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ । ઋચઃ સામાનિ જજ્ઞિરે । છન્દાંસિ જજ્ઞિરે તસ્માત્ । યજુસ્તસ્માદજાયત ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । અલંકરણાર્થં અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ॥
અર્થ: એ યજ્ઞમાંથી ઋગ્વેદ, સામવેદ અને યજુર્વેદ જન્મ્યા. હું આભૂષણ રૂપે અક્ષત અર્પણ કરું છું.
પુષ્પ (ફૂલ)
શું કરવું: ભગવાનને ફૂલ, તુલસી અને હાર અર્પણ કરો.
તસ્માદશ્વા અજાયન્ત । યે કે ચોભયાદતઃ । ગાવો હ જજ્ઞિરે તસ્માત્ । તસ્માજ્જાતા અજાવયઃ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । પુષ્પૈઃ પૂજયામિ ॥
અર્થ: તેમાંથી ઘોડા, ગાયો, બકરાં અને ઘેટાં જન્મ્યાં. હું ફૂલોથી આપની પૂજા કરું છું.
અંગ પૂજા અને નામાવલી
અંગ પૂજા
શું કરવું: ભગવાનના સ્વરૂપના દરેક અંગ માટે, ચરણથી મસ્તક સુધી, દરેક પંક્તિ બોલતાં એક ફૂલ, તુલસી કે અક્ષત ચઢાવો.
ૐ કેશવાય નમઃ — પાદૌ પૂજયામિ । ૐ ગોવિન્દાય નમઃ — ગુલ્ફૌ પૂજયામિ । ૐ ઇન્દિરાપતયે નમઃ — જંઘે પૂજયામિ । ૐ અનઘાય નમઃ — જાનુની પૂજયામિ । ૐ જનાર્દનાય નમઃ — ઊરૂ પૂજયામિ । ૐ વિષ્ટરશ્રવસે નમઃ — કટિં પૂજયામિ । ૐ કુક્ષિસ્થાખિલભુવનાય નમઃ — ઉદરં પૂજયામિ । ૐ લક્ષ્મીવક્ષઃસ્થલાય નમઃ — વક્ષઃસ્થલં પૂજયામિ । ૐ શંખચક્રગદાશાર્ંગપાણયે નમઃ — બાહૂન્ પૂજયામિ । ૐ કમ્બુકણ્ઠાય નમઃ — કણ્ઠં પૂજયામિ । ૐ પૂર્ણેન્દુનિભવક્ત્રાય નમઃ — વક્ત્રં પૂજયામિ । ૐ કુન્દકુટ્મલદન્તાય નમઃ — દન્તાન્ પૂજયામિ । ૐ નાસાગ્રમૌક્તિકાય નમઃ — નાસિકાં પૂજયામિ । ૐ સૂર્યચન્દ્રાગ્નિધારિણે નમઃ — નેત્રાણિ પૂજયામિ । ૐ સહસ્રશિરસે નમઃ — શિરઃ પૂજયામિ । ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ — સર્વાણ્યંગાનિ પૂજયામિ ॥
અર્થ: ભગવાનના દરેક અંગને તેમના એક નામથી પૂજવું: ચરણ, ઘૂંટી, પિંડી, ઘૂંટણ એમ મસ્તક સુધી, અને પછી સમગ્ર સ્વરૂપને.
નામાવલી (૧૦૮ વાર)108 વાર બોલો
શું કરવું: દરેક વખતે નામ બોલતાં એક તુલસીપત્ર, ફૂલ કે અક્ષત ચઢાવો. દરેક વખતે કાઉન્ટર દબાવો. જે પરિવારોને શ્રી સત્યનારાયણ અષ્ટોત્તર શતનામાવલી આવડતી હોય તેઓ તેના બદલે અહીં તે વાંચી શકે.
ૐ શ્રી સત્યનારાયણાય નમઃ ॥
અર્થ: ભગવાન શ્રી સત્યનારાયણને નમસ્કાર.
