హోళీ

అంచెలంచెలుగా పూజా విధానం

సన్నాహాలు

హోలికా దహనానికి సిద్ధం కావడం

ఏం చేయాలి: ఫాల్గుణ పౌర్ణమి సాయంత్రం, సమయం ప్రదోషంలో ఉందని, భద్ర (విష్టి కరణం) కాదని యాప్ పంచాంగంలో చూసుకోండి. సురక్షితమైన ఖాళీ స్థలంలో ఉన్న సామూహిక హోలికా కుప్ప (కట్టెలు, పిడకలు; తరచుగా మధ్యలో ప్రహ్లాదుని కోసం ఒక కర్ర) వద్ద చేరండి. చిన్న పాత్రలో నీళ్లు, పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, పువ్వులు, దూది దారం, కొబ్బరికాయ, గోధుమ లేదా బార్లీ కంకులు (లేదా కొత్త ధాన్యం), దీపం, అగరుబత్తి తీసుకువెళ్లండి.

ప్రారంభం – గణపతి ప్రార్థన

గణపతి ప్రార్థన

ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, పూజకు ఏ విఘ్నాలూ రాకుండా చూడమని వినాయకుని ప్రార్థించండి.

శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ॥ శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ । ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥ అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ । అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ॥

అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, సర్వవ్యాపి, చంద్రుని వంటి కాంతి గలవాడు, నాలుగు భుజాలవాడు, ప్రసన్న వదనుడు అయిన స్వామిని సర్వ విఘ్నాలు తొలగడానికి ధ్యానిస్తున్నాను. భక్తులకు అనేక వరాలిచ్చే ఏకదంతుడు, పార్వతీ పుత్రుడు అయిన గణపతిని ఉపాసిస్తున్నాము.

పవిత్రీకరణం

ఏం చేయాలి: ఎడమ చేతిలో ఉద్ధరిణెతో నీళ్లు తీసుకుని, కుడి బొటనవేలితో (లేదా పువ్వుతో) శ్లోకం చెబుతూ మూడుసార్లు తలపై చల్లుకోండి. తర్వాత చేతులు జోడించి గురువుకు నమస్కరించండి.

అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాం గతోఽపి వా । యః స్మరేత్పుండరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యంతరః శుచిః ॥ పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్షాయ నమః ॥ శ్రీ గురుభ్యో నమః ॥

అర్థం: పవిత్రంగా ఉన్నా, అపవిత్రంగా ఉన్నా, ఏ స్థితిలో ఉన్నా పుండరీకాక్షుడైన శ్రీహరిని స్మరించినవారు లోపలా బయటా శుద్ధులవుతారు. గురువుకు నమస్కారం.

దీపారాధన

ఏం చేయాలి: రెండు వత్తులతో నేతి దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించండి. దీపానికి నమస్కారం చేయండి.

దీపజ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపజ్యోతిర్జనార్దనః । దీపో హరతు మే పాపం దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ॥

అర్థం: దీపజ్యోతి పరబ్రహ్మ స్వరూపం, ఆ జ్యోతియే జనార్దనుడు. ఈ దీపం నా పాపాలను పోగొట్టుగాక; ఓ దీపజ్యోతీ, నీకు నమస్కారం.

శుద్ధి

ఆచమనం

ఏం చేయాలి: కుడి అరచేతిని దోసిలిలా పట్టి, ఉద్ధరిణెతో ఒక చెంచా నీళ్లు తీసుకుని "కేశవాయ స్వాహా" అంటూ తాగండి. అలాగే "నారాయణాయ స్వాహా", "మాధవాయ స్వాహా" అని (మూడుసార్లు) ఆచమనం చేయండి. "గోవిందాయ నమః" అంటూ కుడి చేతిపై, "విష్ణవే నమః" అంటూ ఎడమ చేతిపై కొద్దిగా నీళ్లు వదలండి. తర్వాత చేతులు జోడించి మిగిలిన నామాలు చెప్పండి.

ఓం కేశవాయ స్వాహా । ఓం నారాయణాయ స్వాహా । ఓం మాధవాయ స్వాహా । ఓం గోవిందాయ నమః । ఓం విష్ణవే నమః । ఓం మధుసూదనాయ నమః । ఓం త్రివిక్రమాయ నమః । ఓం వామనాయ నమః । ఓం శ్రీధరాయ నమః । ఓం హృషీకేశాయ నమః । ఓం పద్మనాభాయ నమః । ఓం దామోదరాయ నమః । ఓం సంకర్షణాయ నమః । ఓం వాసుదేవాయ నమః । ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః । ఓం అనిరుద్ధాయ నమః । ఓం పురుషోత్తమాయ నమః । ఓం అధోక్షజాయ నమః । ఓం నారసింహాయ నమః । ఓం అచ్యుతాయ నమః । ఓం జనార్దనాయ నమః । ఓం ఉపేంద్రాయ నమః । ఓం హరయే నమః । ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః ॥

అర్థం: శ్రీమహావిష్ణువు ఇరవై నాలుగు నామాలను స్మరిస్తూ నీటితో లోపలా బయటా శుద్ధి చేసుకోవడం.

