दसरा (विजयादशमी)
देवता: देवी दुर्गा (अपराजिता), भगवान राम; शमी वृक्ष
🪔 टप्प्याटप्प्याने पूजा करा
प्रत्येक मंत्रासोबत काय करावे, त्याचा अर्थ आणि व्रताची कथा
महत्त्व
विजयादशमी (दसरा) हा वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचा उत्सव आहे: देवीचा महिषासुरावर आणि श्रीरामाचा रावणावर विजय. महाभारतात वनवासाच्या शेवटी पांडवांनी शमीच्या झाडात लपवलेली आपली शस्त्रे परत घेतली. तेलुगू प्रदेशात कुटुंबे शमीची पूजा करून तिची पाने "सोने" म्हणून देऊन एकमेकांना विजयाच्या शुभेच्छा देतात; तेलंगणात पालपिट्टा (नीलकंठ पक्षी) दिसणे शुभ मानतात. अक्षराभ्यास आणि नव्या सुरुवातीसाठी हा आवडता दिवस आहे.
केव्हा करावे
आश्विन शुक्ल दशमीला; शमी आणि अपराजिता पूजा अपराह्णी (दुपारी) करतात, आणि विजय मुहूर्त दुपारी असतो. अॅपच्या दिनदर्शिकेत तुमच्या ठिकाणासाठी तारीख दिसते.
- मंगळवार, २० ऑक्टोबर, २०२६
- शनिवार, ९ ऑक्टोबर, २०२७
उपवास
हा उपवासाचा दिवस नाही. नवरात्रीचा उपवास करणारे या दिवशी पूजेनंतर तो सोडतात.
पूजा साहित्य
- दुर्गा आणि श्रीरामाची प्रतिमा
- हळद, कुंकू आणि चंदन
- अक्षता
- तुपाचा दिवा आणि वाती
- उदबत्ती आणि कापूर
- फुले आणि हार
- विड्याची पाने, सुपारी आणि फळे
- नारळ
- शमीची पाने (किंवा शमी वृक्षाकडे जा)
- अक्षराभ्यासासाठी पाटी किंवा तांदूळ (करत असल्यास)
- नैवेद्य: खीर, पुलिहोरा, मिठाई
टप्प्याटप्प्याने विधी
- लवकर उठून स्नान करा, स्वच्छ (शक्यतो पारंपरिक) कपडे घाला, देवघर स्वच्छ करा आणि दारात व देवासमोर रांगोळी काढा.
- देवी आणि श्रीरामाची पंचोपचार किंवा षोडशोपचार पूजा करा.
- नवरात्रीचा कलश किंवा बाहुल्यांची मांडणी (गोलू) असल्यास उत्तरपूजा (उद्वासन) करा.
- आयुधपूजेच्या वस्तू छोटी पूजा करून पुन्हा वापरात घेता येतात.
- दुपारी शमी वृक्षाकडे जा: हळद, कुंकू आणि फुलांनी त्याची पूजा करा, प्रदक्षिणा घाला आणि शमी श्लोक म्हणा.
- झाडाला इजा न करता शमीची काही पाने गोळा करा आणि कुटुंबीय व मित्रांना विजयाच्या शुभेच्छा देत ती द्या.
- मुले तांदळावर किंवा पाटीवर ॐ किंवा श्री लिहून विद्यारंभ (अक्षराभ्यास) करू शकतात.
- वडीलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्या.
- कुटुंबीय, शेजारी आणि पाहुण्यांना प्रसाद वाटा आणि स्वतःही आदराने प्रसाद घ्या.
मंत्र
शमी शमयते पापं शमी शत्रुविनाशिनी । अर्जुनस्य धनुर्धारी रामस्य प्रियदर्शिनी ॥
शमी पापांचे शमन करते आणि शत्रूंचा नाश करते; तिने अर्जुनाचे धनुष्य धारण केले आणि ती श्रीरामाला प्रिय होती.
सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥
हे मंगलमयी, सर्व मंगलांचे उगमस्थान, प्रत्येक चांगला हेतू पूर्ण करणारी, आमचे आश्रयस्थान, त्रिनेत्र गौरी, नारायणी, तुला नमस्कार.
श्री राम राम रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥
शंकर पार्वतीला सांगतात: आनंदाने "राम राम राम" असे जपणे हे विष्णूच्या सहस्रनामाच्या पठणाइतके आहे.
काय करावे
- शमीची पूजा करून तिची पाने एकमेकांना द्या
- विद्यारंभ किंवा नव्या कामाची सुरुवात करा
- वडीलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्या
काय करू नये
- शमी वृक्षाची पाने ओरबाडू नका किंवा त्याला इजा करू नका
- भांडणे टाळा; हा सद्भावनेचा दिवस आहे
प्रथा कुटुंब आणि प्रदेशानुसार बदलतात.