ପ୍ରସ୍ତୁତି
ମଣ୍ଡପ ସଜାଇବା
କ'ଣ କରିବେ: ସ୍ନାନ କରି ସଫା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ। ପୂଜା ସ୍ଥାନ ସଫା କରି ଚିତା (ଝୋଟି) ପକାନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ମୁହାଁ କରି ଗୋଟିଏ କାଠ ପୀଢ଼ା ରଖନ୍ତୁ, ତା ଉପରେ ନୂଆ ଲୁଗା ବିଛାଇ ଲୁଗା ଉପରେ ଚାଉଳର ଏକ ସ୍ତର ବିଛାନ୍ତୁ। ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କଦଳୀ ଗଛ ବା କଦଳୀ ପତ୍ର ବାନ୍ଧି ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରନ୍ତୁ। କଳସରେ ପାଣି ଭରି ସେଥିରେ ଟିକିଏ ହଳଦୀ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଗୋଟିଏ ମୁଦ୍ରା ପକାନ୍ତୁ, ଉପରେ ପାଞ୍ଚଟି ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ଗୋଟିଏ ନଡ଼ିଆ ରଖି କଳସକୁ ଚାଉଳ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ତା ପଛରେ ଶ୍ରୀ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ରଖନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ହାତ ପାଖରେ ରଖନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ମୁହାଁ ହୋଇ ବସନ୍ତୁ।
ପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି
କ'ଣ କରିବେ: ସୁଜି, ଚିନି, ଘିଅ, କ୍ଷୀର ଓ ପାଚିଲା କଦଳୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୱା ମାପ (ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୱା କପ୍) ନେଇ ପ୍ରସାଦ (ସୁଜି ସିରିଣି) ତିଆରି କରନ୍ତୁ। ଘିଅରେ ସୁଜି ଭାଜି, କ୍ଷୀର ମିଶାଇ ରାନ୍ଧନ୍ତୁ, ତା ପରେ ଚିନି, ଚକଟା କଦଳୀ, ଅଳେଇଚ, କାଜୁ ଓ କିସମିସ ମିଶାନ୍ତୁ। ଏହାକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖରେ ରଖନ୍ତୁ।
ଆରମ୍ଭ – ଗଣପତି ପ୍ରାର୍ଥନା
ଗଣପତି ପ୍ରାର୍ଥନା
କ'ଣ କରିବେ: ହାତ ଯୋଡ଼ି ପୂଜାର ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀ ମହାଗଣାଧିପତଯେ ନମଃ ॥ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ଶଶିବର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନବଦନଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସର୍ବବିଘ୍ନୋପଶାନ୍ତଯେ ॥ ଅଗଜାନନ ପଦ୍ମାର୍କଂ ଗଜାନନମହର୍ନିଶମ୍ । ଅନେକଦଂ ତଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଏକଦନ୍ତମୁପାସ୍ମହେ ॥
ଅର୍ଥ: ଶୁକ୍ଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବର ଦେଉଥିବା ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ ଏକଦନ୍ତଙ୍କୁ ଆମେ ପୂଜା କରୁଛୁ।
ପବିତ୍ରୀକରଣ
କ'ଣ କରିବେ: ବାମ ହାତରେ ଆଚମନୀରେ ଜଳ ନେଇ, ଡାହାଣ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି (କିମ୍ବା ଫୁଲ) ଦ୍ୱାରା ଶ୍ଳୋକ କହି ତିନିଥର ମୁଣ୍ଡରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ। ତାପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
ଅପବିତ୍ରଃ ପବିତ୍ରୋ ବା ସର୍ବାବସ୍ଥାଂ ଗତୋଽପି ବା । ଯଃ ସ୍ମରେତ୍ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଃ ଶୁଚିଃ ॥ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାଯ ନମଃ ॥ ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ପବିତ୍ର ହେଉ କି ଅପବିତ୍ର, ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଉ, ଯିଏ କମଳନୟନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ ସେ ଭିତର ଓ ବାହାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଦୀପ ଜାଳିବା
କ'ଣ କରିବେ: ଦୁଇଟି ସଳିତା ଥିବା ଘିଅ ଦୀପ ଓ ଧୂପକାଠି ଜାଳନ୍ତୁ। ଦୀପକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
ଦୀପଜ୍ଯୋତିଃ ପରବ୍ରହ୍ମ ଦୀପଜ୍ଯୋତିର୍ଜନାର୍ଦନଃ । ଦୀପୋ ହରତୁ ମେ ପାପଂ ଦୀପଜ୍ଯୋତିର୍ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥
ଅର୍ଥ: ଦୀପର ଜ୍ୟୋତି ହିଁ ପରବ୍ରହ୍ମ, ସେହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଦୀପ ମୋର ପାପ ଦୂର କରୁ; ହେ ଦୀପଜ୍ୟୋତି, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
ଶୁଦ୍ଧି
ଆଚମନ
କ'ଣ କରିବେ: ଡାହାଣ ପାପୁଲିକୁ ଗିନା ଭଳି କରି ସେଥିରେ ଏକ ଚାମଚ ପାଣି ନେଇ "କେଶବାୟ ସ୍ୱାହା" କହି ପିଅନ୍ତୁ। ସେହିପରି "ନାରାୟଣାୟ ସ୍ୱାହା" ଓ "ମାଧବାୟ ସ୍ୱାହା" କହି ପିଅନ୍ତୁ (ତିନି ଥର)। "ଗୋବିନ୍ଦାୟ ନମଃ" କହି ଡାହାଣ ହାତରେ ଓ "ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ" କହି ବାମ ହାତରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଢାଳନ୍ତୁ। ତା ପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ବାକି ନାମଗୁଡ଼ିକ କୁହନ୍ତୁ।
ଓଁ କେଶବାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ନାରାଯଣାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ମାଧବାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ଗୋବିନ୍ଦାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ । ଓଁ ମଧୁସୂଦନାଯ ନମଃ । ଓଁ ତ୍ରିବିକ୍ରମାଯ ନମଃ । ଓଁ ବାମନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଶ୍ରୀଧରାଯ ନମଃ । ଓଁ ହୃଷୀକେଶାଯ ନମଃ । ଓଁ ପଦ୍ମନାଭାଯ ନମଃ । ଓଁ ଦାମୋଦରାଯ ନମଃ । ଓଁ ସଙ୍କର୍ଷଣାଯ ନମଃ । ଓଁ ବାସୁଦେବାଯ ନମଃ । ଓଁ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅନିରୁଦ୍ଧାଯ ନମଃ । ଓଁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଧୋକ୍ଷଜାଯ ନମଃ । ଓଁ ନାରସିଂହାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଚ୍ଯୁତାଯ ନମଃ । ଓଁ ଜନାର୍ଦନାଯ ନମଃ । ଓଁ ଉପେନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ । ଓଁ ହରଯେ ନମଃ । ଓଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଯ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ୨୪ ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭିତର ଓ ବାହାରରୁ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା।
