ପ୍ରସ୍ତୁତି
Prepare the mandapam
କ'ଣ କରିବେ: Keep the fast through the day as you are able. In the evening, bathe or wash, wear clean clothes and clean the pooja place. Place Ganesha's idol or picture on a peetham with a cloth and rice, decorated with red flowers and durva. Prepare modakams, undrallu or laddus and fruits as naivedyam. Keep 21 blades of durva and red flowers ready. Note the moonrise time for your place shown in the app.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
Prepare the arghya vessel
କ'ଣ କରିବେ: Fill a small vessel (a copper or silver chembu) with water and add a little milk, akshata, gandham and a flower. Keep it ready for the moonrise arghya.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଆରମ୍ଭ – ଗଣପତି ପ୍ରାର୍ଥନା
ଗଣପତି ପ୍ରାର୍ଥନା
କ'ଣ କରିବେ: ହାତ ଯୋଡ଼ି ପୂଜାର ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀ ମହାଗଣାଧିପତଯେ ନମଃ ॥ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ଶଶିବର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନବଦନଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସର୍ବବିଘ୍ନୋପଶାନ୍ତଯେ ॥ ଅଗଜାନନ ପଦ୍ମାର୍କଂ ଗଜାନନମହର୍ନିଶମ୍ । ଅନେକଦଂ ତଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଏକଦନ୍ତମୁପାସ୍ମହେ ॥
ଅର୍ଥ: ଶୁକ୍ଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବର ଦେଉଥିବା ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ ଏକଦନ୍ତଙ୍କୁ ଆମେ ପୂଜା କରୁଛୁ।
ପବିତ୍ରୀକରଣ
କ'ଣ କରିବେ: ବାମ ହାତରେ ଆଚମନୀରେ ଜଳ ନେଇ, ଡାହାଣ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି (କିମ୍ବା ଫୁଲ) ଦ୍ୱାରା ଶ୍ଳୋକ କହି ତିନିଥର ମୁଣ୍ଡରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ। ତାପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
ଅପବିତ୍ରଃ ପବିତ୍ରୋ ବା ସର୍ବାବସ୍ଥାଂ ଗତୋଽପି ବା । ଯଃ ସ୍ମରେତ୍ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଃ ଶୁଚିଃ ॥ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାଯ ନମଃ ॥ ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ପବିତ୍ର ହେଉ କି ଅପବିତ୍ର, ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଉ, ଯିଏ କମଳନୟନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ ସେ ଭିତର ଓ ବାହାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଦୀପ ଜାଳିବା
କ'ଣ କରିବେ: ଦୁଇଟି ସଳିତା ଥିବା ଘିଅ ଦୀପ ଓ ଧୂପକାଠି ଜାଳନ୍ତୁ। ଦୀପକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
ଦୀପଜ୍ଯୋତିଃ ପରବ୍ରହ୍ମ ଦୀପଜ୍ଯୋତିର୍ଜନାର୍ଦନଃ । ଦୀପୋ ହରତୁ ମେ ପାପଂ ଦୀପଜ୍ଯୋତିର୍ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥
ଅର୍ଥ: ଦୀପର ଜ୍ୟୋତି ହିଁ ପରବ୍ରହ୍ମ, ସେହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଦୀପ ମୋର ପାପ ଦୂର କରୁ; ହେ ଦୀପଜ୍ୟୋତି, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
ଶୁଦ୍ଧି
ଆଚମନ
କ'ଣ କରିବେ: ଡାହାଣ ପାପୁଲିକୁ ଗିନା ଭଳି କରି ସେଥିରେ ଏକ ଚାମଚ ପାଣି ନେଇ "କେଶବାୟ ସ୍ୱାହା" କହି ପିଅନ୍ତୁ। ସେହିପରି "ନାରାୟଣାୟ ସ୍ୱାହା" ଓ "ମାଧବାୟ ସ୍ୱାହା" କହି ପିଅନ୍ତୁ (ତିନି ଥର)। "ଗୋବିନ୍ଦାୟ ନମଃ" କହି ଡାହାଣ ହାତରେ ଓ "ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ" କହି ବାମ ହାତରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଢାଳନ୍ତୁ। ତା ପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ବାକି ନାମଗୁଡ଼ିକ କୁହନ୍ତୁ।
ଓଁ କେଶବାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ନାରାଯଣାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ମାଧବାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ଗୋବିନ୍ଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ । ଓଁ ମଧୁସୂଦନାଯ ନମଃ । ଓଁ ତ୍ରିବିକ୍ରମାଯ ନମଃ । ଓଁ ବାମନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଶ୍ରୀଧରାଯ ନମଃ । ଓଁ ହୃଷୀକେଶାଯ ନମଃ । ଓଁ ପଦ୍ମନାଭାଯ ନମଃ । ଓଁ ଦାମୋଦରାଯ ନମଃ । ଓଁ ସଙ୍କର୍ଷଣାଯ ନମଃ । ଓଁ ବାସୁଦେବାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅନିରୁଦ୍ଧାଯ ନମଃ । ଓଁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଧୋକ୍ଷଜାଯ ନମଃ । ଓଁ ନାରସିଂହାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଚ୍ଯୁତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଜନାର୍ଦନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଉପେନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ । ଓଁ ହରଯେ ନମଃ । ଓଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଯ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ୨୪ ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭିତର ଓ ବାହାରରୁ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା।
