సన్నాహాలు
పనిముట్లు, పుస్తకాలు శుభ్రం చేసి అమర్చడం
ఏం చేయాలి: ముందు రోజు లేదా ఉదయం, పనిముట్లు, పరికరాలు, ఆయుధాలు, యంత్రాలు, కంప్యూటర్లు, సంగీత వాద్యాలు, పుస్తకాలను శుభ్రం చేయండి. వాటికి పసుపు, కుంకుమ బొట్లు పెట్టండి. పుస్తకాలు, కలాలు, వాద్యాలను అమ్మవారి, సరస్వతీదేవి ఎదుట అమర్చండి; పనిముట్లను దగ్గరలో ఒక వస్త్రంపై ఉంచండి. వాహనాలను కడిగి పువ్వులు లేదా మామిడి ఆకులతో అలంకరించండి.
నైవేద్యం తయారీ
ఏం చేయాలి: ఉల్లి, వెల్లుల్లి లేకుండా పులిహోర, పాయసం, ఉడికించిన శనగలు (గుగ్గిళ్లు) చేయండి; పండ్లు, కొబ్బరికాయ ఉంచుకోండి. నిమ్మకాయ, మీ ఆచారమైతే వాహనాల కోసం బూడిద గుమ్మడికాయ కూడా ఉంచుకోండి.
ప్రారంభం – గణపతి ప్రార్థన
గణపతి ప్రార్థన
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, పూజకు ఏ విఘ్నాలూ రాకుండా చూడమని వినాయకుని ప్రార్థించండి.
శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ॥ శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ । ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥ అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ । అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ॥
అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, సర్వవ్యాపి, చంద్రుని వంటి కాంతి గలవాడు, నాలుగు భుజాలవాడు, ప్రసన్న వదనుడు అయిన స్వామిని సర్వ విఘ్నాలు తొలగడానికి ధ్యానిస్తున్నాను. భక్తులకు అనేక వరాలిచ్చే ఏకదంతుడు, పార్వతీ పుత్రుడు అయిన గణపతిని ఉపాసిస్తున్నాము.
పవిత్రీకరణం
ఏం చేయాలి: ఎడమ చేతిలో ఉద్ధరిణెతో నీళ్లు తీసుకుని, కుడి బొటనవేలితో (లేదా పువ్వుతో) శ్లోకం చెబుతూ మూడుసార్లు తలపై చల్లుకోండి. తర్వాత చేతులు జోడించి గురువుకు నమస్కరించండి.
అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాం గతోఽపి వా । యః స్మరేత్పుండరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యంతరః శుచిః ॥ పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్షాయ నమః ॥ శ్రీ గురుభ్యో నమః ॥
అర్థం: పవిత్రంగా ఉన్నా, అపవిత్రంగా ఉన్నా, ఏ స్థితిలో ఉన్నా పుండరీకాక్షుడైన శ్రీహరిని స్మరించినవారు లోపలా బయటా శుద్ధులవుతారు. గురువుకు నమస్కారం.
దీపారాధన
ఏం చేయాలి: రెండు వత్తులతో నేతి దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించండి. దీపానికి నమస్కారం చేయండి.
దీపజ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపజ్యోతిర్జనార్దనః । దీపో హరతు మే పాపం దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ॥
అర్థం: దీపజ్యోతి పరబ్రహ్మ స్వరూపం, ఆ జ్యోతియే జనార్దనుడు. ఈ దీపం నా పాపాలను పోగొట్టుగాక; ఓ దీపజ్యోతీ, నీకు నమస్కారం.
శుద్ధి
ఆచమనం
ఏం చేయాలి: కుడి అరచేతిని దోసిలిలా పట్టి, ఉద్ధరిణెతో ఒక చెంచా నీళ్లు తీసుకుని "కేశవాయ స్వాహా" అంటూ తాగండి. అలాగే "నారాయణాయ స్వాహా", "మాధవాయ స్వాహా" అని (మూడుసార్లు) ఆచమనం చేయండి. "గోవిందాయ నమః" అంటూ కుడి చేతిపై, "విష్ణవే నమః" అంటూ ఎడమ చేతిపై కొద్దిగా నీళ్లు వదలండి. తర్వాత చేతులు జోడించి మిగిలిన నామాలు చెప్పండి.
ఓం కేశవాయ స్వాహా । ఓం నారాయణాయ స్వాహా । ఓం మాధవాయ స్వాహా । ఓం గోవిందాయ నమః । ఓం విష్ణవే నమః । ఓం మధుసూదనాయ నమః । ఓం త్రివిక్రమాయ నమః । ఓం వామనాయ నమః । ఓం శ్రీధరాయ నమః । ఓం హృషీకేశాయ నమః । ఓం పద్మనాభాయ నమః । ఓం దామోదరాయ నమః । ఓం సంకర్షణాయ నమః । ఓం వాసుదేవాయ నమః । ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః । ఓం అనిరుద్ధాయ నమః । ఓం పురుషోత్తమాయ నమః । ఓం అధోక్షజాయ నమః । ఓం నారసింహాయ నమః । ఓం అచ్యుతాయ నమః । ఓం జనార్దనాయ నమః । ఓం ఉపేంద్రాయ నమః । ఓం హరయే నమః । ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః ॥
అర్థం: శ్రీమహావిష్ణువు ఇరవై నాలుగు నామాలను స్మరిస్తూ నీటితో లోపలా బయటా శుద్ధి చేసుకోవడం.
