ପ୍ଲଟ୍ର ଆକାର
ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏକମତ ଯେ ବର୍ଗାକାର ପ୍ଲଟ୍ (ଚତୁରସ୍ର) ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆୟତାକାର ପ୍ଲଟ୍ ଭଲ ଯଦି ତା'ର ଲମ୍ବ ଓସାରର ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ; ଏହାଠାରୁ ଲମ୍ବା ପ୍ଲଟ୍ ଖରାପ ଗଣାଯାଏ। ଘର ପାଇଁ ଗୋଲାକାର, ତ୍ରିକୋଣ ଓ ବହୁକୋଣୀ ପ୍ଲଟ୍ ଏଡ଼ାଯାଏ।
- ଗୋମୁଖୀ (ଗାଈ ମୁହଁ ପରି): ଆଗରେ ସରୁ, ପଛରେ ଚଉଡ଼ା। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଥାରେ ଘର ପାଇଁ ଭଲ।
- ସିଂହମୁଖୀ (ସିଂହ ମୁହଁ ପରି): ଆଗରେ ଚଉଡ଼ା, ପଛରେ ସରୁ। ଦୋକାନ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଘର ପାଇଁ ନୁହେଁ।
- ବଢ଼ିଥିବା କୋଣ: ଈଶାନ ଆଡ଼କୁ ବୃଦ୍ଧି ଭଲ। ଅନ୍ୟ କୋଣରେ, ସର୍ବୋପରି ନୈଋତ ଓ ଅଗ୍ନି କୋଣରେ ବୃଦ୍ଧି ଦୋଷ।
- କଟା କୋଣ: ଈଶାନ କଟା ସବୁଠାରୁ ଗମ୍ଭୀର ଆକାର ଦୋଷ; ଅନ୍ୟ କୋଣ କଟା ଛୋଟ ଦୋଷ।
- ଅନିୟମିତ ପ୍ଲଟ୍: ପାଚେରୀ ଦେଇ ବର୍ଗାକାର କରନ୍ତୁ ଓ ବର୍ଗ ଅଂଶରେ ଘର ତିଆରି କରନ୍ତୁ। ବଳକା ଅଂଶ ବଗିଚା ହୋଇପାରେ।
ପ୍ଲଟ୍ର ଆକାର ଏକ ନଜରରେ
- ବର୍ଗାକାର✓ ଭଲ
- ଆୟତାକାର, ୧ : ୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ✓ ଭଲ
- ୧ : ୨ ରୁ ଅଧିକ ଲମ୍ବା✕ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ
- ଗୋମୁଖୀ (ଆଗ ସରୁ)✓ ଭଲ
- ସିଂହମୁଖୀ (ଆଗ ଚଉଡ଼ା)◐ କେବଳ ଦୋକାନ ପାଇଁ
- ଈଶାନ କୋଣ ବଢ଼ିଥିବା✓ ଭଲ
- ଈଶାନ କୋଣ କଟା✕ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ
- ନୈଋତ କୋଣ ବଢ଼ିଥିବା✕ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ
- ତ୍ରିକୋଣ / ଅନିୟମିତ✕ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ
- ▲ ଉତ୍ତର ଉପରେ ଅଛି
- ରାସ୍ତା
ଜମିର ଢାଲୁ
ବୃହତ୍ ସଂହିତା ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରା ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତର, ପୂର୍ବ ଓ ଈଶାନ ଆଡ଼କୁ ଗଡ଼ୁଥିବା ଜମିର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଯେପରି ବର୍ଷା ପାଣି ଈଶାନ ଦେଇ ବାହାରିଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ବା ନୈଋତ ଆଡ଼କୁ ଗଡ଼ୁଥିବା ଜମି ପସନ୍ଦିତ ନୁହେଁ; ଘର ତିଆରି ପୂର୍ବରୁ ତାକୁ ସମତଳ ବା ଉଚ୍ଚ କରାଯାଏ।

ପ୍ଲଟ୍ ଚାରିପାଖର ରାସ୍ତା
- ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତରରେ ରାସ୍ତା ସବୁଠାରୁ ପସନ୍ଦିତ।
- ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଦୁଇଟିରେ ରାସ୍ତା (ଈଶାନ କୋଣ ପ୍ଲଟ୍) ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ କୋଣ।
- ଅନେକ ପରମ୍ପରାରେ ଚାରି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରାସ୍ତା ଭଲ ବୋଲି ଧରାଯାଏ।
