🪔 ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ସହ କ'ଣ କରିବେ, ତାର ଅର୍ଥ ଓ ବ୍ରତ କଥା
ମାହାତ୍ମ୍ୟ
ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ (ରେବା ଖଣ୍ଡ)ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ କରାଯାଉଥିବା ଏହି ସରଳ ବ୍ରତ କଳିଯୁଗରେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଏକାଦଶୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଜନ୍ମଦିନ, ଗୃହପ୍ରବେଶ, ବିବାହ ପରେ ବା କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ପାଇଁ କରାଯାଏ। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ଏହା ଅନ୍ନାବରମ୍ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ସ୍ୱାମୀ ମନ୍ଦିର ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ବ୍ରତର ମୂଳ କଥା ହେଉଛି ସତ୍ୟବାଦିତା, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ ଏବଂ ପ୍ରସାଦକୁ ସମ୍ମାନ।
କେବେ କରିବେ
ଯେକୌଣସି ଶୁଭ ଦିନ, ପ୍ରାୟତଃ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଶ୍ରେୟ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ) ବା ସକାଳେ। ଏକାଦଶୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବା ପାରିବାରିକ ଅବସରରେ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ। ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତାରିଖ ଆପ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଉପବାସ
ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ବ୍ରତ ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଜଳ, ଫଳ ବା କ୍ଷୀର ନେଇ ଉପବାସ ରଖନ୍ତି, ତା ପରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସାଦ ଖାଆନ୍ତି। କଠୋର ଉପବାସ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୂଚନା: ବୟସ୍କ, ଅସୁସ୍ଥ, ଗର୍ଭବତୀ ବା ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମହିଳା ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କଠୋର ଉପବାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ଭକ୍ତିର ସହ ଫଳ, କ୍ଷୀର ବା ଗୋଟିଏ ସାଧା ଭୋଜନ ସହ ହାଲୁକା ଉପବାସକୁ ପରମ୍ପରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରେ।
ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ
- ସତ୍ୟନାରାୟଣ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚିତ୍ର
- ଜଳ, ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ନଡ଼ିଆ ସହ କଳସ (ତମ୍ବା ବା ରୁପା ପାତ୍ର)
- କଳସ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ କପଡ଼ା (ବ୍ଲାଉଜ୍ ପିସ୍)
- ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ କାଠ ପୀଢ଼ା ଓ କଦଳୀ ଗଛ ବା ପତ୍ର
- ହଳଦୀ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଚନ୍ଦନ
- ଅକ୍ଷତ
- ଘିଅ ଦୀପ ଓ ସଳିତା
- ଧୂପକାଠି ଓ କର୍ପୂର
- ଫୁଲ, ମାଳ ଓ ତୁଳସୀ
- ପାନ ପତ୍ର ଓ ଗୁଆ
- କଦଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ
- ପଞ୍ଚାମୃତ: କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି
- ନବଗ୍ରହ ସାମଗ୍ରୀ (ଇଚ୍ଛାଧୀନ): ଚାଉଳ ଓ ନଅ ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟ
- ପ୍ରସାଦ: ସୁଜି, ଚିନି, ଘିଅ, କଦଳୀ ଓ କ୍ଷୀର, ପ୍ରତ୍ୟେକ 1¼ ମାପ
- ପ୍ରସାଦ ପାଇଁ ଅଳେଇଚ, କାଜୁ ଓ କିସମିସ
- କଥା ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା (ମୁଦ୍ରା) ଓ ଗୋଟିଏ ନଡ଼ିଆ
ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ବିଧି
- ସକାଳୁ ଉଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ, ସଫା (ସମ୍ଭବ ହେଲେ ପାରମ୍ପରିକ) ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ, ପୂଜା ସ୍ଥାନ ସଫା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଦୁଆରମୁହଁରେ ଓ ଠାକୁରଙ୍କ ଆଗରେ ଝୋଟି ବା ମୁରୁଜ (ମୁଗ୍ଗୁ) ଦିଅନ୍ତୁ।
- ମଣ୍ଡପ ସଜାନ୍ତୁ: ପୀଢ଼ା ଉପରେ କପଡ଼ା, ତା ଉପରେ ଚାଉଳ ବିଛାଇ, ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ଉପରେ ନଡ଼ିଆ ଥିବା କଳସ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚିତ୍ର ରଖନ୍ତୁ; କଦଳୀ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲରେ ସଜାନ୍ତୁ।
- ପ୍ରସାଦ (ସପାଡୁ / ଶିରା) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ: ଘିଅରେ ସୁଜି ଭାଜି, କ୍ଷୀର, ଚିନି ଓ ଚକଟା କଦଳୀ ମିଶାନ୍ତୁ, ସବୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ 1¼ ମାପରେ (ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ 1¼ କପ୍), ଅଳେଇଚ ଓ ବାଦାମ ସହ।
- ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ: ଘିଅ ବା ରାଶି ତେଲର ଦୀପ ଓ ଧୂପକାଠି ଜାଳନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୀପକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
- ଗଣପତି ପ୍ରାର୍ଥନା: ଗଣପତିଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ (ହଳଦୀ ବଟାରେ ତିଆରି ହଳଦୀ ଗଣପତି ମଧ୍ୟ ଚଳିବ) ଏବଂ ପୂଜା ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ପାଠ କରନ୍ତୁ।
- ସଙ୍କଳ୍ପ: ଡାହାଣ ପାପୁଲିରେ ଟିକିଏ ଜଳ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ଧରି ଯେକୌଣସି ଭାଷାରେ ସରଳ ଶବ୍ଦରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ: ଆଜିର ତାରିଖ, ନିଜ ନାମ, ଗୋତ୍ର, ପୂଜାର ନାମ ଓ ନିଜ ପ୍ରାର୍ଥନା (ଯେପରି ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ)। ଏହା ପରେ ଜଳକୁ ଗୋଟିଏ ଥାଳିରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