ବିଘ୍ନ ନିବାରଣ
କ'ଣ କରିବେ: କିଛି ଅକ୍ଷତ ନେଇ ପଛକୁ ନ ଚାହିଁ ବାମ କାନ୍ଧ ଉପର ଦେଇ ପଛକୁ ପକାନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଭୂତପିଶାଚାଃ ଯ ଏତେ ଭୂମିଭାରକାଃ । ଏତେଷାମବିରୋଧେନ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ ସମାରଭେ ॥
ଅର୍ଥ: ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଭାର ହୋଇଥିବା ଭୂତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଠି ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ; ସେମାନଙ୍କ ଶୁଭେଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରୁଛି।
ପ୍ରାଣାୟାମ
କ'ଣ କରିବେ: ଡାହାଣ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଡାହାଣ ନାକପୁଡ଼ା ବନ୍ଦ କରି ବାମ ନାକପୁଡ଼ାରେ ନିଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ; ଦୁଇଟିକୁ ବନ୍ଦ କରି ମନେ ମନେ ମନ୍ତ୍ର କହୁଥିବା ବେଳେ ନିଶ୍ୱାସ ଧରି ରଖନ୍ତୁ; ଡାହାଣ ନାକପୁଡ଼ାରେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ। ଦୀକ୍ଷା ନେଇନଥିବା ଲୋକମାନେ କେବଳ "ଓଁ" କହି ତିନି ଥର ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇପାରନ୍ତି।
ଓଁ ଭୂଃ । ଓଁ ଭୁବଃ । ଓଁ ସୁବଃ । ଓଁ ମହଃ । ଓଁ ଜନଃ । ଓଁ ତପଃ । ଓଁ ସତ୍ଯମ୍ । ଓଁ ତତ୍ସବିତୁର୍ବରେଣ୍ଯଂ ଭର୍ଗୋ ଦେବସ୍ଯ ଧୀମହି । ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ଓମାପୋ ଜ୍ଯୋତୀ ରସୋଽମୃତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭୂର୍ଭୁବସ୍ସୁବରୋମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ସପ୍ତ ଲୋକ ଓ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ପାଇଁ ମନ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
ସଂକଳ୍ପ
ସଂକଳ୍ପ (ବ୍ରତର ସଂକଳ୍ପ)
କ'ଣ କରିବେ: ଡାହାଣ ହାତରେ ଅକ୍ଷତ ଓ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ନେଇ, ତା ତଳେ ବାମ ପାପୁଲି ରଖି ଛାତି ପାଖରେ ଧରନ୍ତୁ। ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂକଳ୍ପ କୁହନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଆପ୍ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ଭରିଦେଇଛି। ଶେଷରେ ଉଦ୍ଧରଣୀରୁ ଟିକିଏ ପାଣି ଅକ୍ଷତ ଉପରେ ଢାଳି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଥାଳିରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ।
…
ଅର୍ଥ: ମୁଁ ସମୟ, ସ୍ଥାନ, ମୁଁ କିଏ ଏବଂ କାହିଁକି ଏହି ପୂଜା କରୁଛି ତାହା ଘୋଷଣା କରୁଛି: ମୋ ପରିବାରର କଲ୍ୟାଣ, ସାହସ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।
କଳସ ପୂଜା
କଳସ ପୂଜା
କ'ଣ କରିବେ: କଳସରେ ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅକ୍ଷତ ଲଗାନ୍ତୁ। ଡାହାଣ ପାପୁଲିରେ କଳସର ମୁହଁ ଘୋଡ଼ାଇ ମନ୍ତ୍ର କୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀଙ୍କୁ ଏହାର ଜଳରେ ଆବାହନ କରନ୍ତୁ।
କଲଶସ୍ଯ ମୁଖେ ବିଷ୍ଣୁଃ କଣ୍ଠେ ରୁଦ୍ରଃ ସମାଶ୍ରିତଃ । ମୂଲେ ତତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ଯେ ମାତୃଗଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ କୁକ୍ଷୌ ତୁ ସାଗରାଃ ସର୍ବେ ସପ୍ତଦ୍ବୀପା ବସୁନ୍ଧରା । ଋଗ୍ବେଦୋଽଥ ଯଜୁର୍ବେଦଃ ସାମବେଦୋ ହ୍ଯଥର୍ବଣଃ ॥ ଅଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ସହିତାଃ ସର୍ବେ କଲଶାମ୍ବୁ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ଗଙ୍ଗେ ଚ ଯମୁନେ ଚୈବ ଗୋଦାବରି ସରସ୍ବତି । ନର୍ମଦେ ସିନ୍ଧୁ କାବେରି ଜଲେଽସ୍ମିନ୍ ସନ୍ନିଧିଂ କୁରୁ ॥
ଅର୍ଥ: କଳସର ମୁଖରେ ବିଷ୍ଣୁ, କଣ୍ଠରେ ରୁଦ୍ର, ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମାତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସାଗର, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ପୃଥିବୀ ଓ ଚାରି ବେଦ ଏହାର ଜଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ହେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ନର୍ମଦା, ସିନ୍ଧୁ ଓ କାବେରୀ, ଏହି ଜଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅ।
କଳସ ଜଳ ଛିଞ୍ଚିବା
କ'ଣ କରିବେ: କଳସରେ ବୁଡ଼ାଇଥିବା ଫୁଲ ବା ଆମ୍ବ ପତ୍ରରେ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ, ଭଗବାନ ଓ ନିଜ ଉପରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ।
କଲଶୋଦକେନ ପୂଜାଦ୍ରବ୍ଯାଣି ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ, ଦେବମାତ୍ମାନଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ॥
ଅର୍ଥ: ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ, ଦେବତା ଓ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା।
ଗଣେଶ ପୂଜା
ଗଣପତି ପୂଜା
କ'ଣ କରିବେ: ହଳଦୀ ବଟାରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗଣପତି (ହଳଦୀ ଗଣପତି) ତିଆରି କରି ପାନ ପତ୍ର ଉପରେ କଳସର ଡାହାଣ ପଟେ ରଖନ୍ତୁ। ୧୬ଟି ନାମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ବା ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ କଦଳୀ ବା ଗୁଡ଼ ଅର୍ପଣ କରି ବ୍ରତ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।
ଓଁ ସୁମୁଖାଯ ନମଃ । ଓଁ ଏକଦନ୍ତାଯ ନମଃ । ଓଁ କପିଲାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗଜକର୍ଣକାଯ ନମଃ । ଓଁ ଲମ୍ବୋଦରାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିକଟାଯ ନମଃ । ଓଁ ବିଘ୍ନରାଜାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗଣାଧିପାଯ ନମଃ । ଓଁ ଧୂମକେତବେ ନମଃ । ଓଁ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷାଯ ନମଃ । ଓଁ ଫାଲଚନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ । ଓଁ ଗଜାନନାଯ ନମଃ । ଓଁ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡାଯ ନମଃ । ଓଁ ଶୂର୍ପକର୍ଣାଯ ନମଃ । ଓଁ ହେରମ୍ବାଯ ନମଃ । ଓଁ ସ୍କନ୍ଦପୂର୍ବଜାଯ ନମଃ ॥ ଓଁ ମହାଗଣାଧିପତଯେ ନମଃ, ଷୋଡଶନାମଭିଃ ପୁଷ୍ପାଣି ସମର୍ପଯାମି ॥ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ ମହାକାଯ ସୂର୍ଯକୋଟି ସମପ୍ରଭ । ନିର୍ବିଘ୍ନଂ କୁରୁ ମେ ଦେବ ସର୍ବକାର୍ଯେଷୁ ସର୍ବଦା ॥
