హోమ్ › పూజా విధానాలు › నాగ పంచమి

నాగ పంచమి

దేవత: నాగ దేవతలు (ఆదిశేషుడు, వాసుకి మొదలైన సర్ప దేవతలు)

🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి

ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా

ప్రాముఖ్యత

శ్రావణ శుక్ల పంచమి నాడు వచ్చే నాగ పంచమి, శ్రీ మహావిష్ణువుతో (ఆదిశేషుడు), శివునితో (వాసుకి) సంబంధం ఉన్న నాగ దేవతలను గౌరవించే పండుగ. స్త్రీలు తమ కుటుంబ రక్షణ, క్షేమం కోసం, ముఖ్యంగా సోదరులు, పిల్లల కోసం ప్రార్థిస్తారు. తెలుగు ఇళ్ళలో స్త్రీలు పుట్ట దగ్గరకు వెళ్ళి అక్కడ పాలు పోస్తారు, దీన్ని పుట్టలో పాలు పోయడం అంటారు; కార్తీక మాసంలోని నాగుల చవితిని కూడా చాలామంది ఆచరిస్తారు. ప్రకృతి పట్ల, పొలాలను కాపాడే జీవుల పట్ల గౌరవాన్ని ఈ పండుగ చాటుతుంది.

ఎప్పుడు చేయాలి

శ్రావణ శుక్ల పంచమి నాడు (కొన్ని ప్రాంతాల్లో ముందు రోజు, లేదా కార్తీకంలో నాగుల చవితి జరుపుకుంటారు). పూజ ఉదయం చేస్తారు. మీ ప్రాంతానికి తేదీ యాప్ క్యాలెండర్‌లో కనిపిస్తుంది.

రాబోయే తేదీలు
  • 17, ఆగస్టు 2026, సోమవారం
  • 6, ఆగస్టు 2027, శుక్రవారం
📍 హైదరాబాద్ కి తేదీలు, సమయాలు (స్థానిక కాలమానం). వేరే ఊరిలో తేదీ ఒక రోజు మారవచ్చు: మీ ఊరి పండుగల క్యాలెండర్ చూడండి →

ఉపవాసం

చాలామంది స్త్రీలు పూజ వరకు ఉపవాసం ఉంటారు; కొందరు ఒక పూట మాత్రమే భోజనం చేస్తారు. కొన్ని కుటుంబాల్లో వేపుళ్ళు చేయడం లేదా కోయడం, తరగడం మానేస్తారు. ఆరోగ్య సూచన: వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు కఠినంగా ఉపవాసం ఉండనవసరం లేదు; పండ్లు, పాలు లేదా ఒక పూట సాదా భోజనంతో భక్తిగా చేసే తేలికపాటి ఉపవాసాన్ని సంప్రదాయం పూర్తిగా అంగీకరిస్తుంది.

పూజా సామగ్రి

  • నాగ దేవత పటం లేదా వెండి / రాతి ప్రతిమ
  • పాలు (పుట్టకు లేదా ప్రతిమకు)
  • పసుపు, కుంకుమ, గంధం
  • అక్షింతలు
  • నెయ్యి దీపం, వత్తులు
  • అగరుబత్తి, కర్పూరం
  • పువ్వులు
  • ప్రత్తి దారం లేదా పసుపు దారం
  • పండ్లు, కొబ్బరికాయ
  • నైవేద్యం: చలిమిడి (బియ్యప్పిండి, బెల్లం), చిమ్మిలి (నువ్వులు, బెల్లం), మొలకెత్తిన గింజలు

దశలవారీ విధానం

  1. తెల్లవారుజామునే లేచి, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన (వీలైతే సంప్రదాయ) దుస్తులు ధరించి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, గుమ్మం ముందు, పూజా పీఠం ముందు ముగ్గు వేయండి.
  2. గుమ్మం దగ్గర లేదా పూజా స్థలం దగ్గర పసుపు లేదా గంధంతో పాము బొమ్మ గీయండి, లేదా నాగ ప్రతిమ ఉంచండి.
  3. దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
  4. గణపతి ప్రార్థన: గణపతికి (పసుపు ముద్దతో చేసిన పసుపు గణపతి అయినా సరే) ఒక పువ్వు, అక్షింతలు సమర్పించి, పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని కోరుతూ "శుక్లాంబరధరం" శ్లోకం చెప్పండి.
  5. సంకల్పం: కుడి అరచేతిలో కొంచెం నీళ్ళు, అక్షింతలు, ఒక పువ్వు తీసుకుని, మీ సంకల్పాన్ని ఏ భాషలోనైనా సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి: ఈ రోజు తేదీ, మీ పేరు, గోత్రం, పూజ పేరు, మీ ప్రార్థన (ఉదాహరణకు కుటుంబ క్షేమం). తర్వాత ఆ నీటిని ఒక పళ్ళెంలో వదలండి.
  6. పసుపు, కుంకుమ, పువ్వులు, అక్షింతలతో నాగ దేవతను పూజించండి (పంచోపచారం).
  7. పుట్టలో పాలు: చాలా కుటుంబాలు ఆలయంలోని పుట్ట దగ్గరకు లేదా నాగ ప్రతిమ దగ్గరకు వెళ్ళి, పుట్టపై మెల్లగా కొంచెం పాలు పోసి, పసుపు, కుంకుమ, పువ్వులు సమర్పిస్తారు. ఆ ప్రదేశాన్ని గౌరవించండి, ఏ జీవినీ కదిలించకండి.
  8. చలిమిడి, చిమ్మిలి వంటి నైవేద్యాలు సమర్పించండి.
  9. కుటుంబ రక్షణ కోసం ప్రార్థించండి; అక్కచెల్లెళ్ళు తమ అన్నదమ్ముల కోసం ప్రార్థిస్తారు.
  10. మంగళ హారతి, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు.
  11. ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు, ఇరుగుపొరుగు వారికి, అతిథులకు పంచి, మీరు కూడా భక్తితో స్వీకరించండి.

మంత్రాలు

ఓం నాగదేవతాభ్యో నమః

నాగ దేవతలకు నమస్కారం.

ఓం అనంతాయ నమః

దివ్య సర్పమైన అనంతునికి (ఆదిశేషునికి) నమస్కారం.

ఓం నమః శివాయ

శివునికి నమస్కారం (పంచాక్షరి, ఐదు అక్షరాల మంత్రం).

చేయవలసినవి

  • నాగ ప్రతిమలను లేదా ఆలయ పుట్టను పూజించండి
  • కుటుంబ క్షేమం కోసం ప్రార్థించండి
  • అన్ని జీవులను గౌరవించండి

చేయకూడనివి

  • బతికి ఉన్న పాములకు హాని చేయకండి, పట్టుకోకండి, కదిలించకండి
  • బతికి ఉన్న పాములకు పాలు తాగించకండి: అది వాటికి హాని చేస్తుంది
  • పుట్టలో ఎక్కువ పాలు పోయకండి; కొంచెం చాలు
  • ఈ రోజు నేల తవ్వకండి (సంప్రదాయ ఆచారం)

ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.

మీ అభిప్రాయం పంపండి

ఏమి మెరుగుపరచాలో, ఏది తప్పుగా ఉందో, లేదా మీకు ఏది నచ్చిందో చెప్పండి. ప్రతి సందేశాన్నీ మేము చదువుతాం.

దేని గురించి
శంఖ్ మీకు ఎంత ఉపయోగపడుతోంది? (ఐచ్ఛికం)