🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा
प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा
महत्त्व
श्रीराम नवमी हा विष्णूचा सातवा अवतार भगवान रामाचा अयोध्येत राजा दशरथ आणि राणी कौसल्या यांच्या पोटी झालेला जन्मोत्सव आहे. वाल्मीकी रामायणानुसार रामाचा जन्म चैत्र शुक्ल नवमीला पुनर्वसू नक्षत्रात दुपारी झाला. तेलुगू प्रदेशात या दिवशी सीताराम कल्याण साजरे होते, विशेषतः भद्राचलम येथे. पानकम (गुळाचे पन्हे) आणि वडपप्पू (भिजवलेली मूगडाळ) हा तिथला पारंपरिक प्रसाद आहे.
केव्हा करावे
चैत्र शुक्ल नवमीला, ज्या दिवशी नवमी मध्याह्नी (दुपारी), म्हणजे रामजन्माच्या वेळी असते. मुख्य पूजा दुपारच्या सुमारास करतात. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारीख दिसते.
- गुरुवार, २६ मार्च, २०२६
- गुरुवार, १५ एप्रिल, २०२७
उपवास
अनेकजण दुपारच्या पूजेपर्यंत उपवास करून मग प्रसाद घेतात; काहीजण दिवसभर फलाहार करतात किंवा एकवेळ जेवतात. कांदा आणि लसूण टाळतात. आरोग्याविषयी: वृद्ध, आजारी, गर्भवती किंवा स्तनपान करणाऱ्या स्त्रिया आणि मुले यांनी कडक उपवास करण्याची गरज नाही; फळे, दूध किंवा एकवेळचे साधे जेवण घेऊन भक्तीने केलेला हलका उपवासही परंपरेनुसार पूर्णपणे मान्य आहे.
पूजा साहित्य
- सीता-राम-लक्ष्मण-हनुमानाची प्रतिमा किंवा मूर्ती
- हळद, कुंकू आणि चंदन
- अक्षता (कल्याण करत असल्यास तलंब्रालूही, म्हणजे विवाहाच्या अक्षता)
- तुपाचा दिवा आणि वाती
- उदबत्ती आणि कापूर
- फुले, तुळस आणि हार
- विड्याची पाने आणि सुपारी
- फळे आणि नारळ
- पानकम: सुंठ, मिरी आणि वेलची घातलेले गुळाचे पाणी (पन्हे)
- वडपप्पू: मीठ आणि खोबरे घातलेली भिजवलेली मूगडाळ
- नीर मज्जिगा (मसाल्याचे ताक)
टप्प्याटप्प्याने विधी
- लवकर उठून स्नान करा, स्वच्छ (शक्यतो पारंपरिक) कपडे घाला, देवघर स्वच्छ करा आणि दारात व देवासमोर रांगोळी काढा.
- सीतारामांची प्रतिमा फुले आणि तुळशीने सजवा.
- दीपप्रज्वलन: तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि उदबत्ती लावा आणि दिव्याला नमस्कार करा.
- गणपती प्रार्थना: गणपतीला (हळदीच्या लेपाने केलेला हळदीचा गणपतीही चालतो) फूल आणि अक्षता अर्पण करा आणि "शुक्लाम्बरधरं" म्हणून पूजा निर्विघ्न पार पडावी अशी प्रार्थना करा.
- संकल्प: उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घेऊन कोणत्याही भाषेत साध्या शब्दांत आपला हेतू सांगा: आजची तिथी, आपले नाव, गोत्र, पूजेचे नाव आणि आपली प्रार्थना (उदा. कुटुंबाचे कल्याण). मग ते पाणी ताम्हनात सोडा.
- दुपारच्या सुमारास राम अष्टोत्तरशत नामावलीसह तुळस अर्पण करत श्रीरामाची षोडशोपचार पूजा करा.
- अनेक कुटुंबे घरी साधे सीताराम कल्याण करतात किंवा भद्राचलमचे कल्याण पाहतात.
- बालकांडातील जन्मप्रसंग वाचा किंवा ऐका, किंवा रामरक्षा स्तोत्र किंवा "श्रीराम जय राम जय जय राम" म्हणा.
- पानकम, वडपप्पू आणि नीर मज्जिगा यांचा नैवेद्य दाखवा.
- मंगल आरती आणि प्रदक्षिणा-नमस्कार करा.
- पानकम आणि वडपप्पू वाटा; उन्हाळ्यात वाटसरूंना हे देणे ही एक प्रिय प्रथा आहे.
मंत्र
श्री राम राम रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥
शंकर पार्वतीला सांगतात: आनंदाने "राम राम राम" असे जपणे हे विष्णूच्या सहस्रनामाच्या पठणाइतके आहे.
रामाय रामभद्राय रामचन्द्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥
राम, मंगलमय रामभद्र, रामचंद्र, सृष्टिकर्ता, रघुकुलाचा स्वामी, सर्वांचा नाथ आणि सीतेचा पती यांना नमस्कार.
ॐ श्री रामाय नमः
श्रीरामाला नमस्कार.
काय करावे
- मुख्य पूजा दुपारच्या सुमारास करा
- पानकम आणि वडपप्पू अर्पण करून वाटा
- रामनाम जपा
- राम मंदिरात जा किंवा कल्याण सोहळा पाहा
काय करू नये
- कांदा, लसूण आणि मांस टाळा
- भांडणे आणि कठोर बोलणे टाळा
प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.