🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి
ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా
ప్రాముఖ్యత
మకర సంక్రాంతి సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించడాన్ని, పవిత్రమైన, శుభప్రదమైన కాలంగా భావించే ఉత్తరాయణం (సూర్యుని ఉత్తర దిశ ప్రయాణం) ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది (భీష్ముడు దేహత్యాగం కోసం ఉత్తరాయణం వరకు వేచి ఉన్నాడు). ఇది తెలుగు నేలపై గొప్ప పంట పండుగ, పెద్ద పండుగ అని పిలుస్తారు: ఇళ్ళను రంగురంగుల ముగ్గులతో అలంకరిస్తారు, కొత్త బియ్యంతో పొంగలి వండుతారు, కుటుంబాలు సూర్యునికి, భూమికి, పూర్వీకులకు కృతజ్ఞతలు చెబుతాయి. హరిదాసులు, గంగిరెద్దులు, గాలిపటాలు ఎగరేయడం సంబరాలలో భాగం.
ఎప్పుడు చేయాలి
సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే రోజు (సాధారణంగా జనవరి 14 లేదా 15). ప్రవేశ క్షణం తర్వాతి సమయం పుణ్య కాలం; స్నానం, దానం అప్పుడు, సాధారణంగా ఉదయం చేస్తారు. మీ ప్రాంతానికి తేదీ యాప్ క్యాలెండర్లో కనిపిస్తుంది.
- 14, జనవరి 2026, బుధవారం
- 15, జనవరి 2027, శుక్రవారం
ఉపవాసం
ఇది ఉపవాస దినం కాదు, అయితే కొందరు సూర్య పూజ, తర్పణం తర్వాతే భోజనం చేస్తారు.
పూజా సామగ్రి
- ముగ్గులకు బియ్యప్పిండి లేదా ముగ్గు రంగులు
- గుమ్మడి పువ్వులతో గొబ్బెమ్మలు (ఆవు పేడ ముద్దలు)
- పొంగలికి కొత్త బియ్యం, పాలు, బెల్లం, నెయ్యి
- పొంగలికి కొత్త మట్టి కుండ లేదా ఇత్తడి గిన్నె
- నువ్వులు, బెల్లం
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం
- అక్షింతలు
- నెయ్యి దీపం, వత్తులు
- అగరుబత్తి, కర్పూరం
- పువ్వులు, చెరకు, పండ్లు, కొబ్బరికాయ
- తర్పణానికి నల్ల నువ్వులు, నీళ్ళు
- దానానికి: గుమ్మడికాయ, బియ్యం, నువ్వులు, బెల్లం, బట్టలు
- నైవేద్యం: పొంగలి, అరిసెలు, నువ్వుల ఉండలు
దశలవారీ విధానం
- తెల్లవారుజామునే లేచి, గుమ్మం ముందు గొబ్బెమ్మలతో పెద్ద, రంగురంగుల ముగ్గులు (తరచుగా రథం లేదా సంక్రాంతి ముగ్గు) వేయండి.
- స్నానం చేసి (ఆచారం ప్రకారం నువ్వులతో), కొత్త బట్టలు ధరించండి.
- కొత్త కుండలో కొత్త బియ్యం, పాలు, బెల్లంతో పొంగలి వండండి; సమృద్ధికి సూచనగా పొంగి పొర్లనివ్వండి.
- దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
- గణపతి ప్రార్థన: గణపతికి (పసుపు ముద్దతో చేసిన పసుపు గణపతి అయినా సరే) ఒక పువ్వు, అక్షింతలు సమర్పించి, పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని కోరుతూ "శుక్లాంబరధరం" శ్లోకం చెప్పండి.
- సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
- సూర్య పూజ: సూర్యునికి అర్ఘ్యం (నీళ్ళు) సమర్పించి, తర్వాత పువ్వులు, అక్షింతలు, హారతితో పూజించండి.
- పొంగలి, చెరకు, మిఠాయిలు నైవేద్యంగా సమర్పించండి.
- తర్పణం చేసేవారు నువ్వులు, నీళ్ళతో పితృదేవతలకు తర్పణం వదులుతారు.
- దానం చేయండి: గుమ్మడికాయ, బియ్యం, నువ్వులు, బెల్లం, బట్టలు లేదా అన్నం.
- హరిదాసులను, గంగిరెద్దుల వారిని ధాన్యం, కానుకలతో ఆదరించండి.
- మిఠాయిలు (నువ్వుల ఉండలు, అరిసెలు) పంచుకోండి, పెద్దలను కలవండి.
మంత్రాలు
ఓం సూర్యాయ నమః
సూర్యభగవానునికి నమస్కారం.
జపాకుసుమసంకాశం కాశ్యపేయం మహాద్యుతిమ్ । తమోఽరిం సర్వపాపఘ్నం ప్రణతోఽస్మి దివాకరమ్ ॥
మందార పువ్వు వంటి ఎర్రని కాంతి గలవాడు, కశ్యపుని కుమారుడు, మహా తేజస్సు గలవాడు, చీకటికి శత్రువు, అన్ని పాపాలను పోగొట్టేవాడు అయిన సూర్యునికి నమస్కరిస్తున్నాను. (నవగ్రహ స్తోత్రం.)
శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ । ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥
తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, అంతటా వ్యాపించినవాడు, చంద్రుని వంటి కాంతి గలవాడు, నాలుగు చేతులు గలవాడు, ప్రసన్న వదనుడు అయిన దేవుని, అన్ని విఘ్నాలు తొలగిపోవడానికి ధ్యానిస్తున్నాను.
చేయవలసినవి
- సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇవ్వండి
- కొత్త బియ్యంతో పొంగలి వండండి
- దానం చేయండి, ముఖ్యంగా నువ్వులు, బెల్లం
- పూర్వీకులను స్మరించండి
చేయకూడనివి
- గాజు పూత (మాంజా) దారాలు వాడకండి: అవి పక్షులకు, మనుషులకు హాని చేస్తాయి
- కరెంటు తీగల దగ్గర లేదా ప్రమాదకరమైన మేడలపై నుండి గాలిపటాలు ఎగరేయకండి
- సంబరాల్లో ఆహారం వృథా చేయకండి
ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.