ଅର୍ଥ: ଷୋଳଟି ନାମରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ହେ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ମହାକାୟ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ସର୍ବଦା ବିଘ୍ନ ଦୂର କର।
ନବଗ୍ରହ ଓ ଦିକ୍ପାଳ ପୂଜା
କ'ଣ କରିବେ: କଳସ ଚାରିପାଖ ଚାଉଳ ଉପରେ ନବଗ୍ରହଙ୍କ ପାଇଁ ନଅ ସ୍ଥାନରେ ଓ ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଠ ଦିଗରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ନାମ କହି ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। (କେତେକ ପରିବାର ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଘରେ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରୂପ ଯଥେଷ୍ଟ।)
ଓଁ ଆଦିତ୍ଯାଯ ନମଃ । ଓଁ ସୋମାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଙ୍ଗାରକାଯ ନମଃ । ଓଁ ବୁଧାଯ ନମଃ । ଓଁ ବୃହସ୍ପତଯେ ନମଃ । ଓଁ ଶୁକ୍ରାଯ ନମଃ । ଓଁ ଶନୈଶ୍ଚରାଯ ନମଃ । ଓଁ ରାହବେ ନମଃ । ଓଁ କେତବେ ନମଃ ॥ ଓଁ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ । ଓଁ ଅଗ୍ନଯେ ନମଃ । ଓଁ ଯମାଯ ନମଃ । ଓଁ ନିରୃତଯେ ନମଃ । ଓଁ ବରୁଣାଯ ନମଃ । ଓଁ ବାଯବେ ନମଃ । ଓଁ କୁବେରାଯ ନମଃ । ଓଁ ଈଶାନାଯ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ନବଗ୍ରହ (ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଶନି, ରାହୁ, କେତୁ) ଓ ଅଷ୍ଟ ଦିକ୍ପାଳଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଷୋଡଶୋପଚାର ପୂଜା
ଧ୍ୟାନ
କ'ଣ କରିବେ: ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭଗବାନଙ୍କ ଚିତ୍ରକୁ ଚାହିଁ ମନରେ ତାଙ୍କ ରୂପ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ।
ଧ୍ଯାଯେତ୍ସତ୍ଯଂ ଗୁଣାତୀତଂ ଗୁଣତ୍ରଯସମନ୍ବିତମ୍ । ଲୋକନାଥଂ ତ୍ରିଲୋକେଶଂ କୌସ୍ତୁଭାଭରଣଂ ହରିମ୍ ॥ ନୀଲବର୍ଣଂ ପୀତବାସଂ ଶ୍ରୀବତ୍ସପଦଭୂଷିତମ୍ । ଗୋବିନ୍ଦଂ ଗୋକୁଲାନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈରପି ପୂଜିତମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଧ୍ଯାଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଗୁଣଧାରୀ, ତ୍ରିଲୋକନାଥ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିଶୋଭିତ, ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ ହରି, ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଗୋବିନ୍ଦ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।
ଆବାହନ (ଆମନ୍ତ୍ରଣ)
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରି ଚିତ୍ରରେ ଆସି ବିରାଜମାନ ହେବା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ । ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ । ସ ଭୂମିଂ ବିଶ୍ବତୋ ବୃତ୍ବା । ଅତ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁଲମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଆବାହଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପୁରୁଷଙ୍କର ସହସ୍ର ଶିର, ସହସ୍ର ନେତ୍ର ଓ ସହସ୍ର ପାଦ; ସେ ଚାରିଆଡ଼ୁ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ତା ବାହାରକୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରିତ। ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆବାହନ କରୁଛି।
ଆସନ
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ଆସନ ଭାବରେ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ପୁରୁଷ ଏବେଦଂ ସର୍ବମ୍ । ଯଦ୍ଭୂତଂ ଯଚ୍ଚ ଭବ୍ଯମ୍ । ଉତାମୃତତ୍ବସ୍ଯେଶାନଃ । ଯଦନ୍ନେନାତିରୋହତି ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ନବରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଏ ସବୁ ପୁରୁଷ ହିଁ, ଯାହା ହୋଇଥିଲା ଓ ଯାହା ହେବ; ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ପ୍ରଭୁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ନବରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ପାଦ୍ୟ (ପାଦ ଧୋଇବା)
କ'ଣ କରିବେ: ଉଦ୍ଧରଣୀରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦରେ (ଥାଳି ଭିତରକୁ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଏତାବାନସ୍ଯ ମହିମା । ଅତୋ ଜ୍ଯାଯାଂଶ୍ଚ ପୂରୁଷଃ । ପାଦୋଽସ୍ଯ ବିଶ୍ବା ଭୂତାନି । ତ୍ରିପାଦସ୍ଯାମୃତଂ ଦିବି ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ପାଦଯୋଃ ପାଦ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଏହା ତାଙ୍କର ମହିମା, ଆଉ ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ। ତୁମ ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅର୍ଘ୍ୟ
କ'ଣ କରିବେ: ଟିକିଏ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅକ୍ଷତ ମିଶା ଅଳ୍ପ ପାଣି ଭଗବାନଙ୍କ ହାତ ଆଡ଼କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ତ୍ରିପାଦୂର୍ଧ୍ବ ଉଦୈତ୍ପୁରୁଷଃ । ପାଦୋଽସ୍ଯେହାଽଽଭବାତ୍ପୁନଃ । ତତୋ ବିଷ୍ବଙ୍ବ୍ଯକ୍ରାମତ୍ । ସାଶନାନଶନେ ଅଭି ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ହସ୍ତଯୋଃ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପୁରୁଷଙ୍କ ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲା; ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏହି ଜଗତ ହେଲା। ତୁମ ହାତ ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଆଚମନୀୟ
କ'ଣ କରିବେ: ପିଇବା ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଖ ଆଡ଼କୁ ଟିକିଏ ପାଣି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମାଦ୍ବିରାଡଜାଯତ । ବିରାଜୋ ଅଧି ପୂରୁଷଃ । ସ ଜାତୋ ଅତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୂମିମଥୋ ପୁରଃ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ମୁଖେ ଆଚମନୀଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ହେଲା ଏବଂ ସେ ତାକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି। ପିଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ
କ'ଣ କରିବେ: କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ ଓ ଚିନିରେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଧାଡ଼ିଟି କହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତୁ (ଚିତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ଫୁଲରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ)। ତା ପରେ ସଫା ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ।
କ୍ଷୀରମ୍ — ଆପ୍ଯାଯସ୍ବ ସମେତୁ ତେ ବିଶ୍ବତଃ ସୋମ ବୃଷ୍ଣିଯମ୍ । ଭବା ବାଜସ୍ଯ ସଙ୍ଗଥେ ॥ ଦଧି — ଦଧିକ୍ରାବ୍ଣୋ ଅକାରିଷଂ ଜିଷ୍ଣୋରଶ୍ବସ୍ଯ ବାଜିନଃ । ସୁରଭି ନୋ ମୁଖା କରତ୍ପ୍ର ଣ ଆଯୂଂଷି ତାରିଷତ୍ ॥ ଘୃତମ୍ — ଶୁକ୍ରମସି ଜ୍ଯୋତିରସି ତେଜୋଽସି ଦେବୋ ବସ୍ସବିତୋତ୍ପୁନାତ୍ବଚ୍ଛିଦ୍ରେଣ ପବିତ୍ରେଣ ବସୋସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ ॥ ମଧୁ — ମଧୁବାତା ଋତାଯତେ ମଧୁକ୍ଷରନ୍ତି ସିନ୍ଧବଃ । ମାଧ୍ବୀର୍ନଃ ସନ୍ତ୍ବୋଷଧୀଃ ॥ ଶର୍କରା — ସ୍ବାଦୁଃ ପବସ୍ବ ଦିବ୍ଯାଯ ଜନ୍ମନେ ସ୍ବାଦୁରିନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁହବୀତୁ ନାମ୍ନେ ॥ ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପଞ୍ଚାମୃତ ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ ଓ ଚିନିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା।
ସ୍ନାନ
କ'ଣ କରିବେ: ଫୁଲରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ସଫା ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ, ତା ପରେ ପୋଛି ପୁଣି ସ୍ଥାନରେ ରଖନ୍ତୁ।
ଯତ୍ପୁରୁଷେଣ ହବିଷା । ଦେବା ଯଜ୍ଞମତନ୍ବତ । ବସନ୍ତୋ ଅସ୍ଯାସୀଦାଜ୍ଯମ୍ । ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇଧ୍ମଶ୍ଶରଦ୍ଧବିଃ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଶୁଦ୍ଧୋଦକ ସ୍ନାନଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବିଷ କରି ଯଜ୍ଞ କଲେ। ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ବସ୍ତ୍ର
କ'ଣ କରିବେ: ହଳଦୀ ଲଗା ଏକ ଯୋଡ଼ା କପା ସୂତା (ବା ନୂଆ ଲୁଗା / ବ୍ଲାଉଜ୍ କନା) ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ସପ୍ତାସ୍ଯାସନ୍ପରିଧଯଃ । ତ୍ରିଃ ସପ୍ତ ସମିଧଃ କୃତାଃ । ଦେବା ଯଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ତନ୍ବାନାଃ । ଅବଧ୍ନନ୍ପୁରୁଷଂ ପଶୁମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ବସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେହି ଯଜ୍ଞର ସାତଟି ପରିଧି ଓ ତିନି ଗୁଣ ସାତ ସମିଧ ଥିଲା। ମୁଁ ଏକ ଯୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ (ପଇତା)
କ'ଣ କରିବେ: ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ବା ତା ବଦଳରେ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ବର୍ହିଷି ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ । ପୁରୁଷଂ ଜାତମଗ୍ରତଃ । ତେନ ଦେବା ଅଯଜନ୍ତ । ସାଧ୍ଯା ଋଷଯଶ୍ଚ ଯେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଯଜ୍ଞୋପବୀତଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଜାତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ମୁଁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଗନ୍ଧ (ଚନ୍ଦନ)
କ'ଣ କରିବେ: ଅନାମିକା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାନ୍ତୁ, ତା ପରେ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞାତ୍ସର୍ବହୁତଃ । ସମ୍ଭୃତଂ ପୃଷଦାଜ୍ଯମ୍ । ପଶୂଂସ୍ତାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ବାଯବ୍ଯାନ୍ । ଆରଣ୍ଯାନ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଶ୍ରୀଗନ୍ଧଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେହି ଯଜ୍ଞରୁ ଦହି ଓ ଘିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ମୁଁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅକ୍ଷତ
କ'ଣ କରିବେ: ଆଭୂଷଣ ଭାବରେ ଅକ୍ଷତ (ହଳଦୀ ମିଶା ଚାଉଳ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞାତ୍ସର୍ବହୁତଃ । ଋଚଃ ସାମାନି ଜଜ୍ଞିରେ । ଛନ୍ଦାଂସି ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ମାତ୍ । ଯଜୁସ୍ତସ୍ମାଦଜାଯତ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଅଲଙ୍କରଣାର୍ଥଂ ଅକ୍ଷତାନ୍ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସେହି ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍, ସାମ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜନ୍ମ ହେଲା। ମୁଁ ଆଭୂଷଣ ଭାବରେ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ପୁଷ୍ପ (ଫୁଲ)
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କୁ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ଓ ମାଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ବା ଅଜାଯନ୍ତ । ଯେ କେ ଚୋଭଯାଦତଃ । ଗାବୋ ହ ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ମାତ୍ । ତସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଅଜାବଯଃ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ପୁଷ୍ପୈଃ ପୂଜଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାହାଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା ଜନ୍ମ ହେଲେ। ମୁଁ ଫୁଲରେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁଛି।
