ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ് (മഹാഭാരതമ്)
സഹസ്രനാമങ്ങൾ (1000 നാമങ്ങൾ) · 184 ശ്ലോകങ്ങൾ
॥ ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ് ॥
വന്ദേ ശംഭുമുമാപതിം സുരഗുരും വന്ദേ ജഗത്കാരണം വന്ദേ പന്നഗഭൂഷണം മൃഗധരം വന്ദേ പശൂനാം പതിമ് । വന്ദേ സൂര്യശശാങ്കവഹ്നിനയനം വന്ദേ മുകുന്ദപ്രിയം വന്ദേ ഭക്തജനാശ്രയം ച വരദം വന്ദേ ശിവം ശങ്കരമ് വാസുദേവഃ- തതസ്സ പ്രയതോ ഭൂത്വാ മമ താത യുധിഷ്ഠിര । പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രാഹ വിപ്രര്ഷിനാമസംഗ്രഹമാദിതഃ ॥
ഉപമന്യുഃ- ബ്രഹ്മപ്രോക്തൈര്ഋഷിപ്രോക്തൈര്വേദവേദാങ്ഗസംഭവൈഃ। സര്വലോകേഷു വിഖ്യാതം സ്തുത്യം സ്തോഷ്യാമി നാമഭിഃ॥
മഹദ്ഭിര്വിഹിതൈസ്സത്യൈസ്സിദ്ധൈസ്സര്വാര്ഥസാധകൈഃ। ഋഷിണാ തണ്ഡിനാ ഭക്ത്യാ കൃതൈര്വേദകൃതാത്മനാ ॥
യഥോക്തൈസ്സാധുഭിഃ ഖ്യാതൈര്മുനിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ । പ്രവരം പ്രഥമ സ്വര്ഗ്യം സര്വഭൂതഹിതം ശുഭമ് ॥
ശ്രുതൈസ്സര്വത്ര ജഗതി ബ്രഹ്മലോകാവതാരിതൈഃ। സത്യൈസ്തത്പരമം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മപ്രോക്തൈസ്സനാതനമ് ॥൫
വക്ഷ്യേ യദുകുലശ്രേഷ്ഠ ശൃണുഷ്വാവഹിതോ മമ । വരയൈനം ഭവം ദേവം ഭക്തസ്വം പരമേശ്വരമ് ॥൬
തേന തേ ശ്രാവയിഷ്യാമി യത്തദ്ബ്രഹ്മ സനാതനമ് । ന ശക്യം വിസ്തരാത്കൃത്സ്നം വക്തും ശര്വസ്യ കേനചിത് ॥ ൭
യുക്തേനാപി വിഭൂതീനാമപി വര്ഷശതൈരപി । യസ്യാദിമധ്യമാന്താനി ഗമ്യന്തേ ന സുരൈരപി ॥൮
കസ്തസ്യ ശക്നുയാദ്വക്തും ഗുണാന് കാര്ത്സ്ന്യേന മാധവ । കിന്തു ദേവസ്യ മഹതസ്സങ്ക്ഷിപ്താര്ഥപദാക്ഷരമ് ॥൯
ശക്തിതശ്ചരിതം വക്ഷ്യേ പ്രസാദാത്തസ്യ ധീമതഃ। അപ്രാപ്യ തു തതോഽനുജ്ഞാം ന ശക്യഃ സ്തോതുമീശ്വരഃ ॥൧൦
യദാ തേനാഭ്യനുജ്ഞാതസ്സ്തുതോ വൈ സ തദാ മയാ । അനാദിനിധനസ്യാഹം ജഗദ്യോനേര്മഹാത്മനഃ ॥൧൧
നാമ്നാം കിഞ്ചിത്സമുദ്ദേശം വക്ഷ്യാമ്യവ്യക്തയോനിനഃ । വരദസ്യ വരേണ്യസ്യ വിശ്വരൂപസ്യ ധീമതഃ ॥ ൧൨
ശൃണു നാമ്നാം ചയം കൃഷ്ണ യദുക്തം പദ്മയോനിനാ । ദശനാമസഹസ്രാണി യാന്യാഹ പ്രപിതാമഹഃ ॥ ൧൩
താനി നിര്മഥ്യ മനസാ ദധ്നോ ഘൃതമിവോദ്ധൃതമ് । ഗിരേസ്സാരം യഥാ ഹേമ പുഷ്പസാരം യഥാ മധു ॥ ൧൪
ഘൃതാത്സാരം യഥാ മണ്ഡം തഥൈതസ്സാരമുദ്ധൃതമ് । സര്വപാപാപഹമിദം ചതുര്വേദസമന്വിതമ് ॥ ൧൫
പ്രയത്നേനാധിഗന്തവ്യം ധാര്ംയ ച പ്രയതാത്മനാ । മാങ്ഗള്യം പൌഷ്ടികം ചൈവ രക്ഷോഘ്നം പാവനം മഹത് ॥ ൧൬
ഇദം ഭക്തായ ദാതവ്യം ശ്രദ്ധയാഽനാസ്തികായ ച । നാശ്രദ്ദധാനരൂപായ നാസ്തികായാജിതാത്മനേ ॥൧൭
യശ്ചാഭ്യസൂയതേ ദേവം കാരണാത്മാനമീശ്വരമ് । സ കൃഷ്ണ നരകം യാതി സഹ പൂര്വൈസ്സഹാത്മജഃ ॥ ൧൮