భూతోచ్చాటనం
ఏం చేయాలి: కొన్ని అక్షతలు తీసుకుని, వెనక్కి చూడకుండా ఎడమ భుజం మీదుగా వెనుకకు వేయండి.
ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః య ఏతే భూమిభారకాః । ఏతేషామవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥
అర్థం: భూమికి భారమైన భూతాలు, పిశాచాలు లేచి వెళ్లిపోవుగాక; వారి అనుమతితో ఈ శుభకార్యాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను.
ప్రాణాయామం
ఏం చేయాలి: కుడి బొటనవేలితో కుడి ముక్కు రంధ్రం మూసి ఎడమ దానితో గాలి పీల్చండి; రెండూ మూసి మంత్రాన్ని మనసులో చెబుతూ గాలి నిలపండి; కుడి దానితో గాలి వదలండి. ఉపదేశం లేనివారు "ఓం" అనుకుంటూ మూడుసార్లు నెమ్మదిగా శ్వాస తీసుకుని వదిలితే చాలు.
ఓం భూః । ఓం భువః । ఓం సువః । ఓం మహః । ఓం జనః । ఓం తపః । ఓం సత్యమ్ । ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥ ఓమాపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥
అర్థం: సప్త లోకాలను, గాయత్రిని ధ్యానిస్తూ శ్వాసను నియమించి, పూజకు మనసును స్థిరపరచుకోవడం.
సంకల్పం
సంకల్పం
ఏం చేయాలి: కుడి చేతిలో అక్షతలు, పువ్వు తీసుకుని, దాని కింద ఎడమ అరచేయి ఉంచి, గుండెకు దగ్గరగా పట్టుకోండి. ఈనాటి పంచాంగం, మీ గోత్రం, పేరుతో యాప్ నింపిన కింది సంకల్పాన్ని చెప్పండి. చివరలో ఉద్ధరిణెతో అక్షతలపై కొద్దిగా నీళ్లు వదిలి, వాటిని పళ్లెంలో విడవండి.
…
అర్థం: కాలం, ప్రదేశం, నేనెవరిని, ఈ పూజ ఎందుకు చేస్తున్నాను అనేది ప్రకటించడం: మా కుటుంబ క్షేమం, ధైర్యం, ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాల కోసం, స్వామి ప్రీతి కోసం.
కలశారాధన
కలశారాధన
ఏం చేయాలి: కలశానికి గంధం, కుంకుమ, అక్షతలు పెట్టండి. కుడి అరచేతితో కలశం మూతిని మూసి, సమస్త పుణ్య నదులను ఆ జలంలోకి ఆహ్వానిస్తూ మంత్రం చెప్పండి.
కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః । మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్మృతాః ॥ కుక్షౌ తు సాగరాః సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా । ఋగ్వేదోఽథ యజుర్వేదః సామవేదో హ్యథర్వణః ॥ అంగైశ్చ సహితాః సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః ॥ గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి । నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥
అర్థం: కలశ ముఖంలో విష్ణువు, కంఠంలో రుద్రుడు, మూలంలో బ్రహ్మ, మధ్యలో మాతృగణాలు ఉన్నారు. సమస్త సముద్రాలు, సప్త ద్వీపాలు, భూమి, నాలుగు వేదాలు ఈ జలంలో నివసిస్తాయి. ఓ గంగా, యమునా, గోదావరీ, సరస్వతీ, నర్మదా, సింధూ, కావేరీ, ఈ జలంలో సన్నిధానం చేయండి.
కలశ జల ప్రోక్షణ
ఏం చేయాలి: కలశంలో ముంచిన పువ్వు లేదా మామిడి ఆకుతో పూజా సామగ్రి మీద, స్వామి మీద, మీ మీద కొద్దిగా నీళ్లు చల్లండి.
కలశోదకేన పూజాద్రవ్యాణి సంప్రోక్ష్య, దేవమాత్మానం చ సంప్రోక్ష్య ॥
అర్థం: పవిత్రమైన కలశ జలంతో పూజా ద్రవ్యాలను, దేవతను, తనను తాను శుద్ధి చేసుకోవడం.
గణపతి పూజ
గణపతి పూజ
ఏం చేయాలి: తమలపాకుపై పసుపుతో చిన్న గణపతిని (పసుపు గణపతి) చేసి కలశానికి కుడి వైపున ఉంచండి. పదహారు నామాలకు ఒక్కొక్క పువ్వు లేదా అక్షతలు వేయండి. అరటిపండు లేదా బెల్లం నైవేద్యం పెట్టి, వ్రతం నిర్విఘ్నంగా పూర్తి కావాలని ప్రార్థించండి.