ବିଘ୍ନ ନିବାରଣ
କ'ଣ କରିବେ: କିଛି ଅକ୍ଷତ ନେଇ ପଛକୁ ନ ଚାହିଁ ବାମ କାନ୍ଧ ଉପର ଦେଇ ପଛକୁ ପକାନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଭୂତପିଶାଚାଃ ଯ ଏତେ ଭୂମିଭାରକାଃ । ଏତେଷାମବିରୋଧେନ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ ସମାରଭେ ॥
ଅର୍ଥ: ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଭାର ହୋଇଥିବା ଭୂତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଠି ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ; ସେମାନଙ୍କ ଶୁଭେଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରୁଛି।
ପ୍ରାଣାୟାମ
କ'ଣ କରିବେ: ଡାହାଣ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଡାହାଣ ନାକପୁଡ଼ା ବନ୍ଦ କରି ବାମ ନାକପୁଡ଼ାରେ ନିଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ; ଦୁଇଟିକୁ ବନ୍ଦ କରି ମନେ ମନେ ମନ୍ତ୍ର କହୁଥିବା ବେଳେ ନିଶ୍ୱାସ ଧରି ରଖନ୍ତୁ; ଡାହାଣ ନାକପୁଡ଼ାରେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ। ଦୀକ୍ଷା ନେଇନଥିବା ଲୋକମାନେ କେବଳ "ଓଁ" କହି ତିନି ଥର ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇପାରନ୍ତି।
ଓଁ ଭୂଃ । ଓଁ ଭୁବଃ । ଓଁ ସୁବଃ । ଓଁ ମହଃ । ଓଁ ଜନଃ । ଓଁ ତପଃ । ଓଁ ସତ୍ଯମ୍ । ଓଁ ତତ୍ସବିତୁର୍ବରେଣ୍ଯଂ ଭର୍ଗୋ ଦେବସ୍ଯ ଧୀମହି । ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ଓମାପୋ ଜ୍ଯୋତୀ ରସୋଽମୃତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭୂର୍ଭୁବସ୍ସୁବରୋମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ସପ୍ତ ଲୋକ ଓ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ପାଇଁ ମନ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
ସଂକଳ୍ପ
ସଂକଳ୍ପ (ବ୍ରତର ସଂକଳ୍ପ)
କ'ଣ କରିବେ: ଡାହାଣ ହାତରେ ଅକ୍ଷତ ଓ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ନେଇ, ତା ତଳେ ବାମ ପାପୁଲି ରଖି ଛାତି ପାଖରେ ଧରନ୍ତୁ। ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂକଳ୍ପ କୁହନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଆପ୍ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ଭରିଦେଇଛି। ଶେଷରେ ଉଦ୍ଧରଣୀରୁ ଟିକିଏ ପାଣି ଅକ୍ଷତ ଉପରେ ଢାଳି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଥାଳିରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ।
…
ଅର୍ଥ: ମୁଁ ସମୟ, ସ୍ଥାନ, ମୁଁ କିଏ ଏବଂ କାହିଁକି ଏହି ପୂଜା କରୁଛି ତାହା ଘୋଷଣା କରୁଛି: ମୋ ପରିବାରର କଲ୍ୟାଣ, ସାହସ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।
କଳସ ପୂଜା
କଳସ ପୂଜା
କ'ଣ କରିବେ: କଳସରେ ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅକ୍ଷତ ଲଗାନ୍ତୁ। ଡାହାଣ ପାପୁଲିରେ କଳସର ମୁହଁ ଘୋଡ଼ାଇ ମନ୍ତ୍ର କୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀଙ୍କୁ ଏହାର ଜଳରେ ଆବାହନ କରନ୍ତୁ।
କଲଶସ୍ଯ ମୁଖେ ବିଷ୍ଣୁଃ କଣ୍ଠେ ରୁଦ୍ରଃ ସମାଶ୍ରିତଃ । ମୂଲେ ତତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ଯେ ମାତୃଗଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ କୁକ୍ଷୌ ତୁ ସାଗରାଃ ସର୍ବେ ସପ୍ତଦ୍ବୀପା ବସୁନ୍ଧରା । ଋଗ୍ବେଦୋଽଥ ଯଜୁର୍ବେଦଃ ସାମବେଦୋ ହ୍ଯଥର୍ବଣଃ ॥ ଅଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ସହିତାଃ ସର୍ବେ କଲଶାମ୍ବୁ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ଗଙ୍ଗେ ଚ ଯମୁନେ ଚୈବ ଗୋଦାବରି ସରସ୍ବତି । ନର୍ମଦେ ସିନ୍ଧୁ କାବେରି ଜଲେଽସ୍ମିନ୍ ସନ୍ନିଧିଂ କୁରୁ ॥
ଅର୍ଥ: କଳସର ମୁଖରେ ବିଷ୍ଣୁ, କଣ୍ଠରେ ରୁଦ୍ର, ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମାତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସାଗର, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ପୃଥିବୀ ଓ ଚାରି ବେଦ ଏହାର ଜଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ହେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ନର୍ମଦା, ସିନ୍ଧୁ ଓ କାବେରୀ, ଏହି ଜଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅ।
କଳସ ଜଳ ଛିଞ୍ଚିବା
କ'ଣ କରିବେ: କଳସରେ ବୁଡ଼ାଇଥିବା ଫୁଲ ବା ଆମ୍ବ ପତ୍ରରେ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ, ଭଗବାନ ଓ ନିଜ ଉପରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ।
କଲଶୋଦକେନ ପୂଜାଦ୍ରବ୍ଯାଣି ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ, ଦେବମାତ୍ମାନଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ॥
ଅର୍ଥ: ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ, ଦେବତା ଓ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା।
ଷୋଡଶୋପଚାର ପୂଜା
Dhyanam (meditation)
କ'ଣ କରିବେ: Join the palms, look at Ganesha and picture his form in the mind: elephant face, one tusk, large ears, four arms holding the noose and the goad.