ഇദം ധ്യാനമിദം യോഗമിദം ധ്യേയമനുത്തമമ് । ഇദം ജപ്യമിദം ജ്ഞാനം രഹസ്യമിദമുത്തമമ് ॥൧൯
യം ജ്ഞാത്വാ ഹ്യന്തകാലേഽപി ഗച്ഛേത പരമാം ഗതിമ് । പവിത്രം മങ്ഗളം മേധ്യം കല്യാണമിദമുത്തമമ് ॥൨൦
ഇദം ബ്രഹ്മാ പുരാ കൃത്വാ സര്വലോകപിതാമഹഃ । സര്വസ്തവാനാം രാജത്വേ ദിവ്യാനാം സമകല്പയത് ॥ ൨൧
തദാപ്രഭൃതി ചൈവായമീശ്വരസ്യ മഹാത്മനഃ । സ്തവരാജ ഇതി ഖ്യാതോ ജഗത്യമരപൂജിതഃ ॥ ൨൨
ബ്രഹ്മലോകാദയം സ്വര്ഗേ സ്തവരാജോഽവതാരിതഃ। യതസ്തണ്ഡിഃ പുരാ പ്രാപ തേന തണ്ഡികൃതോഽഭവത് ॥൨൩
സ്വര്ഗാശ്ചൈവാത്ര ഭൂലോകം തണ്ഡിനാ ഹ്യവതാരിതഃ । സര്വമങ്ഗളമാങ്ഗല്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് ॥൨൪
നിഗദിഷ്യേ മഹാബാഹോ സ്തവാനാമുത്തമം സ്തവമ് । ബ്രഹ്മണാമപി യദ്ബ്രഹ്മ പരാണാമപി യത്പരമ് ॥൨൫
തേജസാമപി യത്തേജസ്തപസാമപി യത്തപഃ । ശാന്താനാമപി യശ്ശാന്തോ ദ്യുതീനാമപി യാ ദ്യുതിഃ॥൨൬
ദാന്താനാമപി യോ ദാന്തോ ധീമതാമപി യാ ച ധീഃ । ദേവാനാമപി യോ ദേവ ഋഷീണാമപി യസ്ത്വൃഷിഃ ॥ ൨൭
യജ്ഞാനാമപി യോ യജ്ഞശിശവാനാമപി യശ്ശിവഃ । രുദ്രാണാമപി യോ രുദ്രഃ പ്രഭാ പ്രഭവതാമപി ॥൨൮
യോഗിനാമപി യോ യോഗീ കാരണാനാം ച കാരണമ് । യതോ ലോകാസ്സമ്ഭവന്തി ന ഭവന്തി യതഃ പുനഃ॥ ൨൯
സര്വഭൂതാത്മഭൂതസ്യ ഹരസ്യാമിതതേജസഃ । അഷ്ടോത്തരസഹസ്രം തു നാമ്നാം സര്വസ്യ മേ ശൃണു ॥൩൦
യച്ഛ്രുത്വാ മനുജവ്യാഘ്ര സര്വാന് കാമാനവാപ്സ്യസി । സ്ഥിരഃ സ്ഥാണുഃ പ്രഭുര്ഭീമഃ പ്രവരോ വരദോ വരഃ ॥ ൩൧
സര്വാത്മാ സര്വവിഖ്യാതഃ സര്വസ്സര്വകരോ ഭവഃ । ജടീ ചര്മീ ശിഖണ്ഡീ ച സര്വാങ്ഗസ്സര്വഭാവനഃ ॥ ൩൨
ഹരശ്ച ഹരിണാക്ഷശ്വ സര്വഭൂതഹരഃ പ്രഭുഃ। പ്രവൃത്തിശ്ച നിവൃത്തിശ്ച നിയതശ്ശാശ്വതോ ധ്രുവഃ ॥൩൩
ശ്മശാനവാസീ ഭഗവാന് ഖചരോ ഗോചരോഽര്ദനഃ । അഭിവാദ്യോ മഹാകര്മാ തപസ്വീ ഭൂതഭാവനഃ ॥൩൪
ഉന്മത്തവേഷഃ പ്രച്ഛന്നസ്സര്വലോകപ്രജാപതിഃ। മഹാരൂപോ മഹാകായോ വൃഷരൂപോ മഹായശാഃ ॥൩൫
മഹാത്മാ സര്വഭൂതാത്മാ വിശ്വരൂപോ മഹാഹനു । ലോകപാലോഽന്തര്ഹിതാത്മാ പ്രസാദോ നീലലോഹിതഃ ॥൩൬
പവിത്രം ച മഹാംശ്ചൈവ നിയമോ നിയമാശ്രിതഃ। സര്വകര്മാ സ്വയംഭൂത ആദിരാദികരോ നിധിഃ ॥൩൭
സഹസ്രാക്ഷോ വിശാലാക്ഷസ്സോമോ നക്ഷത്രസാധകഃ । ചന്ദ്രസ്സൂര്യശ്ശനിഃ കേതുര്ഗ്രഹോ ഗ്രഹപതിര്വരഃ ॥൩൮
ആദിരന്തോ ലയഃ കര്താ മൃഗബാണാര്പണോഽനഘഃ । മഹാതപാ ഘോരതപാ അദീനോ ദീനസാധകഃ ॥ ൩൯
സംവത്സരകരോ മന്ത്രഃ പ്രമാണം പരമം തപഃ। യോഗീ യോജ്യോ മഹാബീജോ മഹാരേതാ മഹാബലഃ ॥ ൪൦
സുവര്ണരേതാസ്സര്വജ്ഞസ്സുബീജോ ബീജവാഹനഃ । ദശബാഹുസ്സ്വനിമിഷോ നീലകണ്ഠ ഉമാപതിഃ॥൪൧
വിശ്വരൂപസ്വയംശ്രേഷ്ഠോ ബലവീരോ ബലോ ഗണഃ । ഗണകര്താ ഗണപതിര്ദിഗ്വാസാഃ കാമ ഏവ ച ॥ ൪൨
മന്ത്രവിത്പരമോ മന്ത്രഃ സര്വഭാവകരോ ഹരഃ। കമണ്ഡലുധരോ ധന്വീ ബാണഹസ്തഃ കപാലവാന് ॥ ൪൩
