🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి
ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా
ప్రాముఖ్యత
కార్తీక మాసపు పౌర్ణమి అయిన కార్తీక పౌర్ణమి, దీపాల మాసమైన కార్తీకంలో అత్యంత పవిత్రమైన రోజు, శివకేశవులిద్దరికీ ప్రీతికరమైనది. ఈ రోజు శివుడు త్రిపురాసురుని మూడు పురాలను దహించాడు కాబట్టి దీన్ని త్రిపురారి పౌర్ణమి అంటారు. తెల్లవారుజామునే నదీ స్నానం, దీపారాధన, దీప దానం గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇస్తాయని నమ్మకం. తెలుగు ఇళ్ళలో 365 వత్తులు ఒకేసారి వెలిగిస్తారు, ఇది సంవత్సరంలో ప్రతి రోజుకీ ఒక దీపం పెట్టిన పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని చెబుతారు; ఆలయాల్లో జ్వాలా తోరణం జరుగుతుంది, చాలామంది నదులు, చెరువుల్లో కార్తీక దీపాలు వదులుతారు.
ఎప్పుడు చేయాలి
కార్తీక పౌర్ణమి నాడు. తెల్లవారుజామున (బ్రహ్మ ముహూర్తంలో లేదా సూర్యోదయానికి ముందు) నదీ స్నానం; సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తర్వాత దీపాలు వెలిగిస్తారు. మీ ప్రాంతానికి తేదీ యాప్ క్యాలెండర్లో కనిపిస్తుంది.
- 24, నవంబర్ 2026, మంగళవారం
- 14, నవంబర్ 2027, ఆదివారం
ఉపవాసం
చాలామంది రోజంతా ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రం దీపాలు వెలిగించిన తర్వాత లేదా చంద్రుని చూసిన తర్వాత భోజనం చేస్తారు; కొందరు ఒక పూట భోజనం చేస్తారు. చాలా ఇళ్ళలో కార్తీక మాసమంతా ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం మానేస్తారు. ఆరోగ్య సూచన: వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు కఠినంగా ఉపవాసం ఉండనవసరం లేదు; పండ్లు, పాలు లేదా ఒక పూట సాదా భోజనంతో భక్తిగా చేసే తేలికపాటి ఉపవాసాన్ని సంప్రదాయం పూర్తిగా అంగీకరిస్తుంది.
పూజా సామగ్రి
- 365 ప్రత్తి వత్తులు (తరచుగా కట్టగా కొంటారు)
- 365 వత్తుల కోసం పెద్ద దీపం లేదా పళ్ళెం
- నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె
- మట్టి ప్రమిదలు
- దీపాలు వదలడానికి అరటి బోదె లేదా అరటి ఆకు దొన్నెలు (ఐచ్ఛికం)
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం
- అక్షింతలు
- అగరుబత్తి, కర్పూరం
- పువ్వులు, మారేడు, తులసి
- పండ్లు, కొబ్బరికాయ
- ఆచారం ప్రకారం ఉసిరి చెట్టు లేదా కొమ్మ
- నైవేద్యం: పాయసం, పండ్లు
- దీప దానానికి ఒక దీపం, నెయ్యి
దశలవారీ విధానం
- తెల్లవారుజామునే స్నానం చేయండి, వీలైతే నదిలో, లేదా "గంగే చ యమునే" శ్లోకం చెబుతూ స్నానం నీటిలో గంగా జలం కలపండి.
- ఉదయం శివునికి లేదా విష్ణువుకు పూజ చేయండి; చాలామంది ఈ రోజు సత్యనారాయణ వ్రతం చేస్తారు.
- సాయంత్రం పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి ముగ్గులు వేయండి.
- గణపతి ప్రార్థన: గణపతికి (పసుపు ముద్దతో చేసిన పసుపు గణపతి అయినా సరే) ఒక పువ్వు, అక్షింతలు సమర్పించి, పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని కోరుతూ "శుక్లాంబరధరం" శ్లోకం చెప్పండి.
- సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
- శివుని ముందు లేదా తులసి కోట, ఉసిరి చెట్టు దగ్గర, పెద్ద దీపంలో లేదా పళ్ళెంలో నెయ్యి లేదా నూనెతో 365 వత్తులు ఒకేసారి వెలిగించండి.
- అభిషేకం, మారేడు దళాలతో శివుని, తులసితో విష్ణువును పూజించండి.
- దీప దానం: ప్రార్థనతో నెయ్యి దీపాన్ని వెలిగించి ఆలయానికి లేదా బ్రాహ్మణునికి లేదా పెద్దలకు దానం ఇవ్వండి.
- వీలైతే జ్వాలా తోరణం కోసం ఆలయానికి వెళ్ళండి, లేదా నదిలో లేదా చెరువులో జాగ్రత్తగా దీపాలు వదలండి.
- మంగళ హారతి, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు.
- చంద్రునికి అర్ఘ్యం ఇచ్చి, తర్వాత ప్రసాదం స్వీకరించి ఉపవాసం విరమించండి.
మంత్రాలు
ఓం నమః శివాయ
శివునికి నమస్కారం (పంచాక్షరి, ఐదు అక్షరాల మంత్రం).
శుభం కరోతి కల్యాణమ్ ఆరోగ్యం ధనసంపదః । శత్రుబుద్ధివినాశాయ దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ॥
శుభాన్ని, కళ్యాణాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, ధన సంపదను ఇచ్చి, చెడు బుద్ధిని పోగొట్టే దీప జ్యోతికి నమస్కారం.
గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి । నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥
ఓ గంగా, యమునా, గోదావరీ, సరస్వతీ, నర్మదా, సింధూ, కావేరీ నదులారా, ఈ నీటిలో సన్నిధి చేయండి. (పుణ్య స్నానానికి ముందు లేదా కలశంలో నీళ్ళు నింపేటప్పుడు చెబుతారు.)
ఓం నమో నారాయణాయ
శ్రీమన్నారాయణునికి నమస్కారం.
చేయవలసినవి
- తెల్లవారుజామునే స్నానం చేయండి
- 365 వత్తులు, అనేక కార్తీక దీపాలు వెలిగించండి
- దీప దానం చేయండి
- శివకేశవులను కలిపి పూజించండి
చేయకూడనివి
- ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం మానండి
- కర్టెన్ల దగ్గర ప్రమాదకరంగా దీపాలు పెట్టకండి, నదీ తీరాల్లో రద్దీని నివారించండి
- ప్లాస్టిక్తో నదులను కలుషితం చేయకండి
ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.