భూతోచ్చాటనం

ఏం చేయాలి: కొన్ని అక్షతలు తీసుకుని, వెనక్కి చూడకుండా ఎడమ భుజం మీదుగా వెనుకకు వేయండి.

ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః య ఏతే భూమిభారకాః । ఏతేషామవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥

అర్థం: భూమికి భారమైన భూతాలు, పిశాచాలు లేచి వెళ్లిపోవుగాక; వారి అనుమతితో ఈ శుభకార్యాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను.

ప్రాణాయామం

ఏం చేయాలి: కుడి బొటనవేలితో కుడి ముక్కు రంధ్రం మూసి ఎడమ దానితో గాలి పీల్చండి; రెండూ మూసి మంత్రాన్ని మనసులో చెబుతూ గాలి నిలపండి; కుడి దానితో గాలి వదలండి. ఉపదేశం లేనివారు "ఓం" అనుకుంటూ మూడుసార్లు నెమ్మదిగా శ్వాస తీసుకుని వదిలితే చాలు.

ఓం భూః । ఓం భువః । ఓం సువః । ఓం మహః । ఓం జనః । ఓం తపః । ఓం సత్యమ్ । ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥ ఓమాపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥

అర్థం: సప్త లోకాలను, గాయత్రిని ధ్యానిస్తూ శ్వాసను నియమించి, పూజకు మనసును స్థిరపరచుకోవడం.

సంకల్పం

సంకల్పం

ఏం చేయాలి: కుడి చేతిలో అక్షతలు, పువ్వు తీసుకుని, దాని కింద ఎడమ అరచేయి ఉంచి, గుండెకు దగ్గరగా పట్టుకోండి. ఈనాటి పంచాంగం, మీ గోత్రం, పేరుతో యాప్ నింపిన కింది సంకల్పాన్ని చెప్పండి. చివరలో ఉద్ధరిణెతో అక్షతలపై కొద్దిగా నీళ్లు వదిలి, వాటిని పళ్లెంలో విడవండి.

…

అర్థం: కాలం, ప్రదేశం, నేనెవరిని, ఈ పూజ ఎందుకు చేస్తున్నాను అనేది ప్రకటించడం: మా కుటుంబ క్షేమం, ధైర్యం, ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాల కోసం, స్వామి ప్రీతి కోసం.

గణపతి పూజ

గణపతి పూజ

ఏం చేయాలి: తమలపాకుపై పసుపుతో చిన్న గణపతిని (పసుపు గణపతి) చేసి కలశానికి కుడి వైపున ఉంచండి. పదహారు నామాలకు ఒక్కొక్క పువ్వు లేదా అక్షతలు వేయండి. అరటిపండు లేదా బెల్లం నైవేద్యం పెట్టి, వ్రతం నిర్విఘ్నంగా పూర్తి కావాలని ప్రార్థించండి.

ఓం సుముఖాయ నమః । ఓం ఏకదంతాయ నమః । ఓం కపిలాయ నమః । ఓం గజకర్ణకాయ నమః । ఓం లంబోదరాయ నమః । ఓం వికటాయ నమః । ఓం విఘ్నరాజాయ నమః । ఓం గణాధిపాయ నమః । ఓం ధూమకేతవే నమః । ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః । ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః । ఓం గజాననాయ నమః । ఓం వక్రతుండాయ నమః । ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః । ఓం హేరంబాయ నమః । ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః ॥ ఓం మహాగణాధిపతయే నమః, షోడశనామభిః పుష్పాణి సమర్పయామి ॥ వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ । నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ॥

అర్థం: షోడశ నామాలతో గణేశునికి నమస్కారం. వక్రతుండా, మహాకాయా, కోటి సూర్యుల కాంతి గలవాడా, నా పనులన్నింటిలో ఎల్లప్పుడూ విఘ్నాలను తొలగించు.

హోలికా పూజ

నృసింహ, ప్రహ్లాద స్మరణ

ఏం చేయాలి: హోలికా కుప్ప వైపు తిరిగి, చేతులు జోడించి, తన భక్తుడైన ప్రహ్లాదుని కాపాడిన నృసింహ స్వామిని ధ్యానించండి.

ఉగ్రం వీరం మహావిష్ణుం జ్వలంతం సర్వతోముఖమ్ । నృసింహం భీషణం భద్రం మృత్యుమృత్యుం నమామ్యహమ్ ॥ ఓం శ్రీ నృసింహాయ నమః । ఓం భక్తప్రహ్లాదాయ నమః ॥

అర్థం: ఉగ్రుడు, వీరుడు, మహావిష్ణువు, జ్వలించేవాడు, సర్వతోముఖుడు, భీషణుడైనా భద్రుడు, మృత్యువుకే మృత్యువు అయిన నృసింహునికి నమస్కరిస్తున్నాను. నృసింహునికి, ఆయన భక్తుడైన ప్రహ్లాదునికి నమస్కారం.

హోలికా పూజ

ఏం చేయాలి: మంత్రం చెబుతూ కుప్పపై పసుపు, కుంకుమ చల్లి, అక్షతలు, పువ్వులు సమర్పించండి.

అసృక్పాభయసంత్రస్తైః కృతా త్వం హోలి బాలిశైః । అతస్త్వాం పూజయిష్యామి భూతే భూతిప్రదా భవ ॥ ఓం హోలికాయై నమః । హరిద్రాకుంకుమం సమర్పయామి । అక్షతాన్ సమర్పయామి । పుష్పాణి సమర్పయామి ॥

అర్థం: ఓ హోలికా, రక్తం తాగే రాక్షసులకు భయపడిన అజ్ఞానులు నిన్ను చేశారు; అందువల్ల నిన్ను పూజిస్తున్నాను. ఓ భూతీ, మాకు శుభం కలిగించు.

అర్ఘ్యం (జలం)

ఏం చేయాలి: పాత్రలోని కొద్దిగా నీళ్లను కుప్ప అడుగు భాగం చుట్టూ గుండ్రంగా పోయండి.

ఓం హోలికాయై నమః । అర్ఘ్యం సమర్పయామి ॥

అర్థం: హోలికకు నమస్కారం; జలం సమర్పిస్తున్నాను.

దారం, ప్రదక్షిణ3 సార్లు చెప్పండి

ఏం చేయాలి: దూది దారాన్ని కుప్ప చుట్టూ చుడుతూ, సవ్యదిశలో మూడు (లేదా ఏడు) సార్లు ప్రదక్షిణ చేయండి.

యాని కాని చ పాపాని జన్మాంతరకృతాని చ । తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ॥ ఓం హోలికాయై నమః । కార్పాసతంతువేష్టనం ప్రదక్షిణం చ సమర్పయామి ॥

అర్థం: పూర్వజన్మల పాపాలన్నీ ప్రదక్షిణలో ప్రతి అడుగుకూ నశిస్తాయి. దారం చుడుతూ నీకు ప్రదక్షిణ చేస్తున్నాను.

వ్రత కథ

ప్రహ్లాదుడు, హోలిక

అసురరాజు హిరణ్యకశిపుడు, వరాహావతారంలో తన సోదరుడు హిరణ్యాక్షుని సంహరించిన విష్ణువును ద్వేషించాడు. కఠోర తపస్సు చేసి అతడు బ్రహ్మదేవుని నుండి ఒక వరం పొందాడు: మనిషి వల్ల గానీ జంతువు వల్ల గానీ, లోపల గానీ బయట గానీ, పగలు గానీ రాత్రి గానీ, భూమిపై గానీ ఆకాశంలో గానీ, ఏ ఆయుధం వల్ల గానీ అతనికి మరణం ఉండదు. ఆ గర్వంతో అందరూ తననే పూజించాలని అతడు ఆజ్ఞాపించాడు.

కానీ తల్లి గర్భంలో ఉన్నప్పుడే నారదుని ఉపదేశం పొందిన అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు విష్ణుభక్తుడు. గురువులు గానీ, తండ్రి గానీ అతనిని హరినామ స్మరణ నుండి మళ్లించలేకపోయారు. హిరణ్యకశిపుడు అతనిని చంపడానికి ప్రయత్నించాడు: కొండ మీది నుండి తోయించాడు, ఏనుగులతో తొక్కించాడు, పాములతో కరిపించాడు, విషం ఇప్పించాడు; కానీ ప్రతిసారీ స్వామి అతనిని కాపాడాడు.