അശനീ ശതഘ്നീ ഖഡ്ഗീ പട്ടിശീ ചായുധീ മഹാന് । സുവഹസ്തസ്സുരൂപശ്ച തേജസ്തേജസ്കരോ നിധിഃ ॥൪൪
ഉഷ്ണീഷീ വ സുവക്ത്രശ്ച ഉദഗ്രോ വിനതസ്തഥാ । ദീര്ഘശ്ച ഹരികേശശ്ച സുതീര്ഥഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച ॥൪൫
സൃഗാലരൂപഃ സിദ്ധാര്ഥോ മുണ്ഡസ്സര്വശുഭങ്കരഃ । അജശ്ച ബഹുരൂപശ്ച ഗങ്ഗാധാരീ കപര്ദ്യപി ॥൪൬
ഊര്ധ്വരേതാ ഊര്ധ്വലിങ്ഗ ഊര്ധ്വശായീ നഭഃ സ്ഥലഃ । ത്രിജടശ്ചീരവാസാശ്ച രുദ്രസ്സേനാപതിര്വിഭുഃ ॥൪൭
നക്തഞ്ചരോഽഹശ്ചരശ്ച തിഗ്മമന്യുസ്സുവര്ചസഃ । ഗജഹാ ദൈത്യഹാ കാലോ ലോകധാതാ ഗുണാകരഃ॥ ൪൮
സിംഹശാര്ദൂലരൂപശ്ച വ്യാഘ്രചര്മാമ്ബരാവൃതഃ । കാലയോഗീ മഹാനാഥസ്സര്വകാമശ്ചതുഷ്പഥഃ ॥൪൯
നിശാചരഃ പ്രേതരാജോ ഭൂതചാരീ മഹേശ്വരഃ। ബഹുഭൂതോ ബഹുധരഃ സ്വര്ഭാനുരമിതോ ഗതിഃ ॥൫൦
നൃത്യപ്രിയോ നിത്യനര്തോ നര്തകസ്സവലാലസഃ। മഹാഘോരതപാശ്ശൂരോ നിത്യോഽനീഹോ നിരാലയഃ॥ ൫൧
സഹസ്രഹസ്തോ വിജയോ വ്യവസായോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ । അമര്ഷണോഽമര്ഷണാത്മാ യജ്ഞഹാ കാമനാശകഃ ॥ ൫൨
ദക്ഷയാഗാപഹാരീ ച സുസഹോ മധ്യമസ്തഥാ । തേജോപഹാരീ ബലഹാ മുദിതോഽര്ഥോഽജിതാ വരഃ ॥ ൫൩
ഗമ്ഭീരഘോഷോ ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരബലവാഹനഃ । ന്യഗ്രോധരൂപോ ന്യഗ്രോധവൃക്ഷകര്ണസ്ഥിതിര്വിഭുഃ ॥ ൫൪
സുതീക്ഷ്ണദശനശ്ചൈവ മഹാകായോ മഹാനനഃ । വിഷ്വക്സേനോ ഹരിയജ്ഞസ്സംയുഗാപീഡവാഹനഃ ॥൫൫
തീക്ഷ്ണതാപശ്ച ഹര്യശ്വസ്സഹായഃ കര്മകാലവിത് । വിഷ്ണുപ്രസാദിതോ യജ്ഞസ്സമുദ്രോ ബഡബാമുഖഃ ॥൫൬
ഹുതാശനസഹായശ്ച പ്രശാന്താത്മാ ഹുതാശനഃ । ഉഗ്രതേജാ മഹാതേജാ ജന്യോ വിജയകാലവിത് ॥൫൭
ജ്യോതിഷാമയനം സിദ്ധിസ്സര്വവിഗ്രഹ ഏവ ച । ശിഖീ മുണ്ഡീ ജടീ ജ്വാലീ മൂര്തിജോ മൂര്ധഗോ ബലീ ॥൫൮
വൈഷ്ണവഃ പ്രജവീ താളീ ഖേലീ കാലകടങ്കടഃ। നക്ഷത്രവിഗ്രഹമതിര്ഗുണബുദ്ധിര്ലയോഽഗമഃ ॥ ൫൯
പ്രജാപതിര്വിശ്വബാഹുര്വിഭാഗഃ സര്വതോമുഖഃ। വിമോചനസ്സുമരണോ ഹിരണ്യകവചോദ്ഭവഃ ॥൬൦
മേഘജോ ബലചാരീച മഹീചാരീ സ്തുതസ്തഥാ । സര്വതൂര്യവിനോദീ ച സര്വവാദ്യപരിഗ്രഹഃ ॥ ൬൧
വ്യാളരൂപോ ഗുഹാവാസീ ഗ്രഹമാലീ തരങ്ഗവിത് । ത്രിദശഃ കാലദൃക്കര്മസര്വബന്ധവിമോചനഃ ॥ ൬൨
ബന്ധനസ്ത്വസുരേന്ദ്രാണാം യുധി ശത്രുവിനാശനഃ। സാംഖ്യപ്രസാദോ ദുര്വാസാസ്സര്വസാധുനിഷേവിതഃ ॥൬൩
പ്രസ്കന്ദനോ വിഭാഗജ്ഞോ ഹ്യതുല്യോ യജ്ഞഭാഗവിത് । സര്വവാസസ്സര്വചാരീ ദുര്വാസാ വാസവോഽമരഃ ॥ ൬൪
ഹൈമോ ഹേമകരോ യജ്ഞസ്സര്വധാരീ ധരോത്തമഃ । ലോഹിതാക്ഷോ മഹാക്ഷശ്വ വിജയാക്ഷോ വിശാരദഃ ॥ ൬൫
സംഗ്രഹോ നിഗ്രഹഃ കര്താ സര്പചീരനിവാസനഃ । മുഖ്യോഽമുഖ്യശ്ച ദേഹശ്ച കാഹളിസ്സര്വകാമദഃ ॥ ൬൬
സര്വകാലപ്രസാദശ്ച സുബലോ ബലരൂപഭൃത് । സര്വകാമപ്രദശ്ചൈവ സര്വദസ്സര്വതോമുഖഃ ॥൬൭
ആകാശനിര്വിരൂപശ്ച നിപാതോ ഹ്യവശഃ ഖഗഃ । രൌദ്രരൂപോംഽശുരാദിത്യോ ബഹുരശ്മിസ്സുവര്ചസീ ॥ ൬൮