વ્રત કથા
પ્રથમ અધ્યાય — નારદજીનો પ્રશ્ન
ઘણા સમય પહેલાં નૈમિષારણ્યમાં શૌનક આદિ ઋષિઓએ સૂતજીને પૂછ્યું: "કળિયુગમાં લોકો ઓછા પરિશ્રમે મનવાંછિત ફળ કેવી રીતે મેળવી શકે?" સૂતજીએ તેમને એ વાત કહી જે એક વાર સ્વયં ભગવાન વિષ્ણુએ નારદજીને કહી હતી.
વિવિધ લોકમાં ભ્રમણ કરતા નારદજી પૃથ્વી પર આવ્યા અને જોયું કે લોકો પોતાનાં પૂર્વ કર્મોને કારણે દરિદ્રતા, રોગ અને દુઃખથી પીડાય છે. દ્રવિત થઈને તેઓ વૈકુંઠ ગયા અને ભગવાનને પૂછ્યું કે તેમનાં દુઃખ કેવી રીતે દૂર થાય.
ભગવાને કહ્યું: "એક એવું વ્રત છે જે લોકોને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે છે અને આ લોક તથા પરલોકમાં સુખ આપે છે: શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત. તે કોઈ પણ દિવસે, ખાસ કરીને પૂનમે, સાંજે, ભક્તિભાવથી, પરિવાર અને મિત્રો સાથે મળીને કરી શકાય. ભગવાનને રવો, ખાંડ, ઘી, દૂધ અને કેળાં, દરેક સવા માપમાં લઈ બનાવેલો પ્રસાદ ધરાવો, કથા સાંભળો અને પ્રસાદ સૌને વહેંચો. જે કોઈ શ્રદ્ધાથી આ કરે છે તેની મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને અંતે તે મારા ધામને પામે છે."
અધ્યાયના અંતે હાથમાંના અક્ષત ભગવાનને અર્પણ કરો.
દ્વિતીય અધ્યાય — ગરીબ બ્રાહ્મણ અને કઠિયારો
કાશી નગરીમાં એક અત્યંત ગરીબ બ્રાહ્મણ રહેતો હતો, જે રોજ ભિક્ષા માટે ભટકતો. ભગવાને કરુણા કરી વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ લઈ તેની પાસે આવી તેને શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત શીખવ્યું. બ્રાહ્મણે તે કરવાનો સંકલ્પ કર્યો, અને તે જ દિવસે તેને પહેલાં કદી ન મળી હોય તેટલી વધુ ભિક્ષા મળી. તેણે પરિવાર સાથે વ્રત કર્યું, અને ત્યારથી તે કોઈ અભાવ વિના જીવ્યો અને અંતે ભગવાનના ધામમાં પહોંચ્યો.
એક વાર તે વ્રત કરતો હતો ત્યારે થાકેલો અને તરસ્યો એક ગરીબ કઠિયારો ત્યાંથી પસાર થયો. તેણે પૂજા જોઈ, તેના વિશે પૂછ્યું અને કથા સાંભળી. તેણે પોતે પણ વ્રત કરવાનો સંકલ્પ કર્યો. તે દિવસે તેનાં લાકડાં હંમેશ કરતાં બમણા ભાવે વેચાયાં, તે પૈસાથી તેણે સામગ્રી ખરીદી અને પરિવાર સાથે વ્રત કર્યું. તે પણ સમૃદ્ધ અને સુખી થયો.
અધ્યાયના અંતે હાથમાંના અક્ષત ભગવાનને અર્પણ કરો.
તૃતીય અધ્યાય — રાજા ઉલ્કામુખ અને સાધુ વાણિયો
સત્યવાદી અને ધર્મનિષ્ઠ રાજા ઉલ્કામુખ પોતાની રાણી સાથે નદીકિનારે શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કરતા હતા, ત્યારે ત્યાં જેનું વહાણ લાંગરેલું હતું તે સાધુ નામના વાણિયાએ પૂછ્યું કે તેઓ શું કરી રહ્યા છે. આ વ્રત દરેક મનોકામના પૂર્ણ કરે છે એ જાણીને, નિઃસંતાન સાધુ વાણિયાએ માનતા લીધી: "જો મને સંતાન થશે, તો હું આ વ્રત કરીશ."
