अक्षय तृतीया
देवता: भगवान विष्णू, देवी लक्ष्मी, भगवान परशुराम, कुबेर
🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा
प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा
महत्त्व
अक्षय्य तृतीया, वैशाख शुक्ल तृतीया, ही वर्षातील सर्वात शुभ दिवसांपैकी एक आहे: "अक्षय्य" म्हणजे कधीही क्षय न होणारे, आणि आज केलेली सत्कर्मे, जप आणि दान यांचे पुण्य चिरकाल टिकते असे मानले जाते. हा भगवान परशुरामांचा जन्मदिवस आहे, आणि परंपरेनुसार तो त्रेतायुगाच्या प्रारंभाशी आणि कृष्णाने पांडवांना अक्षय्य पात्र दिल्याशी जोडलेला आहे. सिंहाचलम येथे वराह लक्ष्मी नृसिंह स्वामींचे निजरूप दर्शन (चंदनोत्सव) या दिवशी होते. सोने खरेदी ही आधुनिक लोकप्रिय प्रथा आहे, पण दान हेच या दिवसाचे पारंपरिक सार आहे.
केव्हा करावे
वैशाख शुक्ल तृतीयेला, शक्यतो पूर्वाह्णात (दुपारपूर्वी). नव्या सुरुवातीसाठी संपूर्ण दिवस शुभ मानला जातो. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारीख दिसते.
- रविवार, १९ एप्रिल, २०२६
- रविवार, ९ मे, २०२७
उपवास
उपवास अनिवार्य नाही. काहीजण पूजेपर्यंत हलका उपवास करतात किंवा एकवेळ सात्त्विक जेवण घेतात.
पूजा साहित्य
- लक्ष्मी-नारायणाची प्रतिमा
- हळद, कुंकू आणि चंदन
- अक्षता (अखंड, न तुटलेले तांदूळ)
- तुपाचा दिवा आणि वाती
- उदबत्ती आणि कापूर
- फुले आणि तुळस
- विड्याची पाने आणि सुपारी
- फळे आणि नारळ
- नैवेद्य: खीर, दहीभात, पन्हे
- दानासाठी: पाण्याचा माठ, पंखा, छत्री, तांदूळ, कपडे किंवा पादत्राणे
टप्प्याटप्प्याने विधी
- लवकर उठून स्नान करा, स्वच्छ (शक्यतो पारंपरिक) कपडे घाला, देवघर स्वच्छ करा आणि दारात व देवासमोर रांगोळी काढा.
- लक्ष्मी-नारायणाची प्रतिमा ठेवून फुलांनी सजवा.
- दीपप्रज्वलन: तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि उदबत्ती लावा आणि दिव्याला नमस्कार करा.
- गणपती प्रार्थना: गणपतीला (हळदीच्या लेपाने केलेला हळदीचा गणपतीही चालतो) फूल आणि अक्षता अर्पण करा आणि "शुक्लाम्बरधरं" म्हणून पूजा निर्विघ्न पार पडावी अशी प्रार्थना करा.
- संकल्प: उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घेऊन कोणत्याही भाषेत साध्या शब्दांत आपला हेतू सांगा: आजची तिथी, आपले नाव, गोत्र, पूजेचे नाव आणि आपली प्रार्थना (उदा. कुटुंबाचे कल्याण). मग ते पाणी ताम्हनात सोडा.
- अक्षता आणि तुळस अर्पण करत विष्णू आणि लक्ष्मीची षोडशोपचार पूजा करा.
- विष्णुसहस्रनाम किंवा कनकधारा स्तोत्र म्हणा.
- नैवेद्य दाखवून मंगल आरती करा.
- यथाशक्ती दान द्या: उन्हाळा असल्याने पाण्याचे माठ, पंखे, छत्र्या, अन्न किंवा कपडे देणे पारंपरिक आहे.
- अनेकजण या दिवशी नवे उपक्रम, शिक्षण किंवा खरेदी सुरू करतात.
- कुटुंबीय, शेजारी आणि पाहुण्यांना प्रसाद वाटा आणि स्वतःही आदराने प्रसाद घ्या.
मंत्र
ॐ श्री महालक्ष्म्यै नमः
देवी महालक्ष्मीला नमस्कार.
नमस्तेऽस्तु महामाये श्रीपीठे सुरपूजिते । शङ्खचक्रगदाहस्ते महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते ॥
हे महामाये, श्रीपीठावर विराजमान, देवांनी पूजिलेल्या, हातात शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या महालक्ष्मी, तुला नमस्कार. (महालक्ष्मी अष्टक.)
ॐ नमो नारायणाय
भगवान नारायणाला नमस्कार.
काय करावे
- दान द्या, विशेषतः पाणी, अन्न आणि उन्हाळ्यात उपयोगी वस्तू
- चांगल्या नव्या कामाची सुरुवात करा
- विष्णू किंवा लक्ष्मीची स्तोत्रे म्हणा
काय करू नये
- सोने खरेदीसाठी अनावश्यक कर्ज किंवा दिखावा टाळा
- पूजेच्या अन्नात कांदा, लसूण आणि मांस टाळा
- कठोर बोलणे आणि भांडणे टाळा
प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.