ଅଙ୍ଗ ପୂଜା ଓ ନାମାବଳୀ
ଅଙ୍ଗ ପୂଜା
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦଠାରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ି କହି ଗୋଟିଏ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ବା ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଓଁ କେଶବାଯ ନମଃ — ପାଦୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଗୋବିନ୍ଦାଯ ନମଃ — ଗୁଲ୍ଫୌ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଇନ୍ଦିରାପତଯେ ନମଃ — ଜଙ୍ଘେ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଅନଘାଯ ନମଃ — ଜାନୁନୀ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଜନାର୍ଦନାଯ ନମଃ — ଊରୂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବସେ ନମଃ — କଟିଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ କୁକ୍ଷିସ୍ଥାଖିଲଭୁବନାଯ ନମଃ — ଉଦରଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀବକ୍ଷଃସ୍ଥଲାଯ ନମଃ — ବକ୍ଷଃସ୍ଥଲଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଶାର୍ଙ୍ଗପାଣଯେ ନମଃ — ବାହୂନ୍ ପୂଜଯାମି । ଓଁ କମ୍ବୁକଣ୍ଠାଯ ନମଃ — କଣ୍ଠଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁନିଭବକ୍ତ୍ରାଯ ନମଃ — ବକ୍ତ୍ରଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ କୁନ୍ଦକୁଟ୍ମଲଦନ୍ତାଯ ନମଃ — ଦନ୍ତାନ୍ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ନାସାଗ୍ରମୌକ୍ତିକାଯ ନମଃ — ନାସିକାଂ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ସୂର୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଧାରିଣେ ନମଃ — ନେତ୍ରାଣି ପୂଜଯାମି । ଓଁ ସହସ୍ରଶିରସେ ନମଃ — ଶିରଃ ପୂଜଯାମି । ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ — ସର୍ବାଣ୍ଯଙ୍ଗାନି ପୂଜଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନାମରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗର ପୂଜା: ପାଦ, ଗୋଇଠି, ଜଙ୍ଘ, ଆଣ୍ଠୁ ଆଦି ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତା ପରେ ସମଗ୍ର ରୂପର ପୂଜା।
ନାମାବଳୀ (୧୦୮ ଥର)108 ଥର କୁହନ୍ତୁ
କ'ଣ କରିବେ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ନାମ କହିବା ସହ ଗୋଟିଏ ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଫୁଲ ବା ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର କାଉଣ୍ଟରରେ ଟ୍ୟାପ୍ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ପରିବାର ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତନାମାବଳୀ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହା ବଦଳରେ ତାହା ପାଠ କରିପାରନ୍ତି।
ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣାଯ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ବ୍ରତ କଥା
ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ — ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ
ବହୁ ପୂର୍ବେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଶୌନକ ଆଦି ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଅଳ୍ପ ପରିଶ୍ରମରେ କିପରି ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ?" ସୂତ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି କଥା କହିଲେ, ଯାହା ଥରେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ନାରଦ ଲୋକେ ଲୋକେ ଭ୍ରମଣ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବ କର୍ମ ଫଳରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରେ କଷ୍ଟ ପାଉଛନ୍ତି। ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ କିପରି ଦୂର ହେବ।
ଭଗବାନ କହିଲେ: "ଏକ ବ୍ରତ ଅଛି ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରେ ଓ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ଦିଏ: ତାହା ହେଉଛି ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ। ଏହା ଯେକୌଣସି ଦିନ, ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ଭକ୍ତି ସହକାରେ, ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ କରାଯାଇପାରେ। ସୁଜି, ଚିନି, ଘିଅ, କ୍ଷୀର ଓ କଦଳୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୱା ମାପରେ ନେଇ ପ୍ରସାଦ କରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, କଥା ଶୁଣ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟି ଖାଅ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ଏହା କରେ, ତାର ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଓ ଶେଷରେ ସେ ମୋ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।"
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ — ଗରିବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କାଠୁରିଆ