- କେବଳ ଦକ୍ଷିଣ ବା ପଶ୍ଚିମରେ ରାସ୍ତା ଥିବା ପ୍ଲଟ୍ ଖରାପ ନୁହେଁ; ସେହି ପାର୍ଶ୍ୱର ଭଲ ପଦରେ ଦ୍ୱାର ରଖନ୍ତୁ ଓ ପ୍ଲଟ୍ ଭିତରେ ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବରେ ଖୋଲା ଜମି ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।
ବୀଥି ଶୂଳ: ପ୍ଲଟ୍କୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ରାସ୍ତା
ଯେତେବେଳେ ଏକ ରାସ୍ତା ସିଧା ଆସି ପ୍ଲଟ୍ରେ ଶେଷ ହୁଏ (T ଛକ), ତା'ର 'ଧକ୍କା' ପ୍ଲଟ୍ର ସେହି ଅଂଶରେ ପଡ଼େ। ତେଲୁଗୁ ପରମ୍ପରା ଏହାକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ପାର୍ଶ୍ୱର ଅଧା ଅନୁସାରେ ପଢ଼େ। ଚାରିଟି ସ୍ଥିତି ଭଲ: ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତରରୁ ଈଶାନ ଅଧା, ଦକ୍ଷିଣରୁ ଅଗ୍ନି କୋଣ ଅଧା, ଓ ପଶ୍ଚିମରୁ ବାୟୁ କୋଣ ଅଧା। ଚାରିଟି ଖରାପ: ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ନି କୋଣ ଅଧା, ଦକ୍ଷିଣ ବା ପଶ୍ଚିମରୁ ନୈଋତ ଅଧା, ଓ ଉତ୍ତରରୁ ବାୟୁ କୋଣ ଅଧା।
ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏହାକୁ ଘର ଓ ତା'ର ଦ୍ୱାରର ଏକ ପ୍ରକାର ବେଧ (ବାଧା) ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଖରାପ ବୀଥି ଶୂଳ ଏଡ଼ାଇହେବ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏକ ମଜବୁତ ପାଚେରୀ, ଓ ଦ୍ୱାରକୁ ଧକ୍କା ବିନ୍ଦୁଠାରୁ ବହୁତ ଦୂରରେ ରଖିବା, ସାଧାରଣ ସଂଶୋଧନ।
ବୀଥି ଶୂଳ: ପ୍ଲଟ୍କୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ରାସ୍ତା
ଯେଉଁ ରାସ୍ତା ସିଧା ଆସି ପ୍ଲଟ୍ରେ ମିଶେ। ଚାରିଟି ସ୍ଥିତି ଭଲ ଗଣାଯାଏ, ଚାରିଟି ନୁହେଁ।
- 1 ପୂର୍ବ ରାସ୍ତା → ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ: ✓ ଭଲ ବୀଥି ଶୂଳ
- 2 ଉତ୍ତର ରାସ୍ତା → ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ: ✓ ଭଲ ବୀଥି ଶୂଳ
- 3 ଦକ୍ଷିଣ ରାସ୍ତା → ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ: ✓ ଭଲ ବୀଥି ଶୂଳ
- 4 ପଶ୍ଚିମ ରାସ୍ତା → ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ: ✓ ଭଲ ବୀଥି ଶୂଳ
- 5 ପୂର୍ବ ରାସ୍ତା → ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ: ✕ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ ବୀଥି ଶୂଳ
- 6 ଦକ୍ଷିଣ ରାସ୍ତା → ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ: ✕ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ ବୀଥି ଶୂଳ
- 7 ପଶ୍ଚିମ ରାସ୍ତା → ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ: ✕ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ ବୀଥି ଶୂଳ
- 8 ଉତ୍ତର ରାସ୍ତା → ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ: ✕ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ ବୀଥି ଶୂଳ