ଭବସଞ୍ଚିତପାପୌଘବିଧ୍ବଂସନବିଚକ୍ଷଣମ୍ । ବିଘ୍ନାନ୍ଧକାରଭାସ୍ବନ୍ତଂ ବିଘ୍ନରାଜମହଂ ଭଜେ ॥ ଏକଦନ୍ତଂ ଶୂର୍ପକର୍ଣଂ ଗଜବକ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ପାଶାଙ୍କୁଶଧରଂ ଦେବଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ସିଦ୍ଧିବିନାଯକମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଧ୍ଯାଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: I worship the king of obstacles, who destroys the heap of sins gathered over births and shines like the sun on the darkness of obstacles. Let us meditate on Siddhi Vinayaka with one tusk, winnowing-fan ears, an elephant face and four arms, holding the noose and the goad.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଆବାହନ (ଆମନ୍ତ୍ରଣ)
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରି ଚିତ୍ରରେ ଆସି ବିରାଜମାନ ହେବା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ।
ଅତ୍ରାଗଚ୍ଛ ଜଗଦ୍ବନ୍ଦ୍ଯ ସୁରରାଜାର୍ଚିତେଶ୍ବର । ଅନାଥନାଥ ସର୍ବଜ୍ଞ ଗୌରୀଗର୍ଭସମୁଦ୍ଭବ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଆବାହଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପୁରୁଷଙ୍କର ସହସ୍ର ଶିର, ସହସ୍ର ନେତ୍ର ଓ ସହସ୍ର ପାଦ; ସେ ଚାରିଆଡ଼ୁ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ତା ବାହାରକୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରିତ। ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆବାହନ କରୁଛି।
ଆସନ
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ଆସନ ଭାବରେ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ମୌକ୍ତିକୈଃ ପୁଷ୍ପରାଗୈଶ୍ଚ ନାନାରତ୍ନୈର୍ବିରାଜିତମ୍ । ରତ୍ନସିଂହାସନଂ ଚାରୁ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ନବରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଏ ସବୁ ପୁରୁଷ ହିଁ, ଯାହା ହୋଇଥିଲା ଓ ଯାହା ହେବ; ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ପ୍ରଭୁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ନବରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ପାଦ୍ୟ (ପାଦ ଧୋଇବା)
କ'ଣ କରିବେ: ଉଦ୍ଧରଣୀରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦରେ (ଥାଳି ଭିତରକୁ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଗୌରୀପୁତ୍ର ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଶଙ୍କରପ୍ରିଯନନ୍ଦନ । ଭକ୍ତ୍ଯା ପାଦ୍ଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗୃହାଣ ଦ୍ବିରଦାନନ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ପାଦଯୋଃ ପାଦ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଏହା ତାଙ୍କର ମହିମା, ଆଉ ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ। ତୁମ ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅର୍ଘ୍ୟ
କ'ଣ କରିବେ: ଟିକିଏ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅକ୍ଷତ ମିଶା ଅଳ୍ପ ପାଣି ଭଗବାନଙ୍କ ହାତ ଆଡ଼କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଗୌରୀପୁତ୍ର ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଶଙ୍କରପ୍ରିଯନନ୍ଦନ । ଗୃହାଣାର୍ଘ୍ଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ଯୁତମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ହସ୍ତଯୋଃ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପୁରୁଷଙ୍କ ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲା; ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏହି ଜଗତ ହେଲା। ତୁମ ହାତ ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଆଚମନୀୟ
କ'ଣ କରିବେ: ପିଇବା ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଖ ଆଡ଼କୁ ଟିକିଏ ପାଣି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଅନାଥନାଥ ସର୍ବଜ୍ଞ ଗୀର୍ବାଣପରିପୂଜିତ । ଗୃହାଣାଚମନଂ ଦେବ ତୁଭ୍ଯଂ ଦତ୍ତଂ ମଯା ପ୍ରଭୋ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ମୁଖେ ଆଚମନୀଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ହେଲା ଏବଂ ସେ ତାକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି। ପିଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ
କ'ଣ କରିବେ: କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ ଓ ଚିନିରେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଧାଡ଼ିଟି କହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତୁ (ଚିତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ଫୁଲରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ)। ତା ପରେ ସଫା ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ।
କ୍ଷୀରଂ ଦଧି ଘୃତଂ ଚୈବ ମଧୁ ଶର୍କରଯା ଯୁତମ୍ । ସ୍ନାନଂ ପଞ୍ଚାମୃତୈର୍ଦେବ ଗୃହାଣ ଗଣନାଯକ । ଅନାଥନାଥ ସର୍ବଜ୍ଞ ଗୀର୍ବାଣପରିପୂଜିତ ॥ ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପଞ୍ଚାମୃତ ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ ଓ ଚିନିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା।
ସ୍ନାନ
କ'ଣ କରିବେ: ଫୁଲରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ସଫା ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ, ତା ପରେ ପୋଛି ପୁଣି ସ୍ଥାନରେ ରଖନ୍ତୁ।
ଗଙ୍ଗାଦିସର୍ବତୀର୍ଥେଭ୍ଯ ଆହୃତୈରମଲୈର୍ଜଲୈଃ । ସ୍ନାନଂ କୁରୁଷ୍ବ ଭଗବନ୍ନୁମାପୁତ୍ର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଶୁଦ୍ଧୋଦକ ସ୍ନାନଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବିଷ କରି ଯଜ୍ଞ କଲେ। ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ବସ୍ତ୍ର
