मुख्यपृष्ठ › पूजा विधी › गुढीपाडवा

गुढीपाडवा

देवता: ब्रह्मदेव आणि वर्षाच्या अधिपती देवता; कुलदेवता

🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा

प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा

महत्त्व

गुढीपाडवा (युगादी / उगादी), चैत्र शुक्ल प्रतिपदेला येणारा नववर्षाचा दिवस आहे; महाराष्ट्रात त्याला गुढीपाडवा आणि तेलुगू व कन्नड प्रदेशात उगादी म्हणतात. परंपरेनुसार या दिवशी ब्रह्मदेवाने सृष्टीची रचना सुरू केली. प्रत्येक वर्षाला ६० संवत्सरांच्या चक्रातील एक नाव असते. हा दिवस अभ्यंगस्नान, नवे कपडे, आंब्याच्या पानांची तोरणे, उगादी पचडी (आंध्र/तेलंगणातील सहा चवींचा प्रसाद) आणि पंचांग श्रवण (वर्षाचे भविष्य ऐकणे) यांनी साजरा होतो.

केव्हा करावे

चैत्र शुक्ल प्रतिपदेला, सूर्योदयाच्या वेळी असलेल्या तिथीनुसार. पूजा आणि पचडी सकाळी घेतात; पंचांग श्रवण सहसा संध्याकाळी मंदिरात किंवा सभागृहात होते. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारीख दिसते.

येणाऱ्या तारखा
  • गुरुवार, १९ मार्च, २०२६
  • बुधवार, ७ एप्रिल, २०२७
📍 मुंबई साठी तारखा आणि वेळा (स्थानिक वेळ). दुसऱ्या शहरात तारीख एका दिवसाने बदलू शकते: तुमच्या शहराची सण दिनदर्शिका पाहा →

उपवास

हा उपवासाचा दिवस नाही. परंपरेनुसार पूजेनंतर, न्याहारीपूर्वी सर्वात आधी उगादी पचडी खाल्ली जाते.

पूजा साहित्य

  • तोरणासाठी आंब्याची पाने
  • हळद, कुंकू आणि चंदन
  • अभ्यंगस्नानासाठी तिळाचे तेल
  • नवे कपडे
  • अक्षता
  • तुपाचा दिवा आणि वाती
  • उदबत्ती आणि कापूर
  • फुले आणि हार
  • कडुलिंबाचा मोहोर, कैरी, गूळ, चिंच, मीठ, हिरवी मिरची किंवा मिरी
  • विड्याची पाने, सुपारी आणि फळे
  • नारळ
  • नव्या वर्षाचे पंचांग
  • नैवेद्य: उगादी पचडी, पुरणपोळी (बोब्बटलु / ओब्बट्टु) किंवा पुलिहोरा

टप्प्याटप्प्याने विधी

  1. लवकर उठून घर स्वच्छ करा, दारांना आंब्याच्या पानांची तोरणे बांधा आणि रांगोळी काढा.
  2. अभ्यंगस्नान करा: तिळाचे तेल लावून मग स्नान करा; नवे कपडे घाला.
  3. सहा चवींची उगादी पचडी (आंध्र/तेलंगणाची प्रथा) तयार करा: कडुलिंबाचा मोहोर (कडू), गूळ (गोड), चिंच (आंबट), मीठ (खारट), हिरवी मिरची किंवा मिरी (तिखट) आणि कैरी (तुरट). वर्षातील सर्व अनुभव सारखेच स्वीकारावे याची ती आठवण करून देते.
  4. दीपप्रज्वलन: तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि उदबत्ती लावा आणि दिव्याला नमस्कार करा.
  5. गणपती प्रार्थना: गणपतीला (हळदीच्या लेपाने केलेला हळदीचा गणपतीही चालतो) फूल आणि अक्षता अर्पण करा आणि "शुक्लाम्बरधरं" म्हणून पूजा निर्विघ्न पार पडावी अशी प्रार्थना करा.
  6. संकल्प: उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घेऊन कोणत्याही भाषेत साध्या शब्दांत आपला हेतू सांगा: आजची तिथी, आपले नाव, गोत्र, पूजेचे नाव आणि आपली प्रार्थना (उदा. कुटुंबाचे कल्याण). मग ते पाणी ताम्हनात सोडा.
  7. कुलदेवतेची पंचोपचार किंवा षोडशोपचार पूजा करा आणि नव्या पंचांगाची हळद-कुंकू वाहून पूजा करा.
  8. उगादी पचडी आणि इतर नैवेद्य अर्पण करा, मग मंगल आरती करा.
  9. कुटुंबातील प्रत्येकाने आधी पचडी घ्यावी, मग न्याहारी करावी.
  10. वडीलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्या.
  11. संध्याकाळी पंचांग श्रवण ऐका: वर्षाचे नाव, त्याचे अधिपती, पर्जन्यमान आणि तुमच्या राशीचे भविष्य.

मंत्र

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् । प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥

शुभ्र वस्त्र धारण केलेल्या, सर्वव्यापी, चंद्रासारख्या तेजस्वी, चतुर्भुज आणि प्रसन्नमुख देवाचे मी ध्यान करतो, जेणेकरून सर्व विघ्ने दूर व्हावीत.

वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ । निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा ॥

हे वक्रतुंड, विशालकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी देवा, माझ्या सर्व कार्यांतील विघ्ने सदैव दूर कर.

ॐ नमो नारायणाय

भगवान नारायणाला नमस्कार.

काय करावे

  • अभ्यंगस्नान करून नवे कपडे घाला
  • सर्वात आधी उगादी पचडी खा
  • पंचांग श्रवण ऐका
  • वडीलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्या

काय करू नये

  • वर्षाच्या पहिल्या दिवशी भांडणे आणि कठोर बोलणे टाळा
  • पूजेत मांसाहार टाळा
  • पचडी चुकवू नका, अगदी एक चमचा तरी घ्या

प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.

तुमचा अभिप्राय पाठवा

काय सुधारायचे, काय चुकीचे आहे, किंवा तुम्हाला काय आवडले ते सांगा. आम्ही प्रत्येक संदेश वाचतो.

कशाबद्दल
शंख तुम्हाला किती उपयोगी आहे? (ऐच्छिक)