വസുവേഗോ മഹാവേഗോ മനോവേഗോ നിശാചരഃ। സര്വവാസീ ശ്രിയാവാസീ ഉപദേശകരോഽകരഃ ॥ ൬൯
മുനിരാത്മാ നിരാലോകസ്സമ്ഭഗ്നശ്ച സഹസ്രദഃ । പക്ഷീ ച പ്ലക്ഷരൂപശ്ച അതിദീപ്തോ വിശാം പതിഃ॥൭൦
ഉന്മാദോ മദനഃ കാമോ ഹ്യശ്വത്ഥോഽര്ഥകരോ യശഃ। വാമദേവശ്ച വാമശ്ച പ്രാഗ്ദക്ഷിണ ഉദങ്മുഖഃ ॥൭൧
സിദ്ധയോഗീ മഹര്ഷിശ്ച സിദ്ധാര്ഥസ്സിദ്ധസാധകഃ। ഭിക്ഷുശ്ച ഭിക്ഷുരൂപശ്ച വിപഗോ മൃദുരവ്യയഃ ॥൭൨
മഹാസേനോ വിശാഖശ്ച ഷഷ്ടിഭാഗോ ഗവാം പതിഃ । വജ്രഹസ്തശ്വ വിഷ്കമ്ഭീ ചമൂസ്തമ്ഭന ഏവ ച ॥൭൩
വൃത്തവൃത്തകരസ്താലോ മധുര്മധുകലോചനഃ । വാചസ്പത്യോ വാജസനോ നിത്യമാശ്രിതപൂജിതഃ ॥൭൪
ബ്രഹ്മചാരീ ലോകചാരീ സര്വചാരീ വിചാരവിത് । ഈശാന ഈശ്വരഃ കാലോ നിശാചാരീ പിനാകഭൃത് ॥ ൭൫
നിമിത്തസ്ഥോ നിമിത്തം ച നന്ദിര്നന്ദികരോ ഹരിഃ। നന്ദീശ്വരശ്ച നന്ദീ ച നന്ദനോ നന്ദിവര്ധനഃ ॥ ൭൬
ഭഗഹാരീ നിഹന്താ ച കാലോ ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ । ചതുര്മുഖോ മഹാലിങ്ഗശ്ചാരുലിങ്ഗസ്തഥൈവ ച ॥൭൭
ലിങ്ഗാധ്യക്ഷസ്സുരാധ്യക്ഷോ യോഗാധ്യക്ഷോ രുഗാവഹഃ । ബീജാധ്യക്ഷോ ബീജകര്താ അധ്യാത്മാനുഗതോ ബലഃ ॥൭൮
ഇതിഹാസസ്സകല്പശ്ച ഗൌതമോഽഥ നിശാകരഃ । ദന്ഭോ ഹ്യദമ്ഭോ വൈദമ്ഭോ വശ്യോ വശകരഃ കലിഃ॥൭൯
ലോകകര്താ പശുപതിര്മഹാകര്താ ഹ്യനൌഷധഃ । അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ ബലവാന് ശക്ത ഏവ ച ॥൮൦
നീതിര്ഹ്യനീതിശ്ശുദ്ധാമാ ശുദ്ധോ മാന്യോ ഗതാഗതഃ । ബഹുപ്രസാദസ്സുസ്വപ്നോ ദര്പണോഽഥ ത്വമിത്രജിത് ॥൮൧
വേദകാരോ മന്ത്രകാരോ വിദ്ധാന്സമരമര്ദനഃ। മഹാമേഘനിവാസീ ച മഹാഘോരോ വശീകരഃ ॥ ൮൨
അഗ്നിജ്വാലോ മഹാജ്വാലോ ഹ്യതിധൂമ്രോ ഹുതോ ഹവിഃ । വൃഷഭശ്ശങ്കരോ നിത്യം വര്ചസ്വീ ധൂമകേതനഃ ॥ ൮൩
നീലസ്തഥാങ്ഗലുബ്ധശ്ച ശോഭനോ നിരവഗ്രഹഃ। സ്വസ്തിദസ്സ്വസ്തിഭാഗശ്ച ഭാഗീ ഭാഗകരോ ലഘുഃ॥ ൮൪
ഉത്സങ്ഗശ്ച മഹാങ്ഗശ്ച മഹാഗര്ഭപരായണഃ । കൃഷ്ണവര്ണസ്സുവര്ണശ്ച ഇന്ദ്രിയം സര്വദേഹിനാമ് ॥൮൫
മഹാപാദോ മഹാഹസ്തോ മഹാകായോ മഹായശാഃ । മഹാമൂര്ധീ മഹാമാത്രോ മഹാനേത്രീ നിശാലയഃ ॥൮൬
മഹാന്തകോ മഹാകര്ണോ മഹോഷ്ഠശ്ച മഹാഹനുഃ । മഹാനാസോ മഹാകമ്ബുര്മഹാഗ്രീവശ്ശ്മശാനഭാക് ॥൮൭
മഹാവക്ഷാ മഹോരസ്കോ ഹ്യന്തരാത്മാ മൃഗാലയഃ । ലമ്ബനോ ലമ്ബിതോഷ്ഠശ്ച മഹാമായഃ പയോനിധിഃ॥ ൮൮
മഹാദന്തോ മഹാദംഷ്ട്രോ മഹാജിഹ്വോ മഹാമുഖഃ । മഹാനഖോ മഹാരോമാ മഹാകേശോ മഹാജടഃ ॥൮൯
പ്രസന്നശ്ച പ്രസാദശ്ച പ്രത്യയോ ഗിരിസാധനഃ । സ്നേഹനോഽസ്നേഹനശ്ചൈവ അജിതശ്ച മഹാമുനിഃ ॥ ൯൦
വൃക്ഷാകാരോ വൃക്ഷകേതുരനലോ വായുവാഹനഃ । ഗണ്ഡലീ മേരുധാമാ ച ദേവാധിപതിരേവ ച ॥൯൧
അഥര്വശീര്ഷസ്സാമാസ്യ ഋക്സഹസ്രാമിതേക്ഷണഃ । യജുഃപാദഭുജോ ഗുഹ്യഃ പ്രകാശോ ജങ്ഗമസ്തഥാ ॥ ൯൨