କାଶୀ ନଗରରେ ଜଣେ ଅତି ଗରିବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରହୁଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ବୁଲୁଥିଲେ। ଭଗବାନ ଦୟା କରି ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ ଶିଖାଇଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହା କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ଦିନ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକ ଭିକ୍ଷା ପାଇଲେ। ସେ ପରିବାର ସହିତ ବ୍ରତ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ଦିନଠାରୁ ଅଭାବ ବିନା ଜୀବନ କଟାଇ ଶେଷରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଧାମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଥରେ ସେ ବ୍ରତ କରୁଥିବା ବେଳେ ଜଣେ ଗରିବ କାଠୁରିଆ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ତୃଷାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେ ପୂଜା ଦେଖି ସେ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା ଓ କଥା ଶୁଣିଲା। ସେ ନିଜେ ଏହା କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲା। ସେହି ଦିନ ସେ ତାର କାଠ ସାଧାରଣ ଦରର ଦୁଇ ଗୁଣରେ ବିକିଲା, ସେହି ଟଙ୍କାରେ ସାମଗ୍ରୀ କିଣି ପରିବାର ସହିତ ବ୍ରତ କଲା। ସେ ମଧ୍ୟ ଧନୀ ଓ ସୁଖୀ ହେଲା।
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ — ରାଜା ଉଲ୍କାମୁଖ ଓ ସାଧୁ ବଣିକ
ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜା ଉଲ୍କାମୁଖ ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ନଦୀ କୂଳରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଜାହାଜ ଲଗାଇଥିବା ସାଧୁ ନାମକ ଜଣେ ବଣିକ ପଚାରିଲେ ସେମାନେ କଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ବୋଲି ଜାଣି, ନିଃସନ୍ତାନ ସାଧୁ ମାନସିକ କଲେ: "ଯଦି ମୋର ସନ୍ତାନ ହୁଏ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିବି।"
କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲୀଳାବତୀ କଳାବତୀ ନାମରେ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଲୀଳାବତୀ ତାଙ୍କୁ ମାନସିକ କଥା ମନେ ପକାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସାଧୁ କହିଲେ ସେ କଳାବତୀଙ୍କ ବିବାହରେ ଏହା କରିବେ। ସେ ବଡ଼ ହୋଇ ଜଣେ ଭଲ ଯୁବ ବଣିକଙ୍କ ସହ ବିବାହ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁଣି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭୁଲିଗଲେ।
ସାଧୁ ଓ ତାଙ୍କ ଜ୍ୱାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଗଲେ। ମାନସିକ ଭଙ୍ଗ ହେତୁ ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିପଦ ଆସିବାକୁ ଦେଲେ: ରାଜକୋଷ ଲୁଟିଥିବା ଚୋରମାନେ ଲୁଟ ଧନ ସେମାନଙ୍କ ଛାଉଣୀ ପାଖରେ ଲୁଚାଇଲେ, ଏବଂ ଦୁଇ ବଣିକଙ୍କୁ କାରାଗାରରେ ପକାଇ ସେମାନଙ୍କ ଧନ ଜବତ କରାଗଲା। ଘରେ ଲୀଳାବତୀ ଓ କଳାବତୀ ମଧ୍ୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଦିନେ କଳାବତୀ ଗୋଟିଏ ଘର ପାଖ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେଠାରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ ହେଉଥିଲା; ସେ କଥା ଶୁଣି ପ୍ରସାଦ ନେଲେ। ସେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ଦୁହେଁ ବ୍ରତ କରି ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ଫେରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ — ଲତାପତ୍ରର ନୌକା
ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବାନ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖାଦେଇ କହିଲେ ଯେ ବଣିକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଧନ ଦୁଇ ଗୁଣ କରି ଫେରାଇଦେଲେ ଓ ସମ୍ମାନର ସହ ଘରକୁ ପଠାଇଲେ।
ବାଟରେ ଭଗବାନ ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପରେ ଆସି ପଚାରିଲେ ସେମାନଙ୍କ ନୌକାରେ କଣ ଅଛି। ଅହଂକାରୀ ଓ ଅସାବଧାନ ସାଧୁ ମିଛ କହିଲେ: "କେବଳ ଲତା ଓ ପତ୍ର।" "ତାହା ହିଁ ହେଉ," ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କହିଲେ। ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନୌକାର ଧନ ପତ୍ରରେ ପରିଣତ ହେଲା। ସାଧୁ ନିଜ ଭୁଲ ବୁଝି ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପାଦତଳେ ପଡ଼ି କ୍ଷମା ମାଗିଲେ। ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରି ଧନ ଫେରାଇଦେଲେ, ଏବଂ ସାଧୁ ପୁଣି ବ୍ରତ କରିବାକୁ ମାନସିକ କଲେ।
ସେମାନେ ଘର ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ ଜଣେ ଦୂତ ଲୀଳାବତୀ ଓ କଳାବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲା। ବ୍ରତ ମଝିରେ ଥିବା କଳାବତୀ ପ୍ରସାଦ ନ ନେଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ନୌକା ବୁଡ଼ିଗଲା। ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଆକାଶବାଣୀ ହେଲା: "କଳାବତୀ ପ୍ରସାଦ ନ ନେଇ ଛାଡ଼ି ଆସିଛି। ସେ ଫେରିଯାଇ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରୁ, ତାର ସ୍ୱାମୀ ଫେରିଆସିବେ।" ସେ ସେପରି କଲେ, ଏବଂ ନୌକା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପୁଣି ଉପରକୁ ଉଠିଲା। ତା ପରେ ସାଧୁ ପ୍ରତି ମାସରେ ପରିବାର ସହିତ ବ୍ରତ କରି ସୁଖରେ ରହିଲେ।
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ — ରାଜା ତୁଙ୍ଗଧ୍ୱଜ
ରାଜା ତୁଙ୍ଗଧ୍ୱଜ ଶିକାରରୁ ଫେରୁଥିବା ବେଳେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏକ ଗଛ ମୂଳେ କେତେଜଣ ଗୋପାଳ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ କରୁଛନ୍ତି। ଅହଂକାରରେ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗୋପାଳମାନେ ସମ୍ମାନର ସହ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ଦେବାରୁ ସେ ତାହା ନ ଛୁଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶୀଘ୍ର ବିପଦ ଆସିଲା: ତାଙ୍କର ଶହେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ଏବଂ ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାତଛଡ଼ା ହେଲା। ରାଜା ବୁଝିଲେ ଯେ ଭଗବାନ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦକୁ ଅସମ୍ମାନ କରିବାରୁ ଏହା ଘଟିଛି। ସେ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରତ କଲେ ଓ ବିନୟର ସହ ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ହରାଇଥିବା ସବୁକିଛି ଫେରି ପାଇଲେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ସୂତ ଶେଷରେ କହିଲେ: ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ବା କଥା ଶୁଣି ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ତାର ଶୁଭ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହି କଥାର ଶିକ୍ଷା ହେଲା: ଆମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା, ସତ୍ୟ କହିବା, ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦକୁ କେବେ ଅବହେଳା ନ କରିବା।
ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ହାତର ଅକ୍ଷତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଉପଚାର ଓ ଆରତୀ
ଧୂପ
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧୂପକାଠି ଗୋଲାକାରରେ ବୁଲାନ୍ତୁ ଓ ଘଣ୍ଟି ବଜାନ୍ତୁ।
ଯତ୍ପୁରୁଷଂ ବ୍ଯଦଧୁଃ । କତିଧା ବ୍ଯକଲ୍ପଯନ୍ । ମୁଖଂ କିମସ୍ଯ କୌ ବାହୂ । କାବୂରୂ ପାଦାବୁଚ୍ଯେତେ ॥ ବନସ୍ପତ୍ଯୁଦ୍ଭବୈର୍ଦିବ୍ଯୈଃ ନାନାଗନ୍ଧୈଃ ସୁସଂଯୁତଃ । ଆଘ୍ରେଯଃ ସର୍ବଦେବାନାଂ ଧୂପୋଽଯଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଧୂପମାଘ୍ରାପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପୁରୁଷଙ୍କୁ କିପରି ବିଭକ୍ତ କରାଗଲା? ମୁଁ ବୃକ୍ଷରୁ ମିଳିଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର।
ଦୀପ
କ'ଣ କରିବେ: ଘଣ୍ଟି ବଜାଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଘିଅ ଦୀପ ଗୋଲାକାରରେ ଦେଖାନ୍ତୁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽସ୍ଯ ମୁଖମାସୀତ୍ । ବାହୂ ରାଜନ୍ଯଃ କୃତଃ । ଊରୂ ତଦସ୍ଯ ଯଦ୍ବୈଶ୍ଯଃ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରୋ ଅଜାଯତ ॥ ସାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିବର୍ତିସଂଯୁକ୍ତଂ ବହ୍ନିନା ଯୋଜିତଂ ମଯା । ଗୃହାଣ ମଙ୍ଗଲଂ ଦୀପଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯତିମିରାପହମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଦୀପଂ ଦର୍ଶଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କ ମୁଖ ବିଦ୍ୱାନ, ବାହୁ ଯୋଦ୍ଧା, ଜଙ୍ଘ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ପାଦ ଶ୍ରମିକ ହେଲେ। ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ତିନି ସଳିତାର ଏହି ମଙ୍ଗଳ ଦୀପ ଗ୍ରହଣ କର।
ନୈବେଦ୍ୟ (ଭୋଗ ଅର୍ପଣ)
କ'ଣ କରିବେ: ପ୍ରସାଦ, କଦଳୀ ଓ ଫଳ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖନ୍ତୁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପାଖେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ, ତା ପରେ ଡାହାଣ ହାତରେ "ପ୍ରାଣାୟ ସ୍ୱାହା" ଆଦି କହି ପାଞ୍ଚ ଥର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଖାନ୍ତୁ। ମଝିରେ ଓ ଶେଷରେ ପାଣି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ମନସୋ ଜାତଃ । ଚକ୍ଷୋଃ ସୂର୍ଯୋ ଅଜାଯତ । ମୁଖାଦିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚାଗ୍ନିଶ୍ଚ । ପ୍ରାଣାଦ୍ବାଯୁରଜାଯତ ॥ ଓଁ ଭୂର୍ଭୁବସ୍ସୁବଃ । ତତ୍ସବିତୁର୍ବରେଣ୍ଯଂ ଭର୍ଗୋ ଦେବସ୍ଯ ଧୀମହି । ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ସତ୍ଯଂ ତ୍ବର୍ତେନ ପରିଷିଞ୍ଚାମି (ସାଯଙ୍କାଲେ — ଋତଂ ତ୍ବା ସତ୍ଯେନ ପରିଷିଞ୍ଚାମି) । ଅମୃତମସ୍ତୁ । ଅମୃତୋପସ୍ତରଣମସି ॥ ଓଁ ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ଅପାନାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ବ୍ଯାନାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ଉଦାନାଯ ସ୍ବାହା । ଓଁ ସମାନାଯ ସ୍ବାହା ॥ ମଧ୍ଯେ ମଧ୍ଯେ ପାନୀଯଂ ସମର୍ପଯାମି । ଅମୃତାପିଧାନମସି । ଉତ୍ତରାପୋଶନଂ ସମର୍ପଯାମି । ହସ୍ତୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମି । ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମି । ଶୁଦ୍ଧାଚମନୀଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ମହାନୈବେଦ୍ଯଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କ ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନେତ୍ରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେଲେ। ମୁଁ ଏହି ମହା ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଏହା ଅମୃତ ହେଉ।
ତାମ୍ବୁଳ (ପାନ-ଗୁଆ)
କ'ଣ କରିବେ: ଗୁଆ ସହିତ ଦୁଇଟି ପାନ ପତ୍ର (ଓ ଗୋଟିଏ କଦଳୀ) ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ନାଭ୍ଯା ଆସୀଦନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଶୀର୍ଷ୍ଣୋ ଦ୍ଯୌଃ ସମବର୍ତତ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଭୂମିର୍ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାତ୍ । ତଥା ଲୋକାଂ ଅକଲ୍ପଯନ୍ ॥ ପୂଗୀଫଲସମାଯୁକ୍ତଂ ନାଗବଲ୍ଲୀଦଲୈର୍ଯୁତମ୍ । କର୍ପୂରଚୂର୍ଣସଂଯୁକ୍ତଂ ତାମ୍ବୂଲଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ତାମ୍ବୂଲଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଆକାଶ, ଶିରରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଗୁଆ, ପାନ ପତ୍ର ଓ କର୍ପୂର ସହିତ ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର।
ନୀରାଜନ (କର୍ପୂର ଆରତୀ)
କ'ଣ କରିବେ: ଆରତୀ ଥାଳିରେ କର୍ପୂର ଜାଳି ଘଣ୍ଟି ବଜାଇ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ବୁଲାନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତୁ। ତା ପରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆରତୀ ଦେଖାନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଦୁଇ ହାତରେ ତାହା ନେଇ ଆଖିରେ ଲଗାନ୍ତୁ।
ବେଦାହମେତଂ ପୁରୁଷଂ ମହାନ୍ତମ୍ । ଆଦିତ୍ଯବର୍ଣଂ ତମସସ୍ତୁ ପାରେ । ସର୍ବାଣି ରୂପାଣି ବିଚିତ୍ଯ ଧୀରଃ । ନାମାନି କୃତ୍ବାଽଭିବଦନ୍ ଯଦାସ୍ତେ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । କର୍ପୂର ନୀରାଜନଂ ଦର୍ଶଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ଅନ୍ଧକାରର ପରେ ଥିବା ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ଜାଣେ। ମୁଁ ତୁମକୁ କର୍ପୂର ଆରତୀ ଦେଖାଉଛି।
