श्राद्ध तिथी म्हणजे काय?
श्राद्ध हा तो विधी ज्यात मुले दिवंगत आई-वडिलांना आणि पितरांना अन्न, जल आणि आदर अर्पण करतात. वार्षिक श्राद्ध त्याच मासात आणि पक्षात, व्यक्तीचे निधन झाले त्या तिथीला येते. तिथी चंद्राला अनुसरते, त्यामुळे इंग्रजी तारीख दरवर्षी बदलते.
पहिल्या वार्षिक विधीला अब्दिक (अब्द म्हणजे वर्ष) म्हणतात. पहिल्या वर्षी मासिक श्राद्ध दर महिन्याला त्याच तिथीला येते; हे साधन वार्षिक तारखा दाखवते.
अपराह्ण नियम
वाढदिवस सूर्योदयाच्या तिथीनुसार असतो, पण श्राद्ध अपराह्णी, म्हणजे दुपारनंतर असलेल्या तिथीनुसार असते. सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंतचा दिनमान पाच समान भागांत (प्रातः, संगव, मध्याह्न, अपराह्ण आणि सायाह्न) विभागला जातो; अपराह्ण हा चौथा भाग.
ज्या दिवशी अपराह्णकाळात निधनाची तिथी असते त्या दिवशी श्राद्ध केले जाते. म्हणूनच श्राद्ध, पंचांगात सूर्योदयाला तीच तिथी दाखवलेल्या दिवसाच्या एक दिवस आधी येऊ शकते.
अधिक मास आणि महिन्यांची नावे
ज्या वर्षी निधनाच्या महिन्याच्या नावाचा अधिक (जादा) मास येतो, त्या वर्षी वार्षिक श्राद्ध त्या नावाच्या नेहमीच्या (निज) मासात दिले जाते. निधन अधिक मासात झाले असल्यास, पुढची श्राद्धे त्याच नावाच्या निज मासात केली जातात. पहिल्या वर्षी काही कुटुंबे अधिक मासातही एक विधी करतात; येथे दाखवलेली तारीख निज मासातील आहे.
महिन्यांची नावे दक्षिण आणि पश्चिम भारतात वापरल्या जाणाऱ्या अमांत पद्धतीनुसार (अमावस्या ते अमावस्या) आहेत. उत्तर भारतातील पौर्णिमांत पद्धतीत कृष्ण पक्षातील तारखेला पुढच्या महिन्याचे नाव असते, पण तिथी आणि दिवस तेच असतात.
कॅल्क्युलेटर कसे वापरावे
पुण्यतिथी आधीच निवडलेली असते. निधनाची तारीख टाका, माहीत असल्यास वेळ जोडा आणि निधन जिथे झाले ते ठिकाण निवडा. मग श्राद्ध जिथे केले जाणार ते शहर निवडा आणि बटण दाबा.