तिथीनुसार वाढदिवस म्हणजे काय?
तिथी म्हणजे चांद्र दिवस: चंद्राला सूर्याच्या 12° पुढे जाण्यासाठी लागणारा काळ. एका चांद्र महिन्यात 30 तिथी असतात, 15 शुक्ल पक्षात (चंद्राची वृद्धी होणारा पंधरवडा) आणि 15 कृष्ण पक्षात (चंद्राचा क्षय होणारा पंधरवडा). तिथीनुसार वाढदिवस, म्हणजेच जन्म तिथी, हा दरवर्षीचा तो दिवस जेव्हा त्याच चांद्र महिन्यात (मासात) जन्माची तिथी परत येते.
चांद्र वर्ष सौर वर्षापेक्षा सुमारे 11 दिवसांनी लहान असते, त्यामुळे तिथीनुसार वाढदिवस इंग्रजी कॅलेंडरमध्ये पुढे-मागे सरकतो: तो साधारणपणे जन्मतारखेच्या काही आठवड्यांच्या आत येतो, एका वर्षी आधी तर पुढच्या वर्षी नंतर.
तारीख कशी काढली जाते
आधी जन्म ठिकाणासाठी जन्माच्या क्षणाची तिथी, नक्षत्र आणि मास काढले जातात. वेळ दिली नसल्यास जन्मतारखेच्या सूर्योदयाची तिथी घेतली जाते.
दरवर्षी वाढदिवस त्या दिवशी साजरा होतो ज्या दिवशी, तुम्ही तो साजरा करता त्या शहरात, त्याच मासात सूर्योदयाला तीच तिथी असते. सूर्योदय घेतला जातो कारण हिंदू पंचांगात सूर्योदयाची तिथी संपूर्ण दिवसाला नाव देते. सूर्योदय ठिकाणानुसार बदलतो, त्यामुळे उदाहरणार्थ भारत आणि अमेरिका यांत तारीख एका दिवसाने वेगळी असू शकते.
अधिक मास असल्यास
सण आपापल्या ऋतूत राहावेत म्हणून चांद्र पंचांगात साधारण 32 महिन्यांतून एकदा एक जादा महिना, अधिक मास, जोडला जातो. ज्या वर्षी जन्ममासाच्या नावाचा अधिक मास येतो, त्या वर्षी वाढदिवस नेहमीच्या (निज) मासात, म्हणजे त्या नावाच्या दोन महिन्यांपैकी दुसऱ्या महिन्यात साजरा होतो.
एखाद्याचा जन्म अधिक मासात झाला असेल, तर इतर वर्षी वाढदिवस त्याच नावाच्या निज मासात साजरा होतो, कारण अधिक मास दरवर्षी येत नाही. हे कधी लागू होते ते निकालात सांगितले जाते.
कॅल्क्युलेटर कसे वापरावे
वाढदिवस निवडा, जन्मतारीख टाका, अचूक तिथीसाठी जन्मवेळ जोडा आणि जन्म ठिकाण निवडा. मग वाढदिवस जिथे साजरा होणार ते शहर निवडा आणि बटण दाबा. हे साधन लग्नाचा वाढदिवस, मुंज (उपनयन) आणि गृहप्रवेशाच्या वर्धापनदिनांसाठीही चालते.