🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा
प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा
महत्त्व
पौर्णिमा हा महिन्यातील सर्वात शुभ दिवसांपैकी एक आहे. अनेक कुटुंबे सत्यनारायण व्रत करतात, पवित्र स्नान करतात, दान देतात आणि संध्याकाळी चंद्राची पूजा करतात. गुरुपौर्णिमा, रक्षाबंधन (श्रावण), कार्तिकी पौर्णिमा आणि होळी यांसारखे अनेक मोठे सण पौर्णिमेला येतात. शास्त्रांमध्ये या दिवशीच्या स्नान, दान आणि दीपदानाची प्रशंसा केली आहे.
केव्हा करावे
पौर्णिमा तिथीला, सहसा ज्या दिवशी चंद्रोदयाला किंवा संध्याकाळी पौर्णिमा असते. पूजा सकाळी किंवा संध्याकाळी करतात; सत्यनारायण व्रत सहसा संध्याकाळी करतात. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारीख दिसते.
उपवास
अनेकजण संध्याकाळच्या पूजेपर्यंत किंवा चंद्रोदयापर्यंत फळे आणि दूध घेऊन उपवास करतात, किंवा एकवेळचे साधे जेवण घेतात. कांदा, लसूण आणि मांस टाळतात. पूजेनंतर आणि चंद्रदर्शनानंतर उपवास सोडा. आरोग्याविषयी: वृद्ध, आजारी, गर्भवती किंवा स्तनपान करणाऱ्या स्त्रिया आणि मुले यांनी कडक उपवास करण्याची गरज नाही; फळे, दूध किंवा एकवेळचे साधे जेवण घेऊन भक्तीने केलेला हलका उपवासही परंपरेनुसार पूर्णपणे मान्य आहे.
पूजा साहित्य
- विष्णू / सत्यनारायण किंवा कुलदेवतेची प्रतिमा
- हळद-कुंकू
- चंदन आणि अक्षता
- तुपाचा दिवा आणि वाती
- उदबत्ती आणि कापूर
- फुले आणि तुळस
- विड्याची पाने आणि सुपारी
- फळे आणि नारळ
- नैवेद्य: खीर, फळे
- चंद्राला अर्घ्य देण्यासाठी दूध आणि फुले घातलेले पाणी
टप्प्याटप्प्याने विधी
- लवकर उठून स्नान करा, स्वच्छ (शक्यतो पारंपरिक) कपडे घाला, देवघर स्वच्छ करा आणि दारात व देवासमोर रांगोळी काढा.
- शक्य असल्यास नदीत स्नान करा, किंवा अंघोळीच्या पाण्यात गंगाजलाचे काही थेंब घाला.
- दीपप्रज्वलन: तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि उदबत्ती लावा आणि दिव्याला नमस्कार करा.
- गणपती प्रार्थना: गणपतीला (हळदीच्या लेपाने केलेला हळदीचा गणपतीही चालतो) फूल आणि अक्षता अर्पण करा आणि "शुक्लाम्बरधरं" म्हणून पूजा निर्विघ्न पार पडावी अशी प्रार्थना करा.
- संकल्प: उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घेऊन कोणत्याही भाषेत साध्या शब्दांत आपला हेतू सांगा: आजची तिथी, आपले नाव, गोत्र, पूजेचे नाव आणि आपली प्रार्थना (उदा. कुटुंबाचे कल्याण). मग ते पाणी ताम्हनात सोडा.
- विष्णू किंवा कुलदेवतेची पंचोपचार किंवा षोडशोपचार पूजा करा.
- अनेक कुटुंबे या दिवशी सत्यनारायण व्रत करतात (ती मार्गदर्शिका पाहा).
- नैवेद्य दाखवून मंगल आरती करा.
- संध्याकाळी दूध आणि फुले मिसळलेल्या पाण्याने पूर्ण चंद्राला अर्घ्य द्या.
- यथाशक्ती अन्न, वस्त्र किंवा इतर दान द्या.
- कुटुंबीय, शेजारी आणि पाहुण्यांना प्रसाद वाटा आणि स्वतःही आदराने प्रसाद घ्या.
मंत्र
ॐ नमो नारायणाय
भगवान नारायणाला नमस्कार.
शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् । लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यं वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥
शांत स्वरूप, शेषशायी, पद्मनाभ, देवांचा स्वामी, विश्वाचा आधार, आकाशासारखा व्यापक, मेघासारखा श्यामवर्ण, लक्ष्मीपती, कमलनयन, योग्यांना ध्यानाने प्राप्त होणारा, संसारभय दूर करणारा आणि सर्व लोकांचा एकमेव स्वामी अशा विष्णूला मी वंदन करतो.
ॐ श्री महालक्ष्म्यै नमः
देवी महालक्ष्मीला नमस्कार.
काय करावे
- सत्यनारायण व्रत किंवा विष्णुपूजा करा
- दान द्या
- चंद्राला अर्घ्य द्या
- धार्मिक ग्रंथ वाचा किंवा ऐका
काय करू नये
- कांदा, लसूण आणि मांस टाळा
- भांडणे आणि कठोर बोलणे टाळा
- अन्न वाया घालवू नका
हेही वाचा: श्री सत्यनारायण पूजा
प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.