କ'ଣ କରିବେ: ହଳଦୀ ଲଗା ଏକ ଯୋଡ଼ା କପା ସୂତା (ବା ନୂଆ ଲୁଗା / ବ୍ଲାଉଜ୍ କନା) ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରଦ୍ବଯଂ ଚାରୁ ଦେବଯୋଗ୍ଯଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ଶୁଭପ୍ରଦଂ ଗୃହାଣ ତ୍ବଂ ଲମ୍ବୋଦର ହରାତ୍ମଜ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ବସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେହି ଯଜ୍ଞର ସାତଟି ପରିଧି ଓ ତିନି ଗୁଣ ସାତ ସମିଧ ଥିଲା। ମୁଁ ଏକ ଯୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ (ପଇତା)
କ'ଣ କରିବେ: ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ବା ତା ବଦଳରେ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ରାଜତଂ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ ଚ କାଞ୍ଚନଂ ଚୋତ୍ତରୀଯକମ୍ । ଗୃହାଣ ସର୍ବଦେବଜ୍ଞ ଭକ୍ତାନାମିଷ୍ଟଦାଯକ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଯଜ୍ଞୋପବୀତଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଜାତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ମୁଁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଗନ୍ଧ (ଚନ୍ଦନ)
କ'ଣ କରିବେ: ଅନାମିକା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାନ୍ତୁ, ତା ପରେ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ।
ଚନ୍ଦନାଗରୁକର୍ପୂରକସ୍ତୂରୀକୁଙ୍କୁମାନ୍ବିତମ୍ । ବିଲେପନଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଶ୍ରୀଗନ୍ଧଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେହି ଯଜ୍ଞରୁ ଦହି ଓ ଘିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ମୁଁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅକ୍ଷତ
କ'ଣ କରିବେ: ଆଭୂଷଣ ଭାବରେ ଅକ୍ଷତ (ହଳଦୀ ମିଶା ଚାଉଳ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଅକ୍ଷତାନ୍ ଧବଲାନ୍ ଦିବ୍ଯାନ୍ ଶାଲୀଯାଂସ୍ତଣ୍ଡୁଲାନ୍ ଶୁଭାନ୍ । ଗୃହାଣ ପରମାନନ୍ଦ ଶମ୍ଭୁପୁତ୍ର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଅଲଙ୍କରଣାର୍ଥଂ ଅକ୍ଷତାନ୍ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେହି ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍, ସାମ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜନ୍ମ ହେଲା। ମୁଁ ଆଭୂଷଣ ଭାବରେ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ପୁଷ୍ପ (ଫୁଲ)
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କୁ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ଓ ମାଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ସୁଗନ୍ଧାନି ଚ ପୁଷ୍ପାଣି ଜାଜୀକୁନ୍ଦମୁଖାନି ଚ । ଏକବିଂଶତିପତ୍ରାଣି ସଙ୍ଗୃହାଣ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ପୁଷ୍ପୈଃ ପୂଜଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାହାଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା ଜନ୍ମ ହେଲେ। ମୁଁ ଫୁଲରେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁଛି।
ଅଙ୍ଗ ପୂଜା ଓ ନାମାବଳୀ
Anga pooja
କ'ଣ କରିବେ: Take flowers, durva or akshata. For each line, offer one at the part of Ganesha's form that is named, from the feet up to the head, and the last one over the whole form.
ଓଁ ଗଣେଶାଯ ନମଃ — ପାଦୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଏକଦନ୍ତାଯ ନମଃ — ଗୁଲ୍ଫୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଶୂର୍ପକର୍ଣାଯ ନମଃ — ଜାନୁନୀ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ବିଘ୍ନରାଜାଯ ନମଃ — ଜଙ୍ଘେ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଆଖୁବାହନାଯ ନମଃ — ଊରୂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ହେରମ୍ବାଯ ନମଃ — କଟିଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଲମ୍ବୋଦରାଯ ନମଃ — ଉଦରଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଗଣନାଥାଯ ନମଃ — ନାଭିଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଗଣେଶାଯ ନମଃ — ହୃଦଯଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ସ୍ଥୂଲକଣ୍ଠାଯ ନମଃ — କଣ୍ଠଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ସ୍କନ୍ଦାଗ୍ରଜାଯ ନମଃ — ସ୍କନ୍ଧୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ପାଶହସ୍ତାଯ ନମଃ — ହସ୍ତୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଗଜବକ୍ତ୍ରାଯ ନମଃ — ବକ୍ତ୍ରଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ବିଘ୍ନହନ୍ତ୍ରେ ନମଃ — ନେତ୍ରେ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଶୂର୍ପକର୍ଣାଯ ନମଃ — କର୍ଣୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଫାଲଚନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ — ଲଲାଟଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ସର୍ବେଶ୍ବରାଯ ନମଃ — ଶିରଃ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ବିଘ୍ନରାଜାଯ ନମଃ — ସର୍ବାଣ୍ଯଙ୍ଗାନି ପୂଜଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: Worshipping each limb of Ganesha with one of his names: the feet, ankles, knees, shins, thighs, waist, belly, navel, heart, neck, shoulders, hands, face, eyes, ears, forehead and head, and then the whole form.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ପତ୍ରୀ ପୂଜା
Durva pooja (garika)
କ'ଣ କରିବେ: Take twenty blades of durva (garika) grass and offer them in pairs, one pair for each of the ten names.