അമോഘാര്ഥഃ പ്രസാദശ്ച അഭിഗമ്യസ്സുദര്ശനഃ । ഉപകാരഃ പ്രിയസ്സര്വഃ കനകഃ കാഞ്ചനച്ഛവിഃ ॥ ൯൩
നാഭിര്നന്ദികരോ ഭാവഃ പുഷ്കരസ്ഥപതിഃ സ്ഥിരഃ । ദ്വാദശസ്ത്രാസനശ്ചാദ്യോ യജ്ഞോ യജ്ഞസമാഹിതഃ ॥൯൪
നക്തം കലിശ്ച കാലശ്ച മകരഃ കാലപൂജിതഃ। സഗണോ ഗണകാരശ്ച ഭൂതവാഹനസാരഥിഃ ॥ ൯൫
ഭസ്മാശയോ ഭസ്മഗോപ്താ ഭസ്മഭൂതസ്തരുര്ഗണഃ । ലോകപാലസ്തഥാ ലോകോ മഹാത്മാ സര്വപൂജിതഃ ॥ ൯൬
ശുക്ലസ്ത്രിശുക്ലസമ്പന്നശ്ശുചിര്ഭൂതനിഷേവിതഃ । ആശ്രമസ്ഥഃ ക്രിയാവസ്ഥോ വിശ്വകര്മമതിര്വരഃ ॥൯൭
വിശാലശാഖസ്താമ്രോഷ്ഠോഹ്യമ്ബുജാലസ്സുനിശ്ചലഃ । കപിലാ കപിശശ്ശുക്ല ആയുശ്ചൈവ പരോഽപരഃ ॥൯൮
ഗന്ധര്വോ ഹ്യദിതിസ്താര്ക്ഷ്യസ്സുവിജ്ഞേയസ്സുശാരദഃ । പരശ്വധായുധോ ദേവോ ഹ്യനുകാരീ സുബാന്ധവഃ ॥൯൯
തുമ്ബവീണോ മഹാക്രോധോ ഊര്ധ്വരേതാ ജലേശയഃ। ഉഗ്രോ വശങ്കരോ വംശോ വംശനാദോ ഹ്യനിന്ദിതഃ ॥ ൧൦൦
സര്വാങ്ഗരൂപോ മായാവീ സുഹൃദോ ഹ്യനിലോഽനലഃ । ബന്ധനോ ബന്ധകര്താ ച സുബന്ധനവിമോചനഃ ॥ ൧൦൧
സ യജ്ഞാരിസ്സ കാമാരിര്മഹാദംഷ്ട്രോ മഹായുധഃ । ബഹുധാഽനിന്ദിതസ്സര്വശ്ശങ്കരശ്ചന്ദ്രശേഖരഃ ॥൧൦൨
അമരേശോ മഹാദേവോ വിശ്വദേവസ്സുരാരിഹാ । അഹിര്ബുധ്ന്യോഽനിലാഭശ്ച ചേകിതാനോ ഹരിസ്തഥാ ॥൧൦൩
അജൈകപാച്ച കാപാലീ ത്രിശങ്കുരജിതശിശവഃ । ധന്വന്തരിര്ധൂമകേതുസ്സ്കന്ദോ വൈശ്രവണസ്തഥാ ॥൧൦൪
ധാതാ ശക്രശ്ച വിഷ്ണുശ്ച മിത്രസ്ത്വഷ്ടാ ധ്രുവോ ധരഃ । പ്രഭാവസ്സര്വഗോ വായുരര്യമാ സവിതാ രവിഃ ॥ ൧൦൫
ഉഷങ്ഗുശ്ച വിധാതാ ച മാന്ധാതാ ഭൂതഭാവനഃ । വിഭുര്വര്ണവിഭാവീ ച സര്വകാമഗുണാവഹഃ ॥ ൧൦൬
പദ്മനാഭോ മഹാഗര്ഭശ്ചന്ദ്രവക്ത്രോഽനിലോഽനലഃ। ബലവാംശ്ചോപശാന്തശ്ച പുരാണഃ പുണ്യചഞ്ചുരീ ॥ ൧൦൭
കുരുകര്താ കുരുവാസീ കുരുഭൂതോ ഗുണൌഷധഃ । സര്വാശയോ ദര്ഭചാരീ സര്വേഷാം പ്രാണിനാം പതിഃ ॥ ൧൦൮
ദേവദേവസ്സുഖാസക്തസ്സദസത്സര്വരത്നവിത് । കൈലാസഗിരിവാസീ ച ഹിമവദ്ഭിരിസംശ്രയഃ ॥൧൦൯
കൂലഹാരീ കൂലകര്താ ബഹുവിദ്യോ ബഹുദഃ। വണിജോ വര്ധകീ വൃക്ഷോ വകുളശ്ചന്ദനച്ഛദഃ ॥ ൧൧൦
സാരഗ്രീചോ മഹാജത്രുരലോലശ്ച മഹൌഷധഃ । സിദ്ധാര്ഥകാരീ സിദ്ധാര്ഥശ്ഛന്ദോവ്യാകരണോത്തരഃ ॥ ൧൧൧
സിംഹനാദസ്സിംഹദംഷ്ട്രസ്സിംഹഗസ്സിംഹവാഹനഃ । പ്രഭാവാത്മാ ജഗത്കാലഃ കാലോ ലോകഹിതസ്തരഃ॥൧൧൨
സാരാങ്ഗോ നവചക്രാങ്ഗഃ കേതുമാലീ സഭാവനഃ । ഭൂതാലയോ ഭൂതപതിരഹോരാത്രമനിന്ദിതഃ ॥൧൧൩
വര്ധിതസ്സര്വഭൂതാനാം നിലയശ്ച വിഭുര്ഭവഃ । അമോഘസ്സംയതോ ഹ്യശ്വോ ഭോജനഃ പ്രാണധാരണഃ ॥൧൧൪
ധൃതിമാന് മതിമാന് ദക്ഷഃ സത്കൃതശ്ച യുഗാധിപഃ । ഗോപാലീ ഗോപതിര്ഗ്രാമോ ഗോചര്മവസനോ ഹരിഃ ॥ ൧൧൫
ഹിരണ്യബാഹുശ്ച തഥാ ഗുഹാപാലഃ പ്രവേശകഃ । പ്രകൃഷ്ടാരിര്മഹാഹര്ഷോ ജിതകാമോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧൧൬
ഗാന്ധാരശ്ച സുവാസശ്ച തപസ്സക്തോ രതിര്നരഃ । മഹാഗീതോ മഹാനൃത്യോ ഹ്യ്പ്സരോഗണസേവിതഃ ॥ ൧൧൭
