🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి
ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా
ప్రాముఖ్యత
దీపాల పండుగ దీపావళి ఆశ్వయుజ అమావాస్య నాడు (ఉత్తరాదిన కార్తీకం) వస్తుంది. శ్రీరాముడు అయోధ్యకు తిరిగి రావడం, నరకాసురునిపై విజయం, క్షీరసాగరం నుండి లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భావం ఈ పండుగలో స్మరిస్తారు. శుభ్రంగా, దీపాలతో వెలిగే ఇంట్లోకి ఐశ్వర్య దేవతను ఆహ్వానించడానికి సాయంత్రం లక్ష్మీ పూజ చేస్తారు. దీపాల వరుసలు చీకటిపై వెలుగు, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం సాధించిన విజయానికి ప్రతీక. కొన్ని తెలుగు కుటుంబాలు ఈ రోజు కేదార గౌరీ వ్రతం కూడా చేస్తారు.
ఎప్పుడు చేయాలి
అమావాస్య నాడు, ప్రదోష కాలంలో (సూర్యాస్తమయం తర్వాత సుమారు 1.5 నుండి 2.5 గంటల మధ్య) లక్ష్మీ పూజ, వీలైతే స్థిర లగ్నంలో (వృషభం). మీ ప్రాంతానికి తేదీ, ప్రదోష సమయం యాప్ క్యాలెండర్లో కనిపిస్తాయి.
- 8, నవంబర్ 2026, ఆదివారం
- 29, అక్టోబర్ 2027, శుక్రవారం
ఉపవాసం
కొందరు సాయంత్రం లక్ష్మీ పూజ వరకు ఉపవాసం ఉంటారు; లేకపోతే ఇది పండుగ రోజు. ఆరోగ్య సూచన: వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు కఠినంగా ఉపవాసం ఉండనవసరం లేదు; పండ్లు, పాలు లేదా ఒక పూట సాదా భోజనంతో భక్తిగా చేసే తేలికపాటి ఉపవాసాన్ని సంప్రదాయం పూర్తిగా అంగీకరిస్తుంది.
పూజా సామగ్రి
- లక్ష్మీదేవి, గణేశుని పటం లేదా విగ్రహం
- నీళ్ళు, మామిడాకులు, కొబ్బరికాయతో కలశం
- ఎర్రని లేదా పసుపు వస్త్రం
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం
- అక్షింతలు
- చాలా నెయ్యి లేదా నూనె దీపాలు (ప్రమిదలు), వత్తులు
- అగరుబత్తి, కర్పూరం
- తామర లేదా ఎర్రని పువ్వులు, పూలమాలలు
- తమలపాకులు, వక్కలు
- పండ్లు, కొబ్బరికాయ
- పూజకు నాణేలు, బంగారం లేదా వెండి; లెక్కల పుస్తకాలు (వ్యాపార కుటుంబాలకు)
- నైవేద్యం: మిఠాయిలు, పాయసం, పంచదార కలిపిన బొరుగులు
దశలవారీ విధానం
- ముందు రోజుల్లోనే ఇల్లంతా శుభ్రం చేయండి; పండుగ రోజు గుమ్మం ముందు ముగ్గు వేసి, ద్వారాలను అలంకరించండి.
- స్నానం చేసి కొత్త బట్టలు ధరించండి; ఉదయం పూజ చేయండి.
- సాయంత్రం కలశంతో పాటు లక్ష్మీదేవిని, గణేశుని పీఠంపై ఉంచండి.
- దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
- ముందుగా "వక్రతుండ మహాకాయ" శ్లోకంతో గణేశుని పూజించండి.
- సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
- ప్రదోష కాలంలో లక్ష్మీ అష్టోత్తరం, కుంకుమార్చనతో లక్ష్మీదేవికి షోడశోపచార పూజ చేయండి; కుబేరుని, నాణేలు లేదా లెక్కల పుస్తకాలను పూజించండి.
- శ్రీ సూక్తం, కనకధారా స్తోత్రం లేదా మహాలక్ష్మీ అష్టకం పఠించండి.
- నైవేద్యం సమర్పించి, మంగళ హారతి ఇవ్వండి.
- గుమ్మం, కిటికీలు, తులసి కోట దగ్గర, ఇంటి చుట్టూ దీపాల వరుసలు వెలిగించండి.
- టపాకాయలు కాల్చితే జాగ్రత్తగా కాల్చండి, మిఠాయిలు పంచుకోండి.
మంత్రాలు
ఓం శ్రీ మహాలక్ష్మ్యై నమః
శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవికి నమస్కారం.
నమస్తేఽస్తు మహామాయే శ్రీపీఠే సురపూజితే । శంఖచక్రగదాహస్తే మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ॥
శ్రీపీఠంపై కొలువైనదానా, దేవతలచే పూజింపబడేదానా, శంఖ చక్ర గదలు ధరించినదానా, ఓ మహామాయా, నీకు నమస్కారం; ఓ మహాలక్ష్మీ, నీకు ప్రణామం. (మహాలక్ష్మ్యష్టకం.)
వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ । నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ॥
వంకర తొండం, మహా శరీరం గలవాడా, కోటి సూర్యుల కాంతితో వెలిగేవాడా, ఓ దేవా, నా అన్ని పనులలో ఎల్లప్పుడూ విఘ్నాలు తొలగించు.
శుభం కరోతి కల్యాణమ్ ఆరోగ్యం ధనసంపదః । శత్రుబుద్ధివినాశాయ దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ॥
శుభాన్ని, కళ్యాణాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, ధన సంపదను ఇచ్చి, చెడు బుద్ధిని పోగొట్టే దీప జ్యోతికి నమస్కారం.
చేయవలసినవి
- ఇల్లు శుభ్రంగా, బాగా వెలుగుతూ ఉంచండి
- ప్రదోష కాలంలో లక్ష్మీ పూజ చేయండి
- మిఠాయిలు పంచుకోండి, అవసరంలో ఉన్నవారికి ఇవ్వండి
- మట్టి ప్రమిదలు వాడండి
చేయకూడనివి
- పెద్ద శబ్దం చేసే లేదా ప్రమాదకరమైన టపాకాయలు వద్దు; నీళ్ళు, ఇసుక సిద్ధంగా ఉంచండి
- పెంపుడు జంతువులను, వృద్ధులను, పిల్లలను టపాకాయల నుండి సురక్షితంగా ఉంచండి
- జూదం, మద్యం మానండి
- గొడవలు, కఠినమైన మాటలు మానండి
ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.