ଓଁ ଗଣାଧିପାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଉମାପୁତ୍ରାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଅଘନାଶନାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଏକଦନ୍ତାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଇଭବକ୍ତ୍ରାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ମୂଷକବାହନାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ବିନାଯକାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଈଶପୁତ୍ରାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକାଯ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ କୁମାରଗୁରବେ ନମଃ — ଦୂର୍ବାଯୁଗ୍ମଂ ପୂଜଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: Offering pairs of durva grass to Ganesha by his ten names: lord of the ganas, son of Uma, destroyer of sins, the one-tusked, elephant-faced, rider of the mouse, Vinayaka, son of Isha, giver of all success, guru of Kumara.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତନାମାବଳୀ
Ashtottara shatanamavali (108 names)
କ'ଣ କରିବେ: Read the 108 names of Ganesha. With each name offer a flower, a blade of durva or a pinch of akshata at his feet. Family members may share the reading.
ଓଁ ଗଜାନନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିଘ୍ନରାଜାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିନାଯକାଯ ନମଃ । ଓଁ ଦ୍ବୈମାତୁରାଯ ନମଃ । ଓଁ ଦ୍ବିମୁଖାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରମୁଖାଯ ନମଃ । ଓଁ ସୁମୁଖାଯ ନମଃ । ଓଁ କୃତିନେ ନମଃ । ଓଁ ସୁପ୍ରଦୀପାଯ ନମଃ । ଓଁ ସୁଖନିଧଯେ ନମଃ । ଓଁ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷାଯ ନମଃ । ଓଁ ସୁରାରିଘ୍ନାଯ ନମଃ । ଓଁ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଓଁ ମାନ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ମହାକାଲାଯ ନମଃ । ଓଁ ମହାବଲାଯ ନମଃ । ଓଁ ହେରମ୍ବାଯ ନମଃ । ଓଁ ଲମ୍ବଜଠରାଯ ନମଃ । ଓଁ ହ୍ରସ୍ବଗ୍ରୀବାଯ ନମଃ । ଓଁ ମହୋଦରାଯ ନମଃ । ଓଁ ମଦୋତ୍କଟାଯ ନମଃ । ଓଁ ମହାବୀରାଯ ନମଃ । ଓଁ ମନ୍ତ୍ରିଣେ ନମଃ । ଓଁ ମଙ୍ଗଲସ୍ବରାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରମଧାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରଥମାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିଘ୍ନକର୍ତ୍ରେ ନମଃ । ଓଁ ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ରେ ନମଃ । ଓଁ ବିଶ୍ବନେତ୍ରେ ନମଃ । ଓଁ ବିରାଟ୍ପତଯେ ନମଃ । ଓଁ ଶ୍ରୀପତଯେ ନମଃ । ଓଁ ବାକ୍ପତଯେ ନମଃ । ଓଁ ଶୃଙ୍ଗାରିଣେ ନମଃ । ଓଁ ଆଶ୍ରିତବତ୍ସଲାଯ ନମଃ । ଓଁ ଶିବପ୍ରିଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ଶୀଘ୍ରକାରିଣେ ନମଃ । ଓଁ ଶାଶ୍ବତାଯ ନମଃ । ଓଁ ବଲାଯ ନମଃ । ଓଁ ବଲୋତ୍ଥିତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଭବାତ୍ମଜାଯ ନମଃ । ଓଁ ପୁରାଣପୁରୁଷାଯ ନମଃ । ଓଁ ପୂଷ୍ଣେ ନମଃ । ଓଁ ପୁଷ୍କରୋତ୍କ୍ଷିପ୍ତବାରିଣେ ନମଃ । ଓଁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଗ୍ରପୂଜ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଗ୍ରଗାମିନେ ନମଃ । ଓଁ ମନ୍ତ୍ରକୃତେ ନମଃ । ଓଁ ଚାମୀକରପ୍ରଭାଯ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବାଯ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବୋପାସ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବକର୍ତ୍ରେ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବନେତ୍ରେ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବସିଦ୍ଧଯେ ନମଃ । ଓଁ ପଞ୍ଚହସ୍ତାଯ ନମଃ । ଓଁ ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରଭବେ ନମଃ । ଓଁ କୁମାରଗୁରବେ ନମଃ । ଓଁ ଅକ୍ଷୋଭ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ କୁଞ୍ଜରାସୁରଭଞ୍ଜନାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରମୋଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ମୋଦକପ୍ରିଯାଯ ନମଃ । ଓଁ କାନ୍ତିମତେ ନମଃ । ଓଁ ଧୃତିମତେ ନମଃ । ଓଁ କାମିନେ ନମଃ । ଓଁ କପିତ୍ଥପନସପ୍ରିଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣେ ନମଃ । ଓଁ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣେ ନମଃ । ଓଁ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ଯାଦିଦାନଭୁବେ ନମଃ । ଓଁ ଜିଷ୍ଣବେ ନମଃ । ଓଁ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ଭକ୍ତଜୀବିତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଜିତମନ୍ମଥାଯ ନମଃ । ଓଁ ଐଶ୍ବର୍ଯକାରଣାଯ ନମଃ । ଓଁ ଜ୍ଯାଯସେ ନମଃ । ଓଁ ଯକ୍ଷକିନ୍ନରସେବିତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗଙ୍ଗାସୁତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗଣାଧୀଶାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗମ୍ଭୀରନିନଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ବଟବେ ନମଃ । ଓଁ ଅଭୀଷ୍ଟବରଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ଜ୍ଯୋତିଷେ ନମଃ । ଓଁ ଭକ୍ତନିଧଯେ ନମଃ । ଓଁ ଭାବଗମ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅବ୍ଯକ୍ତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅପ୍ରାକୃତପରାକ୍ରମାଯ ନମଃ । ଓଁ ସତ୍ଯଧର୍ମିଣେ ନମଃ । ଓଁ ସଖଯେ ନମଃ । ଓଁ ସରସାମ୍ବୁନିଧଯେ ନମଃ । ଓଁ ମହେଶାଯ ନମଃ । ଓଁ ଦିବ୍ଯାଙ୍ଗାଯ ନମଃ । ଓଁ ମଣିକିଙ୍କିଣୀମେଖଲାଯ ନମଃ । ଓଁ ସମସ୍ତଦେବତାମୂର୍ତଯେ ନମଃ । ଓଁ ସହିଷ୍ଣବେ ନମଃ । ଓଁ ସତତୋତ୍ଥିତାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିଘାତକାରିଣେ ନମଃ । ଓଁ ବିଶ୍ବଗ୍ଦୃଶେ ନମଃ । ଓଁ ବିଶ୍ବରକ୍ଷାକୃତେ ନମଃ । ଓଁ କଲ୍ଯାଣଗୁରବେ ନମଃ । ଓଁ ଉନ୍ମତ୍ତବେଷାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅପରାଜିତେ ନମଃ । ଓଁ ସମସ୍ତଜଗଦାଧାରାଯ ନମଃ । ଓଁ ସର୍ବୈଶ୍ବର୍ଯପ୍ରଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ଆକ୍ରାନ୍ତଚିଦଚିତ୍ପ୍ରଭବେ ନମଃ । ଓଁ ଶ୍ରୀବିଘ୍ନେଶ୍ବରାଯ ନମଃ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତନାମପୂଜାଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: Salutations to Ganesha by his 108 names, which praise him as the lord of the ganas, remover and maker of obstacles, son of Parvati, lover of modakas and giver of every success.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଉପଚାର ଓ ଆରତୀ
ଧୂପ
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧୂପକାଠି ଗୋଲାକାରରେ ବୁଲାନ୍ତୁ ଓ ଘଣ୍ଟି ବଜାନ୍ତୁ।
ଦଶାଙ୍ଗଂ ଗୁଗ୍ଗୁଲୋପେତଂ ସୁଗନ୍ଧଂ ସୁମନୋହରମ୍ । ଉମାସୁତ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଗୃହାଣ ବରଦୋ ଭବ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଧୂପମାଘ୍ରାପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପୁରୁଷଙ୍କୁ କିପରି ବିଭକ୍ତ କରାଗଲା? ମୁଁ ବୃକ୍ଷରୁ ମିଳିଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର।
ଦୀପ
କ'ଣ କରିବେ: ଘଣ୍ଟି ବଜାଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଘିଅ ଦୀପ ଗୋଲାକାରରେ ଦେଖାନ୍ତୁ।
ସାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିବର୍ତିସଂଯୁକ୍ତଂ ବହ୍ନିନା ଯୋଜିତଂ ମଯା । ଗୃହାଣ ମଙ୍ଗଲଂ ଦୀପଂ ଈଶପୁତ୍ର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଦୀପଂ ଦର୍ଶଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କ ମୁଖ ବିଦ୍ୱାନ, ବାହୁ ଯୋଦ୍ଧା, ଜଙ୍ଘ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ପାଦ ଶ୍ରମିକ ହେଲେ। ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ତିନି ସଳିତାର ଏହି ମଙ୍ଗଳ ଦୀପ ଗ୍ରହଣ କର।
ନୈବେଦ୍ୟ (ଭୋଗ ଅର୍ପଣ)
କ'ଣ କରିବେ: ପ୍ରସାଦ, କଦଳୀ ଓ ଫଳ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖନ୍ତୁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପାଖେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ, ତା ପରେ ଡାହାଣ ହାତରେ "ପ୍ରାଣାୟ ସ୍ୱାହା" ଆଦି କହି ପାଞ୍ଚ ଥର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଖାନ୍ତୁ। ମଝିରେ ଓ ଶେଷରେ ପାଣି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ସୁଗନ୍ଧାନ୍ ସୁକୃତାଂଶ୍ଚୈବ ମୋଦକାନ୍ ଘୃତପାଚିତାନ୍ । ନୈବେଦ୍ଯଂ ଗୃହ୍ଯତାଂ ଦେବ ଚଣମୁଦ୍ଗୈଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତାନ୍ ॥ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ଲେହ୍ଯଂ ଚ ଚୋଷ୍ଯଂ ପାନୀଯମେବ ଚ । ଇଦଂ ଗୃହାଣ ନୈବେଦ୍ଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ବିନାଯକ ॥ ଓଁ ଭୂର୍ଭୁବସ୍ସୁବଃ । ତତ୍ସବିତୁର୍ବରେଣ୍ଯଂ ଭର୍ଗୋ ଦେବସ୍ଯ ଧୀମହି । ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ସତ୍ଯଂ ତ୍ବର୍ତେନ ପରିଷିଞ୍ଚାମି (ସାଯଙ୍କାଲେ — ଋତଂ ତ୍ବା ସତ୍ଯେନ ପରିଷିଞ୍ଚାମି) । ଅମୃତମସ୍ତୁ । ଅମୃତୋପସ୍ତରଣମସି ॥ ଓଁ ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ଅପାନାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ବ୍ଯାନାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ଉଦାନାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ସମାନାଯ ସ୍ବାହା ॥ ମଧ୍ଯେ ମଧ୍ଯେ ପାନୀଯଂ ସମର୍ପଯାମି । ଅମୃତାପିଧାନମସି । ଉତ୍ତରାପୋଶନଂ ସମର୍ପଯାମି । ହସ୍ତୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମି । ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମି । ଶୁଦ୍ଧାଚମନୀଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ମହାନୈବେଦ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କ ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନେତ୍ରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେଲେ। ମୁଁ ଏହି ମହା ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଏହା ଅମୃତ ହେଉ।
ତାମ୍ବୁଳ (ପାନ-ଗୁଆ)
କ'ଣ କରିବେ: ଗୁଆ ସହିତ ଦୁଇଟି ପାନ ପତ୍ର (ଓ ଗୋଟିଏ କଦଳୀ) ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ନାଭ୍ଯା ଆସୀଦନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଶୀର୍ଷ୍ଣୋ ଦ୍ଯୌଃ ସମବର୍ତତ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଭୂମିର୍ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାତ୍ । ତଥା ଲୋକାଂ ଅକଲ୍ପଯନ୍ ॥ ପୂଗୀଫଲସମାଯୁକ୍ତଂ ନାଗବଲ୍ଲୀଦଲୈର୍ଯୁତମ୍ । କର୍ପୂରଚୂର୍ଣସଂଯୁକ୍ତଂ ତାମ୍ବୂଲଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ତାମ୍ବୂଲଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଆକାଶ, ଶିରରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଗୁଆ, ପାନ ପତ୍ର ଓ କର୍ପୂର ସହିତ ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର।