સમય જતાં તેની પત્ની લીલાવતીએ કલાવતી નામની પુત્રીને જન્મ આપ્યો. લીલાવતીએ તેને માનતાની યાદ અપાવી, પણ સાધુએ કહ્યું કે તે કલાવતીના લગ્ન વખતે વ્રત કરશે. તે મોટી થઈ અને એક સારા યુવાન વાણિયા સાથે તેનાં લગ્ન થયાં ત્યારે પણ તે ફરી પોતાનું વચન ભૂલી ગયો.
સાધુ અને તેનો જમાઈ વેપાર માટે રાજા ચંદ્રકેતુની નગરીમાં ગયા. માનતા તૂટી હોવાથી ભગવાને તેમના પર સંકટ આવવા દીધું: રાજાનો ખજાનો લૂંટનાર ચોરોએ લૂંટનો માલ તેમના પડાવ પાસે સંતાડ્યો, અને બંને વાણિયાઓને કેદમાં નાખવામાં આવ્યા અને તેમનો માલ જપ્ત થયો. ઘરે લીલાવતી અને કલાવતી પણ ગરીબીમાં સપડાયાં.
એક દિવસ કલાવતી એક ઘર પાસેથી પસાર થઈ જ્યાં શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત થઈ રહ્યું હતું; તેણે કથા સાંભળી અને પ્રસાદ લીધો. તેણે માતાને વાત કરી, અને બંનેએ વ્રત કર્યું અને પોતાના પતિઓ પાછા આવે એવી પ્રાર્થના કરી.
અધ્યાયના અંતે હાથમાંના અક્ષત ભગવાનને અર્પણ કરો.
ચતુર્થ અધ્યાય — પાંદડાંની નાવ
તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ ભગવાને રાજા ચંદ્રકેતુને સપનામાં દર્શન આપી કહ્યું કે વાણિયાઓ નિર્દોષ છે. રાજાએ તેમને છોડી મૂક્યા, તેમનું ધન બમણું કરીને પાછું આપ્યું અને માનપૂર્વક ઘરે વિદાય કર્યા.
રસ્તામાં ભગવાન એક સંન્યાસીના રૂપે આવ્યા અને પૂછ્યું કે તેમની નાવમાં શું છે. અભિમાની અને બેદરકાર સાધુએ જૂઠું કહ્યું: "ફક્ત વેલા અને પાંદડાં." "તથાસ્તુ," સંન્યાસીએ કહ્યું. તરત જ નાવનો ખજાનો પાંદડાંમાં ફેરવાઈ ગયો. સાધુને પોતાની ભૂલ સમજાઈ, તે સંન્યાસીનાં ચરણોમાં પડ્યો અને ક્ષમા માગી. ભગવાને તેને ક્ષમા કરી ધન પાછું આપ્યું, અને સાધુએ ફરી વ્રત કરવાની માનતા લીધી.
તેઓ ઘર પાસે પહોંચ્યા ત્યારે એક દૂતે લીલાવતી અને કલાવતીને સમાચાર આપ્યા. વ્રતની વચ્ચે બેઠેલી કલાવતી પ્રસાદ લીધા વિના જ પતિને મળવા ઉતાવળે દોડી ગઈ. એ જ ક્ષણે તેના પતિ સાથેની નાવ ડૂબી ગઈ. શોકમગ્ન થઈ સૌએ પ્રાર્થના કરી. આકાશવાણી થઈ: "કલાવતીએ પ્રસાદ લીધા વિના છોડી દીધો છે. તે પાછી જઈ પ્રસાદ લે, તો તેનો પતિ પાછો આવશે." તેણે તેમ કર્યું, અને તેના પતિ સાથે નાવ સલામત રીતે ફરી ઉપર આવી. ત્યાર પછી સાધુ દર મહિને પરિવાર સાથે વ્રત કરતો અને સુખેથી જીવ્યો.
અધ્યાયના અંતે હાથમાંના અક્ષત ભગવાનને અર્પણ કરો.
પંચમ અધ્યાય — રાજા તુંગધ્વજ
શિકારેથી પાછા ફરતા રાજા તુંગધ્વજે એક વૃક્ષ નીચે ગોવાળિયાઓના એક સમૂહને શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કરતા જોયા. અભિમાનને કારણે તેમણે ભગવાનને પ્રણામ ન કર્યા, અને ગોવાળિયાઓએ આદરપૂર્વક પ્રસાદ આપ્યો ત્યારે તેને અડક્યા વિના જ ચાલ્યા ગયા.
