🪔 దశలవారీగా పూజ చేయండి
ప్రతి మంత్రం, ఏం చేయాలి, దాని అర్థం, వ్రత కథ సహా
ప్రాముఖ్యత
నరక చతుర్దశి, దీపావళి అమావాస్యకు ముందు రోజు, శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో కలిసి నరకాసురుని సంహరించి (తెలుగు సంప్రదాయంలో సత్యభామే అతన్ని సంహరిస్తుంది), అతను బంధించిన వారిని విడిపించిన రోజు. తన మరణాన్ని దీపాలతో, ఆనందంతో గుర్తుంచుకోవాలని నరకాసురుడు కోరుకున్నాడు. ముఖ్య ఆచారం అభ్యంగన స్నానం, సూర్యోదయానికి ముందు చేసే తలంటు స్నానం; ఇది నరకం నుండి కాపాడుతుందని నమ్మకం. సాయంత్రం యమధర్మరాజు కోసం దీపం (యమ దీపం) వెలిగిస్తారు.
ఎప్పుడు చేయాలి
ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశి నాడు (ఉత్తరాదిన కార్తీకం), అరుణోదయంలో, సూర్యోదయానికి ముందు, చంద్రుడు ఇంకా కనిపిస్తుండగా తలంటు స్నానం. మీ ప్రాంతానికి తేదీ యాప్ క్యాలెండర్లో కనిపిస్తుంది.
- 8, నవంబర్ 2026, ఆదివారం
- 28, అక్టోబర్ 2027, గురువారం
ఉపవాసం
ఇది ఉపవాస దినం కాదు.
పూజా సామగ్రి
- తలంటు స్నానానికి నువ్వుల నూనె
- సున్నిపిండి లేదా శీకాకాయ / మూలికా స్నాన చూర్ణం
- ఆచారం ప్రకారం ఉత్తరేణి (అపామార్గ) కొమ్మ
- కొత్త బట్టలు
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం
- నెయ్యి లేదా నూనె దీపాలు (ప్రమిదలు), వత్తులు
- అగరుబత్తి, కర్పూరం
- పువ్వులు
- నైవేద్యానికి మిఠాయిలు, పండ్లు
- యమ దీపానికి ఒక దీపం
దశలవారీ విధానం
- తెల్లవారుజామునే (అరుణోదయంలో) లేవండి.
- పెద్దలు అందరికీ తలకు, ఒంటికి నువ్వుల నూనె రాసి, బొట్టు పెట్టి ఆశీర్వదిస్తారు.
- సూర్యోదయానికి ముందు గోరువెచ్చని నీళ్ళు, సున్నిపిండితో అభ్యంగన స్నానం చేయండి; కొందరు స్నానం చేసేటప్పుడు ఉత్తరేణి కొమ్మను తల చుట్టూ తిప్పుతారు. స్నానం చేస్తూ "గంగే చ యమునే" శ్లోకం చెప్పండి.
- కొత్త బట్టలు ధరించి, కుటుంబ సభ్యులకు హారతి ఇవ్వండి.
- దీప ప్రజ్వలన: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, దీపానికి నమస్కరించండి.
- పువ్వులు, నైవేద్యం, హారతితో శ్రీకృష్ణుని, సత్యభామను పూజించండి.
- ఆచారం ప్రకారం కొన్ని చిన్న టపాకాయలు జాగ్రత్తగా కాల్చండి, లేదా దీపాలు మాత్రమే వెలిగించండి.
- సాయంత్రం యమధర్మరాజు కోసం దక్షిణ ముఖంగా దీపం (యమ దీపం) వెలిగించి, ఇంటి చుట్టూ దీపాలు పెట్టండి.
- కుటుంబ సభ్యులు, ఇరుగుపొరుగు వారితో మిఠాయిలు పంచుకోండి.
మంత్రాలు
కృష్ణాయ వాసుదేవాయ హరయే పరమాత్మనే । ప్రణతక్లేశనాశాయ గోవిందాయ నమో నమః ॥
వసుదేవుని కుమారుడు, హరి, పరమాత్మ, నమస్కరించేవారి కష్టాలను పోగొట్టే గోవిందుడు అయిన శ్రీకృష్ణునికి మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కారం.
గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి । నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥
ఓ గంగా, యమునా, గోదావరీ, సరస్వతీ, నర్మదా, సింధూ, కావేరీ నదులారా, ఈ నీటిలో సన్నిధి చేయండి. (పుణ్య స్నానానికి ముందు లేదా కలశంలో నీళ్ళు నింపేటప్పుడు చెబుతారు.)
శుభం కరోతి కల్యాణమ్ ఆరోగ్యం ధనసంపదః । శత్రుబుద్ధివినాశాయ దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ॥
శుభాన్ని, కళ్యాణాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, ధన సంపదను ఇచ్చి, చెడు బుద్ధిని పోగొట్టే దీప జ్యోతికి నమస్కారం.
చేయవలసినవి
- సూర్యోదయానికి ముందే తలంటు స్నానం చేయండి
- యమ దీపంతో సహా సాయంత్రం దీపాలు వెలిగించండి
- పెద్దల ఆశీర్వాదం తీసుకోండి
చేయకూడనివి
- సూర్యోదయం దాటే వరకు నిద్రపోకండి
- వృద్ధులు, పిల్లలు, జంతువుల దగ్గర పెద్ద శబ్దం చేసే లేదా ప్రమాదకరమైన టపాకాయలు కాల్చకండి
- గొడవలు మానండి
ఆచారాలు కుటుంబాన్ని, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి.