🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा
प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा
महत्त्व
फाल्गुन पौर्णिमेची होळी अहंकारावर भक्तीच्या विजयाचा उत्सव आहे. भागवत आणि इतर पुराणांत सांगितले आहे की प्रल्हादाची आत्या होलिका त्याला जाळण्याचा प्रयत्न करत असताना विष्णूने भक्त प्रल्हादाचे रक्षण केले; होलिका स्वतःच जळून गेली. पौर्णिमेच्या रात्रीचे होलिका दहन याचे स्मरण करते. दुसरा दिवस रंगांनी (धुळवड) साजरा होतो, वृंदावनात गोपींसोबत खेळलेल्या कृष्णाच्या होळीचे स्मरण म्हणून. तेलुगू प्रदेशासह दक्षिण भारतात हा दिवस कामुनी पुन्नमी (कामदहन) म्हणूनही ओळखला जातो, जेव्हा शिवाने तिसऱ्या डोळ्याने कामदेवाला भस्म केले.
केव्हा करावे
होलिका दहन फाल्गुन पौर्णिमेच्या रात्री, सूर्यास्तानंतर प्रदोषकाळात, भद्रा (विष्टी) काल टाळून होते. रंग दुसऱ्या दिवशी सकाळी (प्रतिपदेला) खेळतात. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारखा दिसतात.
- सोमवार, २ मार्च, २०२६ · होळी (होलिका दहन)
- मंगळवार, ३ मार्च, २०२६ · धुळवड
- रविवार, २१ मार्च, २०२७ · होळी (होलिका दहन)
- सोमवार, २२ मार्च, २०२७ · धुळवड
उपवास
उपवास अनिवार्य नाही. काहीजण होलिका दहन पूजेपर्यंत उपवास करतात.
पूजा साहित्य
- होळीसाठी लाकडे आणि गोवऱ्या (सार्वजनिक होळी)
- हळद, कुंकू आणि अक्षता
- होळीभोवती गुंडाळण्यासाठी कच्चा सुती धागा
- नारळ, गहू किंवा जवाच्या लोंब्या (प्रथेनुसार)
- छोट्या भांड्यात पाणी
- फुले
- तुपाचा दिवा आणि वाती
- उदबत्ती
- नैसर्गिक रंग (हळद, फुलांचा किंवा वनौषधी गुलाल)
- गोड पदार्थ: पुरणपोळी, गुजिया किंवा खीर
टप्प्याटप्प्याने विधी
- पौर्णिमेच्या संध्याकाळी सार्वजनिक होळीच्या ठिकाणी जमा.
- दीपप्रज्वलन: तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि उदबत्ती लावा आणि दिव्याला नमस्कार करा.
- गणपती आणि भगवान नृसिंहाची प्रार्थना करा, आणि प्रल्हादाच्या भक्तीचे स्मरण करा.
- होळीला हळद, कुंकू, अक्षता, फुले आणि पाणी अर्पण करा, आणि प्रदक्षिणा घालताना तिच्याभोवती कच्चा सुती धागा गुंडाळा.
- योग्य वेळी होळी पेटवा; तिच्यात नारळ आणि धान्याच्या लोंब्या अर्पण करा.
- आपला अहंकार आणि नकारात्मकता जळून जावी अशी प्रार्थना करा.
- काहीजण थोडी राख प्रसाद (टिळा) म्हणून घरी नेतात.
- दुसऱ्या दिवशी सकाळी कुटुंबीय आणि मित्रांसोबत नैसर्गिक रंगांनी खेळा.
- अंग धुऊन स्नान करा, वडीलधाऱ्यांना भेटा आणि मिठाई वाटा.
मंत्र
ॐ नमो नारायणाय
भगवान नारायणाला नमस्कार.
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने । प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥
वसुदेवपुत्र कृष्ण, हरी, परमात्मा, शरण आलेल्यांचे क्लेश दूर करणाऱ्या गोविंदाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
ॐ नृसिंहाय नमः
प्रल्हादाचे रक्षण करणाऱ्या भगवान नृसिंहाला नमस्कार.
काय करावे
- नैसर्गिक, त्वचेला सुरक्षित रंग वापरा
- खेळण्यापूर्वी त्वचा आणि केसांना खोबरेल तेल लावा
- कोणालाही रंग लावण्यापूर्वी विचारा
- सुरक्षित, मोकळ्या जागी होळी पेटवा
काय करू नये
- रासायनिक रंग, अंडी, चिखल किंवा पाण्याचे फुगे टाळा
- प्राण्यांना रंग लावू नका
- मद्य आणि मादक पदार्थ (भेसळयुक्त भांगसह) टाळा
- पाणी वाया घालवणे टाळा
प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.