ନୀରାଜନ (କର୍ପୂର ଆରତୀ)
କ'ଣ କରିବେ: ଆରତୀ ଥାଳିରେ କର୍ପୂର ଜାଳି ଘଣ୍ଟି ବଜାଇ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ବୁଲାନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତୁ। ତା ପରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆରତୀ ଦେଖାନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଦୁଇ ହାତରେ ତାହା ନେଇ ଆଖିରେ ଲଗାନ୍ତୁ।
ଘୃତବର୍ତିସହସ୍ରୈଶ୍ଚ କର୍ପୂରଶକଲୈସ୍ତଥା । ନୀରାଜନଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗୃହାଣ ବରଦୋ ଭବ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । କର୍ପୂର ନୀରାଜନଂ ଦର୍ଶଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ଅନ୍ଧକାରର ପରେ ଥିବା ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ଜାଣେ। ମୁଁ ତୁମକୁ କର୍ପୂର ଆରତୀ ଦେଖାଉଛି।
ମନ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପ
କ'ଣ କରିବେ: ଦୁଇ ହାତରେ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ନେଇ ମନ୍ତ୍ର କହି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଯଜ୍ଞେନ ଯଜ୍ଞମଯଜନ୍ତ ଦେବାଃ । ତାନି ଧର୍ମାଣି ପ୍ରଥମାନ୍ଯାସନ୍ । ତେ ହ ନାକଂ ମହିମାନଃ ସଚନ୍ତେ । ଯତ୍ର ପୂର୍ବେ ସାଧ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଦେବାଃ ॥ ଏକଦନ୍ତାଯ ବିଦ୍ମହେ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡାଯ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ ଦନ୍ତୀ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ମନ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁ ପୂଜା କଲେ; ସେହିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ ଥିଲା। ଆମେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଜାଣୁ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ପ୍ରଣାମ3 ଥର କୁହନ୍ତୁ
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ତିନି ଥର ବୁଲନ୍ତୁ (ବା ଯେଉଁଠି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି ସେଠାରେ ଘୂରି ଯାଆନ୍ତୁ), ତା ପରେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ। ପୁରୁଷମାନେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିପାରନ୍ତି; ମହିଳାମାନେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁନ୍ତୁ।
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ଜନ୍ମାନ୍ତରକୃତାନି ଚ । ତାନି ତାନି ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ପଦେ ପଦେ ॥ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କରିଷ୍ଯାମି ସତତଂ ମୋଦକପ୍ରିଯ । ନମସ୍ତେ ବିଘ୍ନରାଜାଯ ନମସ୍ତେ ବିଘ୍ନନାଶନ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ନମସ୍କାରାନ୍ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପ୍ରଦକ୍ଷିଣର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦରେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତୁମ ବିନା ମୋର ଆଉ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କରୁଣା କରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
Prarthana (prayer)
କ'ଣ କରିବେ: Stand with joined palms and pray to Ganesha for your wishes and for the removal of obstacles.
ବିଘ୍ନେଶ୍ବରାଯ ବରଦାଯ ସୁରପ୍ରିଯାଯ ଲମ୍ବୋଦରାଯ ସକଲାଯ ଜଗଦ୍ଧିତାଯ । ନାଗାନନାଯ ଶ୍ରୁତିଯଜ୍ଞବିଭୂଷିତାଯ ଗୌରୀସୁତାଯ ଗଣନାଥ ନମୋ ନମସ୍ତେ ॥
ଅର୍ଥ: Salutations again and again to the lord of obstacles, giver of boons, dear to the gods, big-bellied, the whole of all, the good of the world, elephant-faced, adorned by the Vedas and sacrifices, son of Gauri, lord of the ganas.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ବ୍ରତ କଥା
Chapter 1 — Ganesha and the Moon
When the Moon laughed at Ganesha on Chaturthi and was cursed so that no one would look at him, the Moon was covered in shame. He did tapas and prayed to Ganesha for forgiveness. Ganesha, who is quick to forgive, appeared before him on the Chaturthi of the dark fortnight and said: "Your curse will hold only on Bhadrapada Shukla Chaturthi. On the Chaturthi of every dark fortnight, those who fast, worship me, and then look at you at moonrise and offer arghya to you and to me will be freed of their troubles (sankata)." Pleased, the Moon took a place on Shiva's head and is honoured on this day together with Ganesha. So this day is called Sankatahara Chaturthi, the Chaturthi that removes troubles.