హిరణ్యకశిపుని సోదరి హోలికకు అగ్ని తనను దహించలేదనే వరం (కొన్ని గాథల ప్రకారం ఒక వస్త్రం) ఉంది. రాజు ఆజ్ఞతో ఆమె ప్రహ్లాదుని ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకుని ఒక పెద్ద మంటలో కూర్చుంది. ప్రహ్లాదుడు స్వామి నామాన్ని జపిస్తూనే ఉన్నాడు. ఆ అగ్ని హోలికను భస్మం చేసింది; ప్రహ్లాదుడు ఏ హానీ లేకుండా బయటకు వచ్చాడు. ఫాల్గుణ పూర్ణిమ నాటి హోలికా దహనం క్రౌర్యం, గర్వంపై భక్తి సాధించిన ఈ విజయాన్ని గుర్తు చేస్తుంది.

అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.

శ్రీ నరసింహస్వామి

చివరకు హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుని ఇలా అడిగాడు: "నీ హరి ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఈ స్తంభంలో ఉన్నాడా?" "ఆయన అంతటా ఉన్నాడు, ఈ స్తంభంలో కూడా ఉన్నాడు" అన్నాడు ప్రహ్లాదుడు. రాజు ఆ స్తంభాన్ని కొట్టగా, దాని నుండి స్వామి సగం మనిషి, సగం సింహం అయిన నరసింహునిగా ఆవిర్భవించాడు. పగలూ రాత్రీ కాని సంధ్యా సమయంలో, లోపలా బయటా కాని గడపపై, భూమీ ఆకాశమూ కాని తన ఒడిలో, ఆయుధాలు కాని తన గోళ్లతో, బ్రహ్మ వరంలోని ప్రతి మాటనూ నిలబెడుతూ ఆయన హిరణ్యకశిపుని సంహరించాడు. ప్రహ్లాదుని స్తుతులతో శాంతించిన స్వామి అతనిని ఆశీర్వదించి రాజుగా చేశాడు.

అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.

కామదహనం, రంగులు

తెలుగు నేలలో ఈ పూర్ణిమను కాముని పున్నమి అని కూడా అంటారు. సతీదేవి మరణం తరువాత శివుడు గాఢమైన ధ్యానంలో ఉన్నాడు. తారకాసురుని సంహరించడానికి దేవతలకు శివుని కుమారుడు అవసరమయ్యాడు; కనుక పార్వతి పట్ల శివునిలో అనురాగం కలిగించడానికి వారు మన్మథుడైన కాముని పంపారు. కాముడు తన పుష్పబాణాన్ని ప్రయోగించగానే శివుడు తన మూడవ కన్ను తెరిచి అతనిని భస్మం చేశాడు. కాముని భార్య రతీదేవి ప్రార్థనతో, కాముడు శరీరం లేకుండా (అనంగునిగా) జీవించి ఉంటాడని శివుడు వరమిచ్చాడు. అతని స్మరణగా ఈ రాత్రి మంటలు వేస్తారు.

మరునాడు హోలీ రంగులు బృందావనంలో గోపికలతో బాలకృష్ణుడు ఆడిన ఆనందకేళిని, వసంత ఋతువు రాకను గుర్తు చేస్తాయి. పిల్లలు, పెద్దలు అందరూ పాత తగాదాలను మరచి, రంగులతో, మిఠాయిలతో కలుసుకుంటారు.

అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.

హోలికా దహనం

మంట వెలిగించడం

ఏం చేయాలి: సరైన సమయంలో పెద్దవారు గానీ నిర్వాహకులు గానీ కుప్పను వెలిగిస్తారు. హోలిక దహించుకుపోయినట్లు మనలోని అహంకారం, కోపం, చెడు దహించుకుపోవాలని, ప్రహ్లాదుడు బతికినట్లు భక్తి నిలవాలని అందరూ చేతులు జోడించి ప్రార్థిస్తారు. సురక్షితమైన దూరంలో నిలబడండి.

అగ్నే నయ సుపథా రాయే అస్మాన్ విశ్వాని దేవ వయునాని విద్వాన్ । యుయోధ్యస్మజ్జుహురాణమేనో భూయిష్ఠాం తే నమ ఉక్తిం విధేమ ॥ ఓం అగ్నయే నమః ॥

అర్థం: ఓ అగ్నీ, మా మార్గాలన్నీ తెలిసిన దేవా, మంచి మార్గంలో మమ్మల్ని ఐశ్వర్యానికి నడిపించు. మమ్మల్ని దారి తప్పించే పాపాన్ని మా నుండి దూరం చేయి; నీకు అనేక నమస్కార వచనాలు సమర్పిస్తున్నాము.