മഹാകേതുര്മഹാധാതുര്നൈകസാനുചരശ്ചലഃ । ആവേദനീയ ആവേശഃ സര്വഗന്ധസുഖാവഹഃ ॥ ൧൧൮
തോരണസ്താരണോ വാതഃ പരിധീപതിഖേചരഃ। സംയോഗോ വര്ധനോ വൃദ്ധോ ഹ്യതിവൃദ്ധോ ഗുണാധികഃ ॥൧൧൯
നിത്യ ആത്മാ സഹായശ്ച ദേവാസുരപതിഃ പതിഃ । യുക്തശ്ച യുക്തബാഹുശ്ച ദേവോ ദിവി സുപര്വണഃ ॥൧൨൦
ആഷാഢശ്ച സുഷാഢശ്ച ധ്രുവോഽഥ ഹരിണോ ഹരഃ। വപുരാവര്തമാനേഭ്യോ വസുശ്രേഷ്ഠോ മഹാപഥഃ ॥൧൨൧
ശിരോഹാരീ വിമര്ശശ്ച സര്വലക്ഷണലക്ഷിതഃ। അക്ഷശ്ച രഥയോഗീ ച സര്വയോഗീ മഹാബലഃ ॥ ൧൨൨
സമാമ്നായോഽസമാമ്നായസ്തീര്ഥദേവോ മഹാരഥഃ। നിര്ജീവോ ജീവനോ മന്ത്രശ്ശുഭാക്ഷോ ബഹുകര്കശഃ ॥൧൨൩
രത്നപ്രഭൂതോ രക്താങ്ഗോ മഹാര്ണവനിപാനവിത് । മൂലം വിശാലോ ഹ്യമൃതോ വ്യക്താവ്യക്തസ്തപോനിധിഃ ॥൧൨൪
ആരോഹണോഽധിരോഹശ്വ ശീലധാരീ മഹായശാഃ। സേനാകല്പേ മഹാകല്പേ യോഗോ യോഗകരോ ഹരിഃ ॥ ൧൨൫
യുഗരൂപോ മഹാരൂപോ മഹാനാഗഹനോ വധഃ । ന്യായനിര്വപണഃ പാദഃ പണ്ഡിതോ ഹ്യചലോപമഃ ॥൧൨൬
ബഹുമാലോ മഹാമാലശ്ശശീ ഹരിസുലോചനഃ । വിസ്താരോ ലവണഃ കൂപസ്ത്രിയുഗഃ സഫലോദയഃ ॥ ൧൨൭
ത്രിലോചനോ വിഷണ്ണാങ്ഗോ മണിവിദ്ധൌ ജടാധരഃ । ബിന്ദുര്വിസര്ഗസ്സുമുഖഃ ശരസ്സര്വായുധസ്സഹഃ ॥ ൧൨൮
നിവേദനസ്സുഖാജാതഃ സുഗന്ധാരോ മഹാധനുഃ । ഗന്ധപാലീ ച ഭഗവാനുത്ഥാനസ്സര്വകര്മണാമ് ॥ ൧൨൯
മന്ഥാനോ ബഹുളോ വായുഃ സകലസ്സര്വലോചനഃ । തലസ്താല കരസ്ഥാലീ ഊര്ധ്വസംഹനനോ മഹാന് ॥ ൧൩൦
ഛത്രം സുഛത്രോ വിഖ്യാതോ ലോകസ്സര്വാശ്രയഃ ക്രമഃ । മുണ്ഡോ വിരൂപോ വികൃതോ ദണ്ഡീ കുണ്ഡീ വികുര്വണഃ ॥൧൩൧
ഹര്യക്ഷഃ കകുഭോ വജ്രീ ശതജിഹ്വസ്സഹസ്രപാത് । സഹസ്രമൂര്ധാ ദേവേന്ദ്രസ്സര്വദേവമയോ ഗുരുഃ ॥൧൩൨
സഹസ്രബാഹുസ്സര്വാങ്ഗഃ ശരണ്യസ്സര്വലോകകൃത് । പവിത്രം ത്രികകുന്മന്ത്രഃ കനിഷ്ഠഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗളഃ ॥൧൩൩
ബ്രഹ്മദണ്ഡവിനിര്മാതാ ശതഘ്നീപാശശക്തിമാന് । പദ്മഗര്ഭോ മഹാഗര്ഭോ ബ്രഹ്മഗര്ഭോ ജലോദ്ഭവഃ ॥ ൧൩൪
ഗഭസ്തിര്ബ്രഹ്മകൃദ്ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രാഹ്മണോ ഗതിഃ। അനന്തരൂപശ്ചൈകാത്മാ തിഗ്മതേജാസ്സ്വയമ്ഭുവഃ ॥ ൧൩൫
ഊര്ധ്വഗാത്മാ പശുപതിര്വാതരംഹാ മനോജവഃ । ചന്ദനീ പദ്മനാളാഗ്രസ്സുരഭ്യുത്തരണോ നരഃ ॥൧൩൬
കര്ണികാരമഹാസ്രഗ്വീ നീലമൌളിഃ പിനാകഭൃത് । ഉമാപതിരുമാകാന്തോ ജാഹ്നവീഭൃദുമാധവഃ ॥൧൩൭
വരോ വരാഹോ വരദോ വരേണ്യസ്സുമഹാസ്വനഃ । മഹാപ്രസാദോ ദമനഃ ശത്രുഹാ ശ്വേതപിങ്ഗളഃ ॥൧൩൮
പ്രീതാത്മാ പരമാത്മാ ച പ്രയതാത്മാ പ്രധാനധൃത് । സര്വപാര്ശ്വസുഖസ്ത്ര്യക്ഷോ ധര്മസാധാരണോ വരഃ॥൧൩൯
ചരാചരാത്മാ സൂക്ഷ്മാത്മാ അമൃതോ ഗോവൃഷേശ്വരഃ । സാധ്യര്ഷിര്വസുരാദിത്യോ വിവസ്വാന് സവിതാഽമൃതഃ ॥൧൪൦
വ്യാസസ്സര്ഗസ്സുസങ്ക്ഷേപോ വിസ്തരഃ പര്യയോ നരഃ । ഋതുസ്സംവത്സരോ മാസഃ പക്ഷസ്സംഖ്യാസമാപനഃ ॥൧൪൧