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
Chapter 2 — Angaraki Sankashti
Angaraka (Mars), the son of the Earth goddess, wished to be honoured among the gods. He went to the forest and did tapas for Ganesha for a thousand years. On a Krishna paksha Chaturthi that fell on a Tuesday, Ganesha appeared before him at moonrise. Angaraka bowed and asked for a boon: "Let this day be known by my name, and let all who fast and worship you on it be freed from troubles." Ganesha granted it, and Angaraka took his place among the planets. From then on, a Sankashti that falls on a Tuesday is called Angaraki Sankashti, and keeping it is said to bring the merit of many Sankashtis.
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
Chapter 3 — The fruit of the vratam
Whoever keeps this vratam on each Krishna paksha Chaturthi, worships Ganesha with durva and red flowers, hears this story, and breaks the fast after seeing the moon and offering arghya, is freed of debts, illness and obstacles, and their wishes are fulfilled. Many keep it for twelve or twenty-one months together and then complete it with an udyapana, feeding others and giving gifts.
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଅର୍ଘ୍ୟ
Chandra darshanam (seeing the moon)
କ'ଣ କରିବେ: At moonrise go out (or to a window or terrace) with the arghya vessel. Look at the moon, join the palms and say the shloka. If clouds hide the moon, face the direction of moonrise after the moonrise time.
ଦଧିଶଙ୍ଖତୁଷାରାଭଂ କ୍ଷୀରୋଦାର୍ଣବସମ୍ଭବମ୍ । ନମାମି ଶଶିନଂ ସୋମଂ ଶମ୍ଭୋର୍ମୁକୁଟଭୂଷଣମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: I bow to the Moon, Soma, white as curd, the conch and snow, born from the ocean of milk, the jewel on Shambhu's crown.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
Arghyam to the Moon (3 times)3 ଥର କୁହନ୍ତୁ
କ'ଣ କରିବେ: Facing the moon, pour a little of the milk-water from the vessel in a thin stream onto the ground or a plate, three times, saying the mantra each time. Then offer akshata and a flower towards the moon and do namaskaram.
କ୍ଷୀରୋଦାର୍ଣବସମ୍ଭୂତ ଅତ୍ରିଗୋତ୍ରସମୁଦ୍ଭବ । ଗୃହାଣାର୍ଘ୍ଯଂ ଶଶାଙ୍କେଦଂ ରୋହିଣ୍ଯା ସହିତୋ ମମ ॥ ଓଁ ରୋହିଣୀସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ନମଃ । ଇଦମର୍ଘ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: O Moon, born from the ocean of milk and from the line of Atri, accept this arghya from me, together with Rohini.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
Arghyam to Ganesha (3 times)3 ଥର କୁହନ୍ତୁ
କ'ଣ କରିବେ: Return to Ganesha and offer arghya three times in the same way (water with milk, akshata and a flower), praying that your troubles be removed.
ଗଣେଶାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକ । ସଙ୍କଷ୍ଟଂ ହର ମେ ଦେବ ଗୃହାଣାର୍ଘ୍ଯଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ସମ୍ପୂଜିତ ବିଧୂଦଯେ । କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରସୀଦ ଦେବେଶ ଗୃହାଣାର୍ଘ୍ଯଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ । ଇଦମର୍ଘ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: Salutations to you, Ganesha, giver of all success; remove my troubles and accept this arghya. Worshipped on the Chaturthi of the dark fortnight at moonrise, be pleased quickly, O lord of the gods.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ସମାପନ
Prayer for forgiveness
କ'ଣ କରିବେ: Join the palms and ask Ganesha to forgive any mistakes. Pour a little water over akshata saying the last line, offering the merit of the pooja to him.
ମନ୍ତ୍ରହୀନଂ କ୍ରିଯାହୀନଂ ଭକ୍ତିହୀନଂ ଗଣାଧିପ । ଯତ୍ପୂଜିତଂ ମଯା ଦେବ ପରିପୂର୍ଣଂ ତଦସ୍ତୁ ତେ ॥ ଅପରାଧସହସ୍ରାଣି କ୍ରିଯନ୍ତେଽହର୍ନିଶଂ ମଯା । ଦାସୋଽଯମିତି ମାଂ ମତ୍ବା କ୍ଷମସ୍ବ ଗଣେଶ୍ବର ॥ ଅନେନ ମଯା କୃତ ପୂଜଯା ଭଗବାନ୍ ସର୍ବାତ୍ମକଃ ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତିଃ ସୁପ୍ରୀତଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ବରଦୋ ଭବତୁ ॥
ଅର୍ଥ: Whatever I have worshipped without proper mantra, action or devotion, O lord of the ganas, let it be complete. Forgive the thousands of mistakes I make day and night. May Ganesha be pleased and grant boons.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
Prasadam and ending the fast
କ'ଣ କରିବେ: Sip the tirtham, take the modakam or fruit prasadam and share it. Then end the fast with a simple sattvic meal.
ଅନୁବାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଂଶ ଇଂରାଜୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
🙏 ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ
ଭଗବାନ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ।