హనుమాన్ జయంతి (చైత్ర పౌర్ణమి)
దేవత: శ్రీ హనుమంతుడు (ఆంజనేయుడు)
🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి
ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా
ప్రాముఖ్యత
హనుమజ్జయంతి, అంజనా దేవి, వాయుదేవుల పుత్రుడు, శ్రీరాముని పరమ భక్తుడు, దూత, బలం, బుద్ధి, ధైర్యం, వినయాలకు ప్రసిద్ధుడైన హనుమంతుని జన్మదినం. ఉత్తర భారతంలో ఇది చైత్ర పౌర్ణమి నాడు; ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలలో వైశాఖ బహుళ దశమి నాడు జరుపుకుంటారు, చాలామందికి ఆ రోజుతో 41 రోజుల హనుమాన్ దీక్ష పూర్తవుతుంది; తమిళనాడులో మార్గళి మాసంలో. హనుమంతుని పూజ ధైర్యాన్ని ఇచ్చి భయాన్ని పోగొడుతుందని నమ్మకం.
ఎప్పుడు చేయాలి
చైత్ర పౌర్ణమి (ఉత్తర భారత సంప్రదాయం) లేదా వైశాఖ బహుళ దశమి (తెలుగు సంప్రదాయం) నాడు, ఉదయం. మీ కుటుంబ ఆచారాన్ని పాటించండి. మీ ప్రాంతానికి తేదీలు యాప్ క్యాలెండర్లో కనిపిస్తాయి.
- 2, ఏప్రిల్ 2026, గురువారం · హనుమాన్ జయంతి (చైత్ర పౌర్ణమి)
- 12, మే 2026, మంగళవారం · హనుమజ్జయంతి
- 20, ఏప్రిల్ 2027, మంగళవారం · హనుమాన్ జయంతి (చైత్ర పౌర్ణమి)
- 31, మే 2027, సోమవారం · హనుమజ్జయంతి
ఉపవాసం
చాలామంది పూజ వరకు ఉపవాసం ఉంటారు లేదా రోజంతా ఫలాహారం తీసుకుంటారు; కొందరు ఒక పూట భోజనం చేస్తారు. ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం మానేస్తారు. ఆరోగ్య సూచన: వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు కఠినంగా ఉపవాసం ఉండనవసరం లేదు; పండ్లు, పాలు లేదా ఒక పూట సాదా భోజనంతో భక్తిగా చేసే తేలికపాటి ఉపవాసాన్ని సంప్రదాయం పూర్తిగా అంగీకరిస్తుంది.
పూజా సామగ్రి
- హనుమంతుని పటం లేదా విగ్రహం
- నువ్వుల నూనెలో కలిపిన సిందూరం (పూసే ఆచారం ఉన్నవారికి)
- తమలపాకుల మాల
- ఎర్రని లేదా కాషాయ రంగు పువ్వులు, పూలమాలలు
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం
- అక్షింతలు
- నువ్వుల నూనె లేదా నెయ్యి దీపం, వత్తులు
- అగరుబత్తి, కర్పూరం
- అరటిపండ్లు, ఇతర పండ్లు
- కొబ్బరికాయ
- నైవేద్యం: గారెలు (వడమాల), లడ్డూలు, బెల్లం, పుట్నాలు
- హనుమాన్ చాలీసా పుస్తకం
దశలవారీ విధానం
- తెల్లవారుజామునే లేచి, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన (వీలైతే సంప్రదాయ) దుస్తులు ధరించి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, గుమ్మం ముందు, పూజా పీఠం ముందు ముగ్గు వేయండి.
- హనుమంతుని పటాన్ని శ్రీరాముని పటంతో పాటు ఉంచి, అలంకరించండి.
- దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
- గణపతి ప్రార్థన: గణపతికి (పసుపు ముద్దతో చేసిన పసుపు గణపతి అయినా సరే) ఒక పువ్వు, అక్షింతలు సమర్పించి, పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని కోరుతూ "శుక్లాంబరధరం" శ్లోకం చెప్పండి.
- సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
- పంచోపచార లేదా షోడశోపచార పూజతో హనుమంతుని పూజించండి; సిందూరం, ఎర్రని పువ్వులు, తమలపాకుల మాల సమర్పించండి.
- శ్రీరాముని కూడా పూజించండి, రామపూజతో హనుమంతుడు ప్రసన్నుడవుతాడు.
- హనుమాన్ చాలీసా (ఒకసారి, 11 సార్లు లేదా ఎక్కువ) పఠించండి లేదా సుందరకాండ పారాయణం చేయండి.
- అరటిపండ్లు, గారెలు లేదా లడ్డూలు నైవేద్యంగా సమర్పించండి.
- మంగళ హారతి, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు.
- వీలైతే హనుమాన్ ఆలయానికి వెళ్ళండి.
- ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు, ఇరుగుపొరుగు వారికి, అతిథులకు పంచి, మీరు కూడా భక్తితో స్వీకరించండి.
మంత్రాలు
మనోజవం మారుతతుల్యవేగం జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్ఠమ్ । వాతాత్మజం వానరయూథముఖ్యం శ్రీరామదూతం శరణం ప్రపద్యే ॥
మనస్సు, వాయువుల వేగం గలవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, వాయుపుత్రుడు, వానర సేనలో ముఖ్యుడు, శ్రీరామ దూత అయిన హనుమంతుని శరణు వేడుతున్నాను.
బుద్ధిర్బలం యశో ధైర్యం నిర్భయత్వమరోగతా । అజాడ్యం వాక్పటుత్వం చ హనుమత్స్మరణాద్భవేత్ ॥
హనుమంతుని స్మరించడం వల్ల బుద్ధి, బలం, కీర్తి, ధైర్యం, నిర్భయత్వం, ఆరోగ్యం, చురుకుదనం, వాక్చాతుర్యం లభిస్తాయి.
ఓం శ్రీ హనుమతే నమః
శ్రీ హనుమంతునికి నమస్కారం.
చేయవలసినవి
- హనుమాన్ చాలీసా లేదా సుందరకాండ పఠించండి
- తమలపాకుల మాల, అరటిపండ్లు సమర్పించండి
- హనుమంతునితో పాటు శ్రీరాముని స్మరించండి
- హనుమంతుని సేవా భావంతో అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయండి
చేయకూడనివి
- ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం, మద్యం మానండి
- అహంకారం, కోపం మానండి
ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.