થોડા જ સમયમાં આફત આવી: તેમના સો પુત્રો મૃત્યુ પામ્યા અને ધન તથા રાજ્ય ચાલ્યાં ગયાં. રાજા સમજી ગયા કે આ ભગવાન અને તેમના પ્રસાદના અનાદરનું ફળ છે. તેઓ ગોવાળિયાઓ પાસે પાછા ગયા, તેમની સાથે ખૂબ ભક્તિભાવથી વ્રત કર્યું અને નમ્રતાથી પ્રસાદ લીધો. તેમણે જે કંઈ ગુમાવ્યું હતું તે બધું પાછું મળ્યું, અને અંતે તેઓ ભગવાનના ધામને પામ્યા.
સૂતજીએ સમાપન કર્યું: જે કોઈ શ્રદ્ધાથી આ વ્રત કરે છે, અથવા કથા સાંભળી પ્રસાદ લે છે, તે દુઃખમાંથી મુક્ત થાય છે અને તેની શુભ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. આ કથાનો બોધ એ છે કે આપણે આપેલાં વચન પાળવાં, સત્ય બોલવું અને ભગવાનના પ્રસાદનો કદી અનાદર ન કરવો.
અધ્યાયના અંતે હાથમાંના અક્ષત ભગવાનને અર્પણ કરો.
ઉપચાર અને આરતી
ધૂપ
શું કરવું: ભગવાન સામે અગરબત્તી ગોળ ગોળ ફેરવો અને ઘંટડી વગાડો.
યત્પુરુષં વ્યદધુઃ । કતિધા વ્યકલ્પયન્ । મુખં કિમસ્ય કૌ બાહૂ । કાવૂરૂ પાદાવુચ્યેતે ॥ વનસ્પત્યુદ્ભવૈર્દિવ્યૈઃ નાનાગન્ધૈઃ સુસંયુતઃ । આઘ્રેયઃ સર્વદેવાનાં ધૂપોઽયં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । ધૂપમાઘ્રાપયામિ ॥
અર્થ: પુરુષનું વિભાજન કેવી રીતે થયું? હું વૃક્ષોમાંથી બનેલો સુગંધી ધૂપ અર્પણ કરું છું; કૃપા કરી સ્વીકારો.
દીપ (દીવો)
શું કરવું: ઘંટડી વગાડતાં વગાડતાં ભગવાનને ઘીનો દીવો ગોળ ગોળ ફેરવીને બતાવો.
બ્રાહ્મણોઽસ્ય મુખમાસીત્ । બાહૂ રાજન્યઃ કૃતઃ । ઊરૂ તદસ્ય યદ્વૈશ્યઃ । પદ્ભ્યાં શૂદ્રો અજાયત ॥ સાજ્યં ત્રિવર્તિસંયુક્તં વહ્નિના યોજિતં મયા । ગૃહાણ મંગલં દીપં ત્રૈલોક્યતિમિરાપહમ્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । દીપં દર્શયામિ ॥
અર્થ: તેમનું મુખ વિદ્વાનો બન્યું, ભુજાઓ યોદ્ધાઓ, જાંઘો વેપારીઓ અને ચરણ શ્રમિકો બન્યા. ત્રણેય લોકનો અંધકાર દૂર કરનાર ત્રણ વાટવાળો આ મંગળ દીવો સ્વીકારો.
નૈવેદ્ય (થાળ)
શું કરવું: ભગવાન સામે પ્રસાદ, કેળાં અને ફળો મૂકો. તેમની ફરતે પાણી છાંટો, પછી "પ્રાણાય સ્વાહા" વગેરે બોલતાં જમણા હાથથી ભગવાનને પાંચ વાર થાળ ધરાવો. વચ્ચે અને અંતે પાણી અર્પણ કરો.
