घरी नित्य पूजा (रोजची पूजा)
देवता: आपले इष्ट दैवत आणि कुलदैवत; सर्वप्रथम श्री गणेश
🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा
प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा
महत्त्व
नित्य पूजा म्हणजे घरी रोज, सहसा सकाळी स्नानानंतर केली जाणारी साधी उपासना. ती घर मंगलमय ठेवते, मन स्थिर करते आणि दिवसाची सुरुवात कृतज्ञतेने करून देते. शास्त्र सांगते की मोठ्या कर्मकांडांपेक्षा प्रामाणिक भक्ती महत्त्वाची आहे: प्रेमाने एक दिवा लावून एक फूल वाहिले तरी ती संपूर्ण पूजाच आहे. धावपळीच्या दिवशी 5 मिनिटांची पद्धत करा आणि सुमारे 20 मिनिटे वेळ असेल तेव्हा संपूर्ण पंचोपचार पूजा (पाच उपचार) करा.
केव्हा करावे
रोज सकाळी स्नानानंतर, शक्य असल्यास न्याहारीपूर्वी; अनेक कुटुंबांत सूर्यास्ताच्या वेळी पुन्हा दिवा लावला जातो (सांजवात / दिवेलागण). कुटुंबातील कोणीही ही पूजा करू शकते.
पूजा साहित्य
- स्वच्छ देवघरात आपल्या देवांच्या तसबिरी किंवा लहान मूर्ती
- पितळी किंवा चांदीची समई / निरांजन, तूप किंवा तिळाचे तेल, कापसाच्या वाती
- उदबत्ती आणि कापूर
- ताजी फुले (फुले नसल्यास अक्षता)
- हळद, कुंकू, गंध
- पळीसह पाण्याचे लहान भांडे (पंचपात्र) आणि एक ताम्हण
- नैवेद्य: फळे, गूळ, खडीसाखर, दूध किंवा भात
- घंटा
टप्प्याटप्प्याने विधी
- स्नान करा, स्वच्छ कपडे घाला आणि कुंकू / टिळा लावा.
- कालची फुले (निर्माल्य) काढा, देवघर पुसा आणि पाणी बदला.
- दिवा आणि उदबत्ती लावा, आणि घंटा वाजवा.
- श्री गणेशाची प्रार्थना करा, मग संकल्प म्हणा (ॲपमध्ये दाखवला आहे).
- देवांवर पाणी शिंपडा, हळद, कुंकू आणि गंध लावा, आणि फुले वाहा.
- उदबत्ती आणि दिवा ओवाळा, नैवेद्य दाखवा, मग कापूर आरती करा.
- प्रदक्षिणा आणि नमस्कार करा, कुटुंबासाठी प्रार्थना करा आणि कोणत्याही चुकीबद्दल क्षमा मागा.
- तीर्थ घ्या आणि प्रसाद सर्वांना वाटा.
मंत्र
शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् । प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥
शुभ्र वस्त्र धारण केलेल्या, सर्वव्यापी, चंद्रासारख्या तेजस्वी, चतुर्भुज आणि प्रसन्नमुख देवाचे मी ध्यान करतो, जेणेकरून सर्व विघ्ने दूर व्हावीत.
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः । गुरुः साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः ॥
गुरू हेच ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश्वर आहेत; गुरू साक्षात परब्रह्म आहेत. अशा श्रीगुरूंना नमस्कार.
शुभं करोति कल्याणम् आरोग्यं धनसम्पदः । शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते ॥
शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धी दूर करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.
काय करावे
- देवघर आणि दिवा स्वच्छ ठेवा
- ताजी फुलेच वापरा; हुंगलेली किंवा खाली पडलेली फुले वाहू नका
- पूजा थोडक्यात असली तरी शांत मनाने करा
- मुलांना एकेक करून श्लोक शिकवा
काय करू नये
- दिवा तोंडाने फुंकून विझवू नका; तो आपोआप शांत होऊ द्या किंवा फुलाने विझवा
- तुम्ही आधीच चव घेतलेल्या पदार्थाचा नैवेद्य दाखवू नका
- सुतक / अशौचाच्या काळात पूजा टाळा; कुटुंबाच्या रीतीप्रमाणे करा
प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.