హోమ్ › పూజా విధానాలు › ఏకాదశి వ్రతం

ఏకాదశి వ్రతం

దేవత: శ్రీ మహావిష్ణువు

🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి

ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా

ప్రాముఖ్యత

ప్రతి పక్షంలో పదకొండవ తిథి అయిన ఏకాదశి, అత్యధికులు ఆచరించే విష్ణు వ్రతం. పద్మ పురాణం ప్రకారం, ముర అనే రాక్షసుని సంహరించడానికి విష్ణువు నుండి ఏకాదశి దేవి అనే దివ్య శక్తి ఉద్భవించింది; ఆమె రోజున ఉపవాసం ఉన్నవారు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారని విష్ణువు వరమిచ్చాడు. సంవత్సరానికి 24 ఏకాదశులు (అధిక మాసం ఉన్న సంవత్సరంలో 26) ఉంటాయి, ఒక్కొక్క దానికీ ఒక పేరు, ఒక కథ ఉన్నాయి. ఇది శరీరాన్ని, మనస్సును పవిత్రం చేస్తుందని, శ్రీ మహావిష్ణువుకు ప్రీతికరమైనదని శాస్త్రాలు చెబుతాయి; ఉపవాసం, ప్రార్థన, జపం, భక్తితో జాగరణతో దీన్ని ఆచరిస్తారు.

ఎప్పుడు చేయాలి

సూర్యోదయ సమయానికి ఉన్న ఏకాదశి తిథి నాడు ఆచరిస్తారు (దశమి సూర్యోదయాన్ని తాకితే, చాలా కుటుంబాలు మరుసటి రోజు ఉపవాసం ఉంటాయి). ఉదయం స్నానం చేసి పూజ చేస్తారు, సాయంత్రం మళ్ళీ దీపం వెలిగిస్తారు. ద్వాదశి ఉదయం పారణ సమయంలో ఉపవాసం విరమిస్తారు. మీ ప్రాంతానికి ఏకాదశి తేదీ, పారణ సమయం యాప్ క్యాలెండర్‌లో కనిపిస్తాయి.

ఏకాదశి తేదీలు →

ఉపవాసం

కఠినం నుండి తేలిక వరకు ఎంపికలు: నిర్జల (ఆహారం, నీళ్ళు రెండూ లేకుండా); నీళ్ళు మాత్రమే; ఫలాహారం (పండ్లు, పాలు, గింజలు); లేదా ధాన్యాలు లేని ఒక పూట సాదా భోజనం. ఏకాదశి నాడు అన్ని ధాన్యాలు, పప్పులు, ముఖ్యంగా అన్నం మానేస్తారు; ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, మద్యం కూడా మానేస్తారు. చాలామంది సగ్గుబియ్యం, బంగాళదుంప, చిలగడదుంప, పండ్లు, పాలు, పెరుగు తీసుకుంటారు. దశమి సాయంత్రం తేలికపాటి సాత్విక భోజనం చేయండి. పారణ: ద్వాదశి నాడు సూర్యోదయం తర్వాత, పారణ సమయం లోపల, చిన్న పూజ చేసి; చాలామంది తులసి తీర్థం, అన్నంతో చేసిన పదార్థాలతో ఉపవాసం విరమిస్తారు, తరచుగా ముందుగా ఒక అతిథికి లేదా అవసరంలో ఉన్నవారికి భోజనం పెడతారు. ఆరోగ్య సూచన: వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు కఠినంగా ఉపవాసం ఉండనవసరం లేదు; పండ్లు, పాలు లేదా ఒక పూట సాదా భోజనంతో భక్తిగా చేసే తేలికపాటి ఉపవాసాన్ని సంప్రదాయం పూర్తిగా అంగీకరిస్తుంది.

పూజా సామగ్రి

  • విష్ణువు / కృష్ణుడు / వేంకటేశ్వరుని పటం లేదా విగ్రహం
  • తులసి దళాలు (దశమి నాడే కోయండి; ఏకాదశి నాడు కాదు)
  • పసుపు, కుంకుమ
  • గంధం
  • అక్షింతలు (పసుపు కలిపిన బియ్యం)
  • నెయ్యి దీపం, వత్తులు
  • అగరుబత్తి, కర్పూరం
  • పువ్వులు, ముఖ్యంగా పసుపు రంగు పువ్వులు
  • తమలపాకులు, వక్కలు
  • పండ్లు, కొబ్బరికాయ
  • నైవేద్యం: పండ్లు, పాలు, పంచామృతం లేదా ధాన్యం లేని తీపి పదార్థం
  • విష్ణు సహస్రనామ పుస్తకం లేదా యాప్

దశలవారీ విధానం

  1. దశమి సాయంత్రం తేలికపాటి సాత్విక భోజనం చేసి, ఉపవాసం ఉండాలని మనసులో సంకల్పించుకోండి.
  2. తెల్లవారుజామునే లేచి, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన (వీలైతే సంప్రదాయ) దుస్తులు ధరించి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, గుమ్మం ముందు, పూజా పీఠం ముందు ముగ్గు వేయండి.
  3. శుభ్రమైన వస్త్రంపై శ్రీ మహావిష్ణువు పటం లేదా విగ్రహం ఉంచి, పువ్వులు, తులసితో అలంకరించండి.
  4. దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
  5. గణపతి ప్రార్థన: గణపతికి (పసుపు ముద్దతో చేసిన పసుపు గణపతి అయినా సరే) ఒక పువ్వు, అక్షింతలు సమర్పించి, పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని కోరుతూ "శుక్లాంబరధరం" శ్లోకం చెప్పండి.
  6. సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
  7. షోడశోపచార పూజ (16 ఉపచారాలు), ప్రతి దానికీ ఒక పువ్వు లేదా అక్షింతలతో, దేవుని నామంతో: ఆవాహనం (ఆహ్వానం), ఆసనం, పాద్యం (పాదాలు కడగడం), అర్ఘ్యం, ఆచమనీయం, స్నానం (అభిషేకం / నీళ్ళు చల్లడం), వస్త్రం (వస్త్రం లేదా ప్రత్తి దారం), యజ్ఞోపవీతం, గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, తాంబూలం, నీరాజనం (కర్పూర హారతి), మంత్రపుష్పం, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు.
  8. సమయం తక్కువగా ఉంటే, సరళమైన పంచోపచార పూజ చాలు: గంధం, తులసితో పువ్వులు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం.
  9. విష్ణు సహస్రనామం లేదా "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" (వీలైతే 108 సార్లు) జపించి, ఆ రోజు ఏకాదశి వ్రత కథ చదవండి.
  10. కర్పూరంతో మంగళ హారతి ఇచ్చి, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు చేయండి.
  11. రోజంతా ప్రార్థన, భజనలు లేదా గీతా పారాయణంలో గడపండి; కోపం, చాడీలు మానండి. చాలామంది సాయంత్రం తులసి కోట దగ్గర దీపం వెలిగిస్తారు.
  12. వీలైనవారు రాత్రి భజనలతో జాగరణ చేస్తారు.
  13. ద్వాదశి నాడు స్నానం చేసి, చిన్న పూజ చేసి, పారణ సమయం లోపల ఉపవాసం విరమించండి.
  14. ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు, ఇరుగుపొరుగు వారికి, అతిథులకు పంచి, మీరు కూడా భక్తితో స్వీకరించండి.

మంత్రాలు

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ

అన్ని జీవులలో నివసించే భగవంతుడు వాసుదేవునికి (విష్ణువు / కృష్ణుడు) నమస్కారం.

శాంతాకారం భుజగశయనం పద్మనాభం సురేశం విశ్వాధారం గగనసదృశం మేఘవర్ణం శుభాంగమ్ । లక్ష్మీకాంతం కమలనయనం యోగిభిర్ధ్యానగమ్యం వందే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకైకనాథమ్ ॥

ప్రశాంత స్వరూపుడు, శేషశయనుడు, పద్మనాభుడు, దేవతలకు అధిపతి, విశ్వానికి ఆధారం, ఆకాశంలా విశాలమైనవాడు, మేఘం వంటి నీలవర్ణుడు, శుభమైన అవయవాలు గలవాడు, లక్ష్మీపతి, కమల నయనుడు, ధ్యానంలో యోగులకు అందేవాడు, సంసార భయాన్ని పోగొట్టేవాడు, సర్వలోకాలకు ఏకైక నాథుడు అయిన విష్ణువుకు నమస్కరిస్తున్నాను.

ఓం నమో నారాయణాయ

శ్రీమన్నారాయణునికి నమస్కారం.

చేయవలసినవి

  • విష్ణు సహస్రనామం పఠించండి లేదా వినండి
  • ఆ రోజు ఏకాదశి వ్రత కథ చదవండి
  • ద్వాదశి నాడు అన్నదానం లేదా దానం చేయండి
  • మనసు ప్రశాంతంగా, మాట మృదువుగా ఉంచుకోండి
  • పారణ సమయం లోపలే ఉపవాసం విరమించండి

చేయకూడనివి

  • అన్నం లేదా ఇతర ధాన్యాలు తినకండి
  • ఏకాదశి నాడు తులసి దళాలు కోయకండి
  • ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం, మద్యం మానండి
  • పగటి నిద్ర, కోపం, గొడవలు మానండి
  • ద్వాదశి దాటే వరకు పారణ ఆలస్యం చేయకండి

ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.

మీ అభిప్రాయం పంపండి

ఏమి మెరుగుపరచాలో, ఏది తప్పుగా ఉందో, లేదా మీకు ఏది నచ్చిందో చెప్పండి. ప్రతి సందేశాన్నీ మేము చదువుతాం.

దేని గురించి
శంఖ్ మీకు ఎంత ఉపయోగపడుతోంది? (ఐచ్ఛికం)