ମନ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପ
କ'ଣ କରିବେ: ଦୁଇ ହାତରେ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ନେଇ ମନ୍ତ୍ର କହି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଯଜ୍ଞେନ ଯଜ୍ଞମଯଜନ୍ତ ଦେବାଃ । ତାନି ଧର୍ମାଣି ପ୍ରଥମାନ୍ଯାସନ୍ । ତେ ହ ନାକଂ ମହିମାନଃ ସଚନ୍ତେ । ଯତ୍ର ପୂର୍ବେ ସାଧ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଦେବାଃ ॥ ନାରାଯଣାଯ ବିଦ୍ମହେ ବାସୁଦେବାଯ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ ବିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ସୁବର୍ଣ ମନ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପଂ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁ ପୂଜା କଲେ; ସେହିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ ଥିଲା। ଆମେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଜାଣୁ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ପ୍ରଣାମ3 ଥର କୁହନ୍ତୁ
କ'ଣ କରିବେ: ଭଗବାନଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ତିନି ଥର ବୁଲନ୍ତୁ (ବା ଯେଉଁଠି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି ସେଠାରେ ଘୂରି ଯାଆନ୍ତୁ), ତା ପରେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ। ପୁରୁଷମାନେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିପାରନ୍ତି; ମହିଳାମାନେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁନ୍ତୁ।
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ଜନ୍ମାନ୍ତରକୃତାନି ଚ । ତାନି ତାନି ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ପଦେ ପଦେ ॥ ପାପୋଽହଂ ପାପକର୍ମାହଂ ପାପାତ୍ମା ପାପସମ୍ଭବଃ । ତ୍ରାହି ମାଂ କୃପଯା ଦେବ ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ ॥ ଅନ୍ଯଥା ଶରଣଂ ନାସ୍ତି ତ୍ବମେବ ଶରଣଂ ମମ । ତସ୍ମାତ୍କାରୁଣ୍ଯଭାବେନ ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ଜନାର୍ଦନ ॥ ଓଁ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମିନେ ନମଃ । ଆତ୍ମପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ନମସ୍କାରାନ୍ ସମର୍ପଯାମି ॥
ଅର୍ଥ: ପ୍ରଦକ୍ଷିଣର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦରେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତୁମ ବିନା ମୋର ଆଉ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କରୁଣା କରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ସମାପନ
କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା
କ'ଣ କରିବେ: ହାତ ଯୋଡ଼ି ଯେକୌଣସି ଭୁଲ ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରୁ କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତୁ। ତା ପରେ ଶେଷ ଧାଡ଼ି କହି ଅକ୍ଷତ ଉପରେ ଟିକିଏ ପାଣି ଢାଳନ୍ତୁ ଏବଂ ପୂଜାର ପୁଣ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ମନ୍ତ୍ରହୀନଂ କ୍ରିଯାହୀନଂ ଭକ୍ତିହୀନଂ ଜନାର୍ଦନ । ଯତ୍ପୂଜିତଂ ମଯା ଦେବ ପରିପୂର୍ଣଂ ତଦସ୍ତୁ ତେ ॥ ଅପରାଧସହସ୍ରାଣି କ୍ରିଯନ୍ତେଽହର୍ନିଶଂ ମଯା । ଦାସୋଽଯମିତି ମାଂ ମତ୍ବା କ୍ଷମସ୍ବ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥ ଅନେନ ମଯା କୃତ ପୂଜଯା ଭଗବାନ୍ ସର୍ବାତ୍ମକଃ ଶ୍ରୀ ସତ୍ଯନାରାଯଣସ୍ବାମୀ ସୁପ୍ରୀତଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ବରଦୋ ଭବତୁ ॥
ଅର୍ଥ: ପ୍ରଭୁ, ଯଥାର୍ଥ ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା ବା ଭକ୍ତି ବିନା ମୁଁ ଯାହା ପୂଜା କରିଛି, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଦିନ ରାତି ମୁଁ କରୁଥିବା ହଜାର ଭୁଲ କ୍ଷମା କର। ଭଗବାନ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
ପ୍ରସାଦ
କ'ଣ କରିବେ: ତୀର୍ଥ (ପୂଜାର ଜଳ) ଡାହାଣ ପାପୁଲିରେ ନେଇ ପିଅନ୍ତୁ, ମୁଣ୍ଡରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ, ତା ପରେ ପ୍ରସାଦ ନିଅନ୍ତୁ। ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ; କେହି ପ୍ରସାଦ ନ ନେଇ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅକାଲମୃତ୍ଯୁହରଣଂ ସର୍ବବ୍ଯାଧିନିବାରଣମ୍ । ସମସ୍ତପାପକ୍ଷଯକରଂ ବିଷ୍ଣୁପାଦୋଦକଂ ଶୁଭମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣର ପବିତ୍ର ଜଳ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ନିବାରଣ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଉଦ୍ୱାସନ (ପରଦିନ ସକାଳେ)
କ'ଣ କରିବେ: ପରଦିନ ସକାଳେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୂଜା (ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ) କରି ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, କଳସକୁ ଧୀରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମନ୍ତ୍ର କୁହନ୍ତୁ। କଳସର ଜଳ ତୁଳସୀ ଗଛ ମୂଳରେ ଢାଳନ୍ତୁ ବା ଘରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ, ଏବଂ ଚାଉଳ ଓ ନଡ଼ିଆ ରୋଷେଇରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ଯଥାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରବେଶଯାମି । ଶୋଭନାର୍ଥେ ପୁନରାଗମନାଯ ଚ ॥
ଅର୍ଥ: ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ଧାମକୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି ଏବଂ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପୁଣି ଆସିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି।
🙏 ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ
ଭଗବାନ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ।