मुख्यपृष्ठ › पूजा विधी › रक्षाबंधन

रक्षाबंधन

देवता: भगवान विष्णू, भगवान कृष्ण; कुलदेवता

🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा

प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा

महत्त्व

श्रावण पौर्णिमेचे रक्षाबंधन भाऊ-बहिणीच्या नात्याचा उत्सव आहे: बहीण भावाच्या मनगटावर रक्षणाचा धागा (राखी) बांधून त्याच्यासाठी प्रार्थना करते, आणि तो तिचे रक्षण करण्याचे वचन देतो. भविष्य पुराणात इंद्राणीने युद्धापूर्वी इंद्राच्या मनगटावर रक्षा बांधल्याची कथा आहे; इतर कथांमध्ये लक्ष्मीने बळीराजाला धागा बांधल्याची आणि द्रौपदी व कृष्णाची कथा आहे. महाराष्ट्रात हीच नारळी पौर्णिमा आहे; तेलुगू प्रदेशात हीच जंध्याला पौर्णिमा, जेव्हा यज्ञोपवीत धारण करणारे उपाकर्म करून जानवे बदलतात.

केव्हा करावे

श्रावण पौर्णिमेला. राखी दिवसा बांधतात, सकाळी भद्रा (विष्टी करण) काल असल्यास तो टाळून; अनेकदा अपराह्ण (दुपार) श्रेष्ठ मानतात. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारीख दिसते.

येणाऱ्या तारखा
  • शुक्रवार, २८ ऑगस्ट, २०२६
  • मंगळवार, १७ ऑगस्ट, २०२७
📍 मुंबई साठी तारखा आणि वेळा (स्थानिक वेळ). दुसऱ्या शहरात तारीख एका दिवसाने बदलू शकते: तुमच्या शहराची सण दिनदर्शिका पाहा →

उपवास

उपवास अनिवार्य नाही. अनेक बहिणी राखी बांधल्यानंतरच जेवतात.

पूजा साहित्य

  • राखी (रक्षासूत्र)
  • कुंकू आणि अक्षता ठेवलेले आरतीचे ताट
  • तुपाचे छोटे निरांजन
  • मिठाई
  • फुले
  • नारळ (काही कुटुंबांत)
  • उपाकर्मासाठी नवे जानवे (जे धारण करतात त्यांच्यासाठी)
  • बहिणीसाठी भेटवस्तू

टप्प्याटप्प्याने विधी

  1. स्नान करून स्वच्छ कपडे घाला आणि कुलदेवतेची छोटी पूजा करा.
  2. यज्ञोपवीत धारण करणारे कुटुंबाच्या परंपरेनुसार उपाकर्म करून जानवे बदलतात.
  3. आधी राखी देवाला अर्पण करा.
  4. राखीचे ताट तयार करा: राखी, कुंकू, अक्षता, छोटे निरांजन आणि मिठाई.
  5. भाऊ पूर्वेकडे तोंड करून बसतो; बहीण टिळा लावून अक्षता लावते.
  6. "येन बद्धो बली राजा" म्हणत किंवा फक्त त्याच्या कल्याणाची प्रार्थना करत ती त्याच्या उजव्या मनगटावर राखी बांधते.
  7. ती निरांजनाने ओवाळते आणि त्याला मिठाई भरवते.
  8. भाऊ भेटवस्तू देऊन तिचे रक्षण करण्याचे आणि तिला साथ देण्याचे वचन देतो.
  9. वडीलधारे दोघांना आशीर्वाद देतात; मिठाई कुटुंबासोबत वाटा.

मंत्र

येन बद्धो बली राजा दानवेन्द्रो महाबलः । तेन त्वामनुबध्नामि रक्षे मा चल मा चल ॥

ज्या धाग्याने महाबली दानवराज बळी बांधला गेला, त्याच धाग्याने मी तुला बांधते. हे रक्षे, स्थिर राहा; ढळू नकोस.

कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने । प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥

वसुदेवपुत्र कृष्ण, हरी, परमात्मा, शरण आलेल्यांचे क्लेश दूर करणाऱ्या गोविंदाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

ॐ नमो नारायणाय

भगवान नारायणाला नमस्कार.

काय करावे

  • भावाच्या कल्याणाची प्रार्थना करत राखी बांधा
  • राखी बांधताना भद्रा काल टाळा
  • चुलत भावंडे आणि भावा-बहिणीसारख्या व्यक्तींचेही स्मरण ठेवा

काय करू नये

  • पर्यावरणाला हानी करणाऱ्या प्लास्टिकच्या राख्या टाळा
  • प्रेमाच्या या दिवशी भांडणे टाळा

प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.

तुमचा अभिप्राय पाठवा

काय सुधारायचे, काय चुकीचे आहे, किंवा तुम्हाला काय आवडले ते सांगा. आम्ही प्रत्येक संदेश वाचतो.

कशाबद्दल
शंख तुम्हाला किती उपयोगी आहे? (ऐच्छिक)