ଚାରିପାଖ ପରିବେଶ
- ବୃହତ୍ ସଂହିତା ଘର ପାଖରେ କଣ୍ଟାଗଛ ଓ କ୍ଷୀର ଭଳି ରସ ଥିବା ଗଛ ନରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ; ବଡ଼ ଗଛ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ, କାନ୍ଥଠାରୁ ଦୂରରେ ଭଲ।
- ସାଧାରଣ ପ୍ରଥାରେ ମନ୍ଦିର ଶିଖରର ଛାଇ, ବା ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରର ଠିକ୍ ସାମ୍ନାରେ ଘର ଏଡ଼ାଯାଏ।
- ପୋତା ପୋଖରୀ, ଶ୍ମଶାନ ବା ହୁଙ୍କା ଉପରେ ଥିବା ପ୍ଲଟ୍ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ; ଏପରି ଜମି ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ହିଁ ଗ୍ରନ୍ଥ ମାଟି ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି।
- ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଉଚ୍ଚ ଜମି ବା ଉଚ୍ଚ କୋଠା ଭଲ; ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବରେ ନୁହେଁ।
- ଉତ୍ତର ବା ପୂର୍ବରେ ଜଳାଶୟ (ହ୍ରଦ, କେନାଲ) ଭଲ; ଦକ୍ଷିଣ ବା ପଶ୍ଚିମରେ ନୁହେଁ।
ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ମାଟି ପରୀକ୍ଷା
ବୃହତ୍ ସଂହିତା ଓ ମୟମତମ୍ ଦୁହେଁ ଘର ତିଆରି ପୂର୍ବରୁ ମାଟି କିପରି ପରୀକ୍ଷା କରିବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ସରଳ, ବ୍ୟାବହାରିକ ପରୀକ୍ଷା ଯାହା ଯେ କେହି ଆଜି ବି କରିପାରିବେ:
- ଗାତ ଓ ପୁଣି ଭରିବା: ପ୍ରାୟ ଏକ ହାତ (କହୁଣିରୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ଗଭୀର ଓ ଚଉଡ଼ା ଗାତ ଖୋଳି ମାଟି ପୁଣି ଭରନ୍ତୁ। ମାଟି ବଳିଲେ ଜମି ଉତ୍ତମ; ଠିକ୍ ଭରିଲେ ମଧ୍ୟମ; ଗାତ ନଭରିଲେ ଖରାପ।
- ପାଣି: ଗାତରେ ପାଣି ଭରି ଶହେ ପାଦ ଦୂରକୁ ଯାଇ ଫେରନ୍ତୁ। ପାଣି ପ୍ରାୟ କମିନଥିଲେ ଜମି ଭଲ; ଶୀଘ୍ର ଶୋଷି ଯାଇଥିଲେ ନୁହେଁ।
- ରଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାଦ: ଗ୍ରନ୍ଥ ଭଲ ମାଟିକୁ ସମାନ ରଙ୍ଗ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମିଠା ସ୍ୱାଦର ବୋଲି କହନ୍ତି, ହାଡ଼, ଅଙ୍ଗାର, ତୁଷ, ହୁଙ୍କା ବା ଅଳିଆ ବିନା।
- ମଞ୍ଜି: ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ଲଟ୍ରେ ମଞ୍ଜି ବୁଣି ସେଗୁଡ଼ିକ କେତେ ଶୀଘ୍ର ଗଜା ହୁଏ ଦେଖିବା ବି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ଶୀଘ୍ର, ସୁସ୍ଥ ବୃଦ୍ଧି ଭଲ ଜମିର ଚିହ୍ନ।
ଗ୍ରନ୍ଥ ମାଟିର ରଙ୍ଗକୁ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସହ ଯୋଡ଼ନ୍ତି। ଆଜି ଏହି ପରୀକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ମାଟିର ଗୁଣ, ପାଣି ନିଷ୍କାସନ ଓ ଦୃଢ଼ତାର ପରୀକ୍ଷା ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ, ଯାହା ସେଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ମାପନ୍ତି।
