🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి
ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా
ప్రాముఖ్యత
దుర్గాష్టమి, శరన్నవరాత్రులలో ఎనిమిదవ రోజు (ఆశ్వయుజ శుక్ల అష్టమి), దేవీ ఆరాధనలో అత్యంత ముఖ్యమైన రోజులలో ఒకటి. దేవతలందరి సమిష్టి శక్తితో రూపొందిన అమ్మవారు మహిషాసురుని, ఇతర రాక్షసులను సంహరించిన విధానాన్ని దేవీ మాహాత్మ్యం (మార్కండేయ పురాణం) వర్ణిస్తుంది. ఈ రోజు చాలామంది కుమారీ పూజ (బాలికలను అమ్మవారిగా పూజించడం) చేస్తారు. తెలంగాణలో బతుకమ్మ పండుగ ముగింపు అయిన సద్దుల బతుకమ్మ దుర్గాష్టమి సమయంలో జరుపుకుంటారు. విజయవాడలో నవరాత్రులంతా కనకదుర్గమ్మను ప్రత్యేక అలంకారాలతో పూజిస్తారు.
ఎప్పుడు చేయాలి
ఆశ్వయుజ శుక్ల అష్టమి నాడు, పగటి పూట; సంధి పూజ అష్టమి, నవమి కలిసే సమయంలో చేస్తారు. మీ ప్రాంతానికి తేదీ యాప్ క్యాలెండర్లో కనిపిస్తుంది.
- 19, అక్టోబర్ 2026, సోమవారం
- 7, అక్టోబర్ 2027, గురువారం
ఉపవాసం
చాలామంది నవరాత్రులంతా లేదా అష్టమి నాడు మాత్రం ఉపవాసం ఉంటారు: ఫలాహారం, ఒక పూట భోజనం, లేదా ధాన్యం లేకుండా. ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం మానేస్తారు. పూజ లేదా కుమారీ పూజ తర్వాత ఉపవాసం విరమించండి. ఆరోగ్య సూచన: వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు కఠినంగా ఉపవాసం ఉండనవసరం లేదు; పండ్లు, పాలు లేదా ఒక పూట సాదా భోజనంతో భక్తిగా చేసే తేలికపాటి ఉపవాసాన్ని సంప్రదాయం పూర్తిగా అంగీకరిస్తుంది.
పూజా సామగ్రి
- దుర్గాదేవి పటం లేదా విగ్రహం
- కలశం (నవరాత్రులకు పెట్టి ఉంటే)
- అమ్మవారికి ఎర్రని వస్త్రం లేదా చీర
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం
- అక్షింతలు
- నెయ్యి దీపం, వత్తులు
- అగరుబత్తి, కర్పూరం
- ఎర్రని పువ్వులు (మందార), పూలమాలలు
- తమలపాకులు, వక్కలు, పండ్లు
- కొబ్బరికాయ
- కుమారీ పూజకు గాజులు, కుంకుమ, కానుకలు
- నైవేద్యం: చక్కెర పొంగలి, పులిహోర, పాయసం, శనగల గుగ్గిళ్ళు
దశలవారీ విధానం
- తెల్లవారుజామునే లేచి, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన (వీలైతే సంప్రదాయ) దుస్తులు ధరించి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, గుమ్మం ముందు, పూజా పీఠం ముందు ముగ్గు వేయండి.
- అమ్మవారిని (లేదా నవరాత్రి కలశాన్ని) ఎర్రని వస్త్రం, పువ్వులు, కుంకుమతో అలంకరించండి.
- దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
- గణపతి ప్రార్థన: గణపతికి (పసుపు ముద్దతో చేసిన పసుపు గణపతి అయినా సరే) ఒక పువ్వు, అక్షింతలు సమర్పించి, పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని కోరుతూ "శుక్లాంబరధరం" శ్లోకం చెప్పండి.
- సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
- కుంకుమార్చనతో (లలితా లేదా దుర్గా అష్టోత్తరం / సహస్రనామం) దుర్గాదేవికి షోడశోపచార పూజ.
- దేవీ మాహాత్మ్యం (దుర్గా సప్తశతి) నుండి ఒక అధ్యాయం లేదా లలితా సహస్రనామం చదవండి.
- నైవేద్యం సమర్పించి, మంగళ హారతి ఇవ్వండి.
- కుమారీ పూజ: బాలికలను ఆహ్వానించి, వారి పాదాలు కడిగి, కుంకుమ పెట్టి, భోజనం, గాజులు, కానుక ఇచ్చి, అమ్మవారిగా భావించి వారి ఆశీర్వాదం తీసుకోండి.
- తెలంగాణలో స్త్రీలు పూల బతుకమ్మలు, పాటలు, నిమజ్జనంతో సద్దుల బతుకమ్మ జరుపుకుంటారు.
- ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు, ఇరుగుపొరుగు వారికి, అతిథులకు పంచి, మీరు కూడా భక్తితో స్వీకరించండి.
మంత్రాలు
సర్వమంగళమాంగళ్యే శివే సర్వార్థసాధికే । శరణ్యే త్ర్యంబకే గౌరి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
సర్వ మంగళాలకు మూలమైన మంగళ స్వరూపిణీ, అన్ని మంచి కోరికలను నెరవేర్చేదానా, శరణు ఇచ్చేదానా, ముక్కంటి గౌరీ, నారాయణీ, నీకు నమస్కారం.
యా దేవీ సర్వభూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా । నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః ॥
అన్ని జీవులలో శక్తి రూపంలో నెలకొన్న దేవికి మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కారం. (దేవీ మాహాత్మ్యం.)
ఓం దుం దుర్గాయై నమః
శ్రీ దుర్గాదేవికి నమస్కారం.
చేయవలసినవి
- అమ్మవారికి కుంకుమార్చన చేయండి
- కుమారీ పూజలో బాలికలను గౌరవించండి
- దేవీ మాహాత్మ్యం లేదా లలితా సహస్రనామం చదవండి
చేయకూడనివి
- ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం, మద్యం మానండి
- స్త్రీలను, బాలికలను అగౌరవపరచకండి
ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.