అగ్నిలో ఆహుతి

ఏం చేయాలి: కొబ్బరికాయను, గోధుమ లేదా బార్లీ కంకులను (లేదా కొత్త ధాన్యాన్ని) మంటలో సమర్పించండి. కొందరు కంకులను మంటలో కాల్చి, ఆ గింజలను ప్రసాదంగా ఇంటికి తీసుకువెళ్తారు.

ఓం హోలికాయై నమః । నారికేలం నవధాన్యం చ సమర్పయామి ॥

అర్థం: హోలికకు నమస్కారం; కొబ్బరికాయ, కొత్త ధాన్యం సమర్పిస్తున్నాను.

హారతి

ఏం చేయాలి: మంట ఎదుట కర్పూరం గానీ దీపం గానీ తిప్పుతూ మంగళ శ్లోకం పాడండి. నమస్కారం చేయండి.

ఓం శ్రీ నృసింహాయ నమః । కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి ॥ మంగళం భగవాన్ విష్ణుః మంగళం గరుడధ్వజః । మంగళం పుండరీకాక్షః మంగళాయతనం హరిః ॥

అర్థం: గరుడధ్వజుడైన శ్రీమహావిష్ణువు మంగళప్రదుడగుగాక; సమస్త మంగళాలకు నిలయమైన పుండరీకాక్షుడు హరి మాకు శుభం కలిగించుగాక.

సమాప్తి

క్షమా ప్రార్థన

ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, ఏవైనా పొరపాట్లు జరిగితే క్షమించమని వేడుకోండి.

మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం జనార్దన । యత్పూజితం మయా దేవ పరిపూర్ణం తదస్తు తే ॥ అపరాధసహస్రాణి క్రియంతేఽహర్నిశం మయా । దాసోఽయమితి మాం మత్వా క్షమస్వ పురుషోత్తమ ॥ అనేన మయా కృత పూజయా భగవాన్ సర్వాత్మకః శ్రీ నృసింహః సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు ॥

అర్థం: మంత్రహీనంగా, క్రియాహీనంగా, భక్తిహీనంగా నేను చేసిన పూజ ఏదైనా అది పరిపూర్ణమగుగాక. నా అపరాధాలను క్షమించు. నృసింహ స్వామి ప్రీతుడై, ప్రహ్లాదుని కాపాడినట్లు మమ్మల్ని కాపాడుగాక.

మరుసటి రోజు: రంగులు

మరుసటి ఉదయం: హోలికా భస్మం

ఏం చేయాలి: మరుసటి ఉదయం (పాడ్యమి నాడు) రంగులు ఆడే ముందు, కొన్ని కుటుంబాలు చల్లారిన హోలికా భస్మాన్ని కొద్దిగా తెచ్చి, ఈ శ్లోకం చెబుతూ తిలకంగా పెట్టుకుంటారు.

వందితాసి సురేంద్రేణ బ్రహ్మణా శంకరేణ చ । అతస్త్వం పాహి నో దేవి భూతే భూతిప్రదా భవ ॥

అర్థం: నీవు ఇంద్రుడు, బ్రహ్మ, శంకరులచే పూజింపబడినదానవు; అందువల్ల ఓ భూతీ దేవీ, మమ్మల్ని రక్షించి శుభం కలిగించు.

రంగులు (గమనిక)

ఏం చేయాలి: కుటుంబం, స్నేహితులతో సహజమైన, చర్మానికి హాని చేయని రంగులతో (పసుపు, పూల లేదా మూలికల గులాల్) ఆడండి. ముందుగా చర్మానికి, జుట్టుకు కొబ్బరి నూనె రాసుకోండి, ఎవరికైనా రంగు పూసే ముందు అడగండి, జంతువులకు రంగు పూయవద్దు. తర్వాత స్నానం చేసి, పెద్దలను దర్శించి, మిఠాయిలు పంచుకోండి.

🙏 పూజ సంపూర్ణం

స్వామి మిమ్మల్ని, మీ కుటుంబాన్ని ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలతో, శాంతితో అనుగ్రహించుగాక. ప్రసాదాన్ని అందరికీ పంచండి.

మీ అభిప్రాయం పంపండి

ఏమి మెరుగుపరచాలో, ఏది తప్పుగా ఉందో, లేదా మీకు ఏది నచ్చిందో చెప్పండి. ప్రతి సందేశాన్నీ మేము చదువుతాం.

దేని గురించి
శంఖ్ మీకు ఎంత ఉపయోగపడుతోంది? (ఐచ్ఛికం)