കളാ കാഷ്ഠാ ലവാ മാത്രാ മുഹൂര്താഹഃക്ഷപാക്ഷണാഃ । വിശ്വക്ഷേത്രം പ്രജാബീജ ലിങ്ഗമാദ്യസ്സുനിര്ഗമഃ ॥൧൪൨
സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം പിതാ മാതാ പിതാമഹഃ । സ്വര്ഗദ്വാരം പ്രജാദ്വാരം മോക്ഷദ്വാരം ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥൧൪൩
നിര്വാണം ഹ്ലാദനശ്ചൈവ ബ്രഹ്മലോകഃ പരാ ഗതിഃ । ദേവാസുരവിനിര്മാതാ ദേവാസുരപരായണഃ ॥൧൪൪
ദേവാസുരഗുരുര്ദേവോ ദേവാസുരനമസ്കൃതഃ । ദേവാസുരമഹാമാത്രോ ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ ॥൧൪൫
ദേവാസുരഗണാധ്യക്ഷോ ദേവാസുരഗണാഗ്രണീഃ । ദേവാദിദേവോ ദേവര്ഷിര്ദേവാസുരവരപ്രദഃ ॥൧൪൬
ദേവാസുരേശ്വരോ വിശ്വോ ദേവാസുരമഹേശ്വരഃ । സര്വദേവമയോഽചിന്ത്യോ ദേവതാത്മാത്മസമ്ഭവഃ ॥ ൧൪൭
ഊദ്ഭിത്ത്രിവിക്രമോ വൈദ്യോ വിരജോ നീരജോഽമരഃ । ഈഡ്യോ ഹസ്തീശ്വരോ വ്യാഘ്രോ ദേവസിംഹോ നരര്ഷഭഃ॥൧൪൮
വിബുധോഽഗ്രവരസ്സൂക്ഷ്മസ്സര്വദേവസ്തപോമയഃ । സുയുക്തശ്ശോഭനോ വജ്രീ പ്രാസാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ ॥൧൪൯
ഗുഹഃ കാന്തോ നിജസ്സര്ഗഃ പവിത്രം സര്വപാവനഃ । ശൃങ്ഗീ ശൃങ്ഗപ്രിയോ ബഭ്രൂ രാജരാജോ നിരാമയഃ ॥ ൧൫൦
അഭിരാമസ്സുരഗണോ വിരാമസ്സര്വസാധനഃ । ലലാടാക്ഷോ വിശ്വദേവോ ഹരിണോ ബ്രഹ്മവര്ചസഃ ॥ ൧൧൧
സ്ഥാവരാണാം പതിശ്ചൈവ നിയമേന്ദ്രിയവര്ധനഃ । സിദ്ധാര്ഥസ്സിദ്ധഭൂതാര്ഥോഽചിന്ത്യസ്സത്യവ്രതശ്ശുചിഃ॥൧൫൨
വ്രതധിപഃ പരം ബ്രഹ്മ ഭക്താനുഗ്രഹകാരകഃ । വിമുക്തോ മുക്തതേജാശ്ച ശ്രീമാന് ശ്രീവര്ധനോ ജഗത് ॥൧൫൩
യഥാപ്രധാനം ഭഗവാനിതി ഭക്ത്ത്യാ സ്തുതോ മയാ । യം ന ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ വിദുസ്തത്വേന നര്ഷയഃ॥ ൧൫൪
സ്തോതവ്യമര്ച്യം വന്ദ്യം ച കഃ സ്തോഷ്യതി ജഗത്പതിമ് । ഭക്ത്ത്യാ ത്വേവം പുരസ്കൃത്യ മയാ യജ്ഞപതിര്വിഭുഃ ॥൧൫൫
തതോഽഭ്യനുജ്ഞാ സമ്പ്രാപ്യ സ്തുതോ മതിമതാം വരഃ। ശിവമേഭിഃ സ്തുവന് ദേവം നാമഭിഃ പുഷ്ടിവര്ധനൈഃ ॥൧൫൬
നിത്യയുക്തശ്ശുചിര്ഭൂതഃ പ്രാപ്നോത്യാത്മാനമാത്മനാ । ഏതദ്ധി പരമം ബ്രഹ്മ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ॥൧൫൭
ഋഷയശ്ചൈവ ദേവാശ്ച സ്തുവന്ത്യേതേന തത്പരാഃ । സ്തൂയമാനോ മഹാദേവസ്തുഷ്യതേ നിയതാത്മഭിഃ ॥ ൧൫൮
ഭക്താനുകമ്പീ ഭഗവാനാത്മസംസ്ഥാകരോ വിഭുഃ। തഥൈവ ച മനുഷ്യേഷു യേ മനുഷ്യാഃ പ്രധാനതഃ ॥ ൧൫൯
ആസ്തികാശ്ശ്രദ്ദധാനാശ്ച ബഹുഭിര്ജന്മഭിസ്സ്തവൈഃ। ഭക്ത്യാ ഹ്യനന്യമീശാനം പരം ദേവം സനാതനമ് ॥ ൧൬൦
കര്മണാ മനസാ വാചാ ഭാവേനാമിതതേജസഃ । ശയാനാ ജാഗ്രമാണാശ്ച വ്രജന്നുപവിശംസ്തഥാ ॥൧൬൧
ഉന്മിഷന്നിമിഷംശ്ചൈവ ചിന്തയന്തഃ പുനഃ പുനഃ । ശൃണ്വന്തശ്ശ്രാവയന്തശ്ച കഥയന്തശ്ച തേ ഭവമ് ॥ ൧൬൨