ચન્દ્રમા મનસો જાતઃ । ચક્ષોઃ સૂર્યો અજાયત । મુખાદિન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ । પ્રાણાદ્વાયુરજાયત ॥ ૐ ભૂર્ભુવસ્સુવઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ । ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥ સત્યં ત્વર્તેન પરિષિંચામિ (સાયંકાલે — ઋતં ત્વા સત્યેન પરિષિંચામિ) । અમૃતમસ્તુ । અમૃતોપસ્તરણમસિ ॥ ૐ પ્રાણાય સ્વાહા । ૐ અપાનાય સ્વાહા । ૐ વ્યાનાય સ્વાહા । ૐ ઉદાનાય સ્વાહા । ૐ સમાનાય સ્વાહા ॥ મધ્યે મધ્યે પાનીયં સમર્પયામિ । અમૃતાપિધાનમસિ । ઉત્તરાપોશનં સમર્પયામિ । હસ્તૌ પ્રક્ષાલયામિ । પાદૌ પ્રક્ષાલયામિ । શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । મહાનૈવેદ્યં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: તેમના મનમાંથી ચંદ્ર અને નેત્રોમાંથી સૂર્ય જન્મ્યા. હું આ મહા નૈવેદ્ય અર્પણ કરું છું; તે અમૃત સમાન બને.
તાંબૂલ (પાન-સોપારી)
શું કરવું: ભગવાનને સોપારી સાથે નાગરવેલનાં બે પાન (અને એક કેળું) અર્પણ કરો.
નાભ્યા આસીદન્તરિક્ષમ્ । શીર્ષ્ણો દ્યૌઃ સમવર્તત । પદ્ભ્યાં ભૂમિર્દિશઃ શ્રોત્રાત્ । તથા લોકાં અકલ્પયન્ ॥ પૂગીફલસમાયુક્તં નાગવલ્લીદલૈર્યુતમ્ । કર્પૂરચૂર્ણસંયુક્તં તામ્બૂલં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । તામ્બૂલં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: તેમની નાભિમાંથી અંતરિક્ષ, મસ્તકમાંથી સ્વર્ગ અને ચરણમાંથી પૃથ્વી ઉત્પન્ન થયાં. સોપારી, પાન અને કપૂર સાથેનું આ તાંબૂલ કૃપા કરી સ્વીકારો.
નીરાજન (કપૂરની આરતી)
શું કરવું: આરતીની થાળીમાં કપૂર પ્રગટાવો અને ઘંટડી વગાડતાં ભગવાન સામે ઘડિયાળની દિશામાં આરતી ઉતારો. સૌ ઊભા થાય. પછી હાજર સૌને આરતી આપો; તેઓ બંને હાથે આરતી લઈ આંખે લગાડે.
વેદાહમેતં પુરુષં મહાન્તમ્ । આદિત્યવર્ણં તમસસ્તુ પારે । સર્વાણિ રૂપાણિ વિચિત્ય ધીરઃ । નામાનિ કૃત્વાઽભિવદન્ યદાસ્તે ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । કર્પૂર નીરાજનં દર્શયામિ ॥
અર્થ: અંધકારથી પર, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી આ મહાન પુરુષને હું જાણું છું. હું આપને કપૂરની જ્યોત બતાવું છું.
મંત્રપુષ્પ
શું કરવું: બંને હાથમાં ફૂલ અને અક્ષત લો, મંત્ર બોલો અને ભગવાનનાં ચરણોમાં અર્પણ કરો.
યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાઃ । તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ । તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્તે । યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ ॥ નારાયણાય વિદ્મહે વાસુદેવાય ધીમહિ । તન્નો વિષ્ણુઃ પ્રચોદયાત્ ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । સુવર્ણ મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ॥
અર્થ: દેવોએ યજ્ઞ વડે યજ્ઞની પૂજા કરી; તે જ પ્રથમ ધર્મ હતા. અમે નારાયણને જાણીએ છીએ અને વાસુદેવનું ધ્યાન કરીએ છીએ; વિષ્ણુ અમને પ્રેરણા આપે.
પ્રદક્ષિણા અને નમસ્કાર3 વાર બોલો
શું કરવું: ભગવાનની ફરતે ઘડિયાળની દિશામાં ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણા કરો (અથવા જ્યાં ઊભા હો ત્યાં જ ફરો), પછી નમસ્કાર કરો. પુરુષો સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરી શકે; સ્ત્રીઓ ઘૂંટણિયે બેસી માથું નમાવે.
યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્માન્તરકૃતાનિ ચ । તાનિ તાનિ પ્રણશ્યન્તિ પ્રદક્ષિણ પદે પદે ॥ પાપોઽહં પાપકર્માહં પાપાત્મા પાપસમ્ભવઃ । ત્રાહિ માં કૃપયા દેવ શરણાગતવત્સલ ॥ અન્યથા શરણં નાસ્તિ ત્વમેવ શરણં મમ । તસ્માત્કારુણ્યભાવેન રક્ષ રક્ષ જનાર્દન ॥ ૐ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ । આત્મપ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥
અર્થ: પ્રદક્ષિણાના દરેક પગલે પૂર્વજન્મોનાં બધાં પાપ નાશ પામે છે. આપના સિવાય મારો કોઈ આધાર નથી; હે જનાર્દન, કરુણા કરી મારું રક્ષણ કરો.
સમાપન
ક્ષમા પ્રાર્થના
શું કરવું: હાથ જોડીને ભગવાનને કોઈ પણ ભૂલ માટે ક્ષમા માગો. પછી છેલ્લી પંક્તિ બોલતાં અક્ષત પર થોડું પાણી રેડો અને પૂજાનું પુણ્ય ભગવાનને અર્પણ કરો.
મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં જનાર્દન । યત્પૂજિતં મયા દેવ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ તે ॥ અપરાધસહસ્રાણિ ક્રિયન્તેઽહર્નિશં મયા । દાસોઽયમિતિ માં મત્વા ક્ષમસ્વ પુરુષોત્તમ ॥ અનેન મયા કૃત પૂજયા ભગવાન્ સર્વાત્મકઃ શ્રી સત્યનારાયણસ્વામી સુપ્રીતઃ સુપ્રસન્નો વરદો ભવતુ ॥
અર્થ: હે પ્રભુ, મંત્ર, ક્રિયા કે ભક્તિ વિના મેં જે કંઈ પૂજા કરી હોય તે પૂર્ણ થાય. રાત-દિવસ હું જે હજારો ભૂલો કરું છું તેને ક્ષમા કરો. ભગવાન શ્રી સત્યનારાયણ પ્રસન્ન થઈ વરદાન આપે.
પ્રસાદ
શું કરવું: જમણી હથેળીમાં તીર્થ (પૂજાનું જળ) લઈ પીઓ, માથે છાંટો, પછી પ્રસાદ લો. હાજર સૌને પ્રસાદ વહેંચો; કોઈ પણ પ્રસાદ લીધા વિના ન જાય.
અકાલમૃત્યુહરણં સર્વવ્યાધિનિવારણમ્ । સમસ્તપાપક્ષયકરં વિષ્ણુપાદોદકં શુભમ્ ॥
અર્થ: ભગવાનનાં ચરણોનું પવિત્ર જળ અકાળ મૃત્યુ દૂર કરે છે, બધા રોગો મટાડે છે અને બધાં પાપોનો નાશ કરે છે.
ઉદ્વાસન (બીજે દિવસે સવારે)
શું કરવું: બીજે દિવસે સવારે ટૂંકી પૂજા (દીવો, નૈવેદ્ય) કરો, અક્ષત ચઢાવો, કળશને હળવેથી ખસેડો અને મંત્ર બોલો. કળશનું જળ તુલસીના છોડમાં રેડો અથવા ઘરમાં છાંટો, અને ચોખા તથા નાળિયેરનો રસોઈમાં ઉપયોગ કરો.
યથાસ્થાનં પ્રવેશયામિ । શોભનાર્થે પુનરાગમનાય ચ ॥
અર્થ: હે પ્રભુ, હું આપને આપના ધામમાં વિદાય આપું છું અને પ્રાર્થના કરું છું કે અમારા કલ્યાણ માટે આપ ફરી પધારો.
🙏 પૂજા સંપન્ન
ભગવાન તમને અને તમારા પરિવારને આરોગ્ય, શાંતિ અને સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે. પ્રસાદ સૌને વહેંચો.