- କଳସ ପୂଜା: ଗଙ୍ଗେ ଚ ଯମୁନେ ପାଠ କରି କଳସରେ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରନ୍ତୁ।
- ଇଚ୍ଛାଧୀନ: ଅକ୍ଷତରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନବଗ୍ରହ ଓ ଅଷ୍ଟ ଦିକ୍ପାଳ ପୂଜା।
- ଷୋଡ଼ଶୋପଚାରରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ (ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର) ସହ ତୁଳସୀ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରି।
- ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ କଥା (ପାଞ୍ଚ ଅଧ୍ୟାୟ) ପାଠ କରନ୍ତୁ ବା ଶୁଣନ୍ତୁ: 1) ନାରଦ କଳିଯୁଗର ଦୁଃଖର ଉପାୟ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ବ୍ରତ ଶିଖନ୍ତି। 2) କାଶୀର ଜଣେ ଗରିବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜଣେ କାଠୁରିଆ ବ୍ରତ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଆନ୍ତି। 3) ରାଜା ଉଲ୍କାମୁଖ ଏହା କରନ୍ତି; ସାଧୁ ବଣିକ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଏହାର ମାନସିକ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ବାରମ୍ବାର ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ କାରାଗାରରେ କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତି। 4) ମୁକ୍ତି ପରେ ସାଧୁ ଛଦ୍ମବେଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମିଛ କହନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜିନିଷ ପତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ଝିଅ କଳାବତୀ ପ୍ରସାଦ ନ ନେଇ ଚାଲିଯିବାରୁ ନୌକା ବୁଡ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଫେରି ପ୍ରସାଦ ନେବା ପରେ ସବୁ ଫେରିଆସେ। 5) ରାଜା ତୁଙ୍ଗଧ୍ୱଜ ଗୋପାଳମାନେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରସାଦକୁ ଅବହେଳା କରି ସବୁ ହରାନ୍ତି, ଏବଂ ଅନୁତାପ କରି ବ୍ରତ କରିବା ପରେ ପୁଣି ପାଆନ୍ତି।
- ପ୍ରସାଦ ଓ ଫଳ ନୈବେଦ୍ୟ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ତା ପରେ ତାମ୍ବୁଳ।
- କର୍ପୂରରେ ମଙ୍ଗଳ ଆରତି, ମନ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା-ନମସ୍କାର।
- ପୂଜାରେ ହୋଇଥିବା ଭୁଲ ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଶେଷ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ରୂପେ ମୁଣ୍ଡରେ ଅକ୍ଷତ ଦିଅନ୍ତୁ।
- ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ; କେହି ପ୍ରସାଦ ନ ନେଇ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
- ପରଦିନ ସକାଳେ ଛୋଟ ପୂଜା କରି କଳସକୁ ସମ୍ମାନର ସହ ବିସର୍ଜନ (ଉଦ୍ୱାସନ) କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଜଳ ଓ ଚାଉଳ ଘରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ମନ୍ତ୍ର
ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ୟନାରାୟଣାୟ ନମଃ
ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ
ଭଗବାନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଶାନ୍ତାକାରଂ ଭୁଜଗଶୟନଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ସୁରେଶଂ ବିଶ୍ୱାଧାରଂ ଗଗନସଦୃଶଂ ମେଘବର୍ଣଂ ଶୁଭାଙ୍ଗମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତଂ କମଲନୟନଂ ଯୋଗିଭିର୍ଧ୍ୟାନଗମ୍ୟଂ ବନ୍ଦେ ବିଷ୍ଣୁଂ ଭବଭୟହରଂ ସର୍ବଲୋକୈକନାଥମ୍ ॥
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରୁଛି: ଯିଏ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ନାଗଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ନାଭିରେ ପଦ୍ମ, ଦେବତାଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ଆକାଶ ପରି ବ୍ୟାପକ, ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମଳ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କମଳନୟନ, ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଯାହାଙ୍କୁ ପାଆନ୍ତି, ସଂସାର ଭୟ ହରଣକାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ନାଥ।
ଗଙ୍ଗେ ଚ ଯମୁନେ ଚୈବ ଗୋଦାବରି ସରସ୍ୱତି । ନର୍ମଦେ ସିନ୍ଧୁ କାବେରି ଜଲେଽସ୍ମିନ୍ ସନ୍ନିଧିଂ କୁରୁ ॥
ହେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ନର୍ମଦା, ସିନ୍ଧୁ ଓ କାବେରୀ, ଏହି ଜଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତୁ। (ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ପୂର୍ବରୁ ବା କଳସରେ ଜଳ ଭରିବା ସମୟରେ କୁହାଯାଏ।)
କ'ଣ କରିବେ
- ପରିବାର, ବନ୍ଧୁ ଓ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ
- କଥାର ପାଞ୍ଚଟି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ
- ସମସ୍ତେ ପ୍ରସାଦ ନେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ
- ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କରନ୍ତୁ (କଥାର ଶିକ୍ଷା)
କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ପ୍ରସାଦ ମନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ବା ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ
- ସେଦିନ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟରେ ପିଆଜ ବା ରସୁଣ ପକାନ୍ତୁ ନାହିଁ
- କଥା ମଝିରୁ ଉଠି ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ
ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ରୀତିନୀତି ଅଲଗା।