സ്തുവന്തസ്സ്തൂയമാനാശ്ച തുഷ്യന്തി ച രമന്തി ച । ജന്മകോടിസഹസ്രേഷു നാനാസംസാരയോനിഷു ॥ ൧൬൩
ജന്തോര്വിഗതപാപസ്യ ഭവേ ഭക്തിഃ പ്രജായതേ । ഉത്പന്നാ ച ഭവേ ഭക്തിരനന്യാ സര്വഭാവതഃ ॥ ൧൬൪
ഭാവിനഃ കാരണം ചാസ്യ സര്വമുക്തസ്യ സര്വദാ । ഏതദ്ദേവേഷു ദുഷ്പാപം മനുഷ്യേഷു ന ലഭ്യതേ ॥൧൬൫
നിര്വിഘ്നാ നിര്മലാ രുദ്രേ ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ। തസ്യൈവ ച പ്രസാദേന ഭക്തിരുത്പദ്യതേ നൃണാമ് ॥ ൧൬൬
യേന യാന്തി പരാം സിദ്ധിം തദ്ഭാവഗതചേതസഃ । യം സര്വഭാവാനുഗതാഃ പ്രപദ്യന്തേ മഹേശ്വരമ് ॥൧൬൭
പ്രപന്നവത്സലോ ദേവസംസാരാത്താന് സമുദ്ധരേത് । ഏവമന്യേ ന കുര്വന്തി ദേവാസ്സംസാരമോചനമ് ॥ ൧൬൮
മനുഷ്യാണാമൃതേ ദേവം നാന്യാ ശക്തിസ്തപോബലമ് । ഇതി തേനേന്ദ്രകല്പേന ഭഗവാന് സദസത്പതിഃ ॥ ൧൬൯
കൃത്തിവാസാസ്സ്തുതഃ കൃഷ്ണ തണ്ഡിനാ ശുഭബുദ്ധിനാ। സ്തവമേതം ഭഗവതോ ബ്രഹ്മാ സ്വയമധാരയത് ॥൧൭൦
ഗീയതേ ച സ ബുധ്യേത ബ്രഹ്മശങ്കരസന്നിധൌ । ഇദം പുണ്യം പവിത്രം ച സര്വദാ പാപനാശനമ് ॥ ൧൭൧
യോഗദം മോക്ഷദം ചൈവ സ്വര്ഗദം തോഷദം തഥാ । ഏവമേതത്പഠന്തേ യ ഏകഭക്ത്യാ തു ശങ്കരമ് ॥ ൧൭൨
യാ ഗതിസ്സാംഖ്യയോഗാനാം വ്രജന്തേ താം ഗതിം തഥാ । സ്തവമേനം പ്രയത്നേന സദാ രുദ്രസ്യ സന്നിധൌ ॥൧൭൩
അബ്ദമേകം ചരേദ്ഭക്തഃ പ്രാപ്നുയാദീപ്സിതം ഫലമ് । ഏതദ്രഹസ്യം പരമം ബ്രഹ്മണോ ഹൃദി സംസ്ഥിതമ് ॥൧൭൪
ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച ശക്രായ ശക്രഃ പ്രോവാച മൃത്യവേ। മൃത്യുഃ പ്രോവാച രുദ്രേഭ്യോ രുദ്രേഭ്യസ്തണ്ഡിമാഗമത്॥൧൭൫
മഹതാ തപസാ പ്രാപ്തം തണ്ഡിനാ ബ്രഹ്മസദ്മനി । തണ്ഡിഃ പ്രോവാച ശുക്രായ ഗൌതമായ ച ഭാര്ഗവഃ॥൧൭൬
വൈവസ്വതായ മനവേ ഗൌതമഃ പ്രാഹ മാധവ । നാരായണായ സാധ്യായ മനുരിഷ്ടായ ധീമതേ ॥ ൧൭൭
യമായ പ്രാഹ ഭഗവാന് സാധ്യോ നാരായണോഽച്യുതഃ। നാചികേതായ ഭഗവാനാഹ വൈവസ്വതോ യമഃ॥ ൧൭൮
മാര്കണ്ഡേയായ വാര്ഷ്ണേയ നാചികേതോഽഭ്യഭാഷത । മാര്കണ്ഡേയാന്മയാ പ്രാപ്തോ നിയമേന ജനാര്ദന ॥൧൭൯
തവാപ്യഹമമിത്രനഘ്ന സ്തവം ദദ്യാം ഹ്യവിശ്രുതമ് । സ്വര്യമാരോഗ്യമായുഷ്യം ധന്യം വേദേന സമ്മിതമ് ॥ ൧൮൦
നാസ്യ വിഘ്നം വികുര്വന്തി ദാനവാ യക്ഷരാക്ഷസാഃ । പിശാചാ യാതുധാനാ വാ ഗുഹ്യകാ ഭുജഗാ അപി ॥
യഃ പഠേത ശുചിഃ പാര്ഥ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേന്ദ്രിയഃ। അഭഗ്നയോഗോ വര്ഷം തു സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് ॥ ൧൮൨
ഇതി ശ്രീമന്മഹാഭാരതേ ആനുശാസനികപര്വണി ദാനധര്മപര്വണി ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രരത്നകഥനം നാമ സപ്തദശോഽധ്യായഃ ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രരത്നം സമാപ്തമ് ॥
ഉറവിടം: Wikisource · CC BY-SA 4.0