Home › Veda Mantras › puruṣasūktam (ṛgvedaḥ)

puruṣasūktam (ṛgvedaḥ)

Vedic Suktams · Rig Veda · 16 verses

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt | sa bhūmiṃ viśvato vṛtvātyatiṣṭhaddaśāṅgulam || 1 ||

puruṣa evedaṃ sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyam | utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati || 2 ||

etāvānasya mahimāto jyāyām̐śca pūruṣaḥ | pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi || 3 ||

tripādūrdhva udaitpuruṣaḥ pādo'syehābhavatpunaḥ | tato viṣvaṅvyakrāmatsāśanānaśane abhi || 4 ||

tasmādvirāḻajāyata virājo adhi pūruṣaḥ | sa jāto atyaricyata paścādbhūmimatho puraḥ || 5 ||

yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvata | vasanto asyāsīdājyaṃ grīṣma idhmaḥ śaraddhaviḥ || 6 ||

taṃ yajñaṃ barhiṣi praukṣanpuruṣaṃ jātamagrataḥ | tena devā ayajanta sādhyā ṛṣayaśca ye || 7 ||

tasmādyajñātsarvahutaḥ sambhṛtaṃ pṛṣadājyam | paśūn tām̐ścakre vāyavyānāraṇyāngrāmyāśca ye || 8 ||

tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ sāmāni jajñire | chandāṃsi jajñire tasmādyajustasmādajāyata || 9 ||

tasmādaśvā ajāyanta ye ke cobhayādataḥ | gāvo ha jajñire tasmāttasmājjātā ajāvayaḥ || 10 ||

yatpuruṣaṃ vyadadhuḥ katidhā vyakalpayan | mukhaṃ kimasya kau bāhū kā ūrū pādā ucyete || 11 ||

brāhmaṇo'sya mukhamāsīdbāhū rājanyaḥ kṛtaḥ | ūrū tadasya yadvaiśyaḥ padbhyāṃ śūdro ajāyata || 12 ||

candramā manaso jātaścakṣoḥ sūryo ajāyata | mukhādindraścāgniśca prāṇādvāyurajāyata || 13 ||

nābhyā āsīdantarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ samavartata | padbhyāṃ bhūmirdiśaḥ śrotrāttathā lokām̐ akalpayan || 14 ||

saptāsyāsanparidhayastriḥ sapta samidhaḥ kṛtāḥ | devā yadyajñaṃ tanvānā abadhnanpuruṣaṃ paśum || 15 ||

yajñena yajñamayajanta devāstāni dharmāṇi prathamānyāsan | te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ || 16 ||

puruṣasūktam (ṛgvedaḥ) (Taittiriya Aranyaka (Krishna Yajurveda))

Source: Wikisource · CC BY-SA 4.0

Send us your feedback

Tell us what to improve, what is wrong, or what you liked. We read every message.

About
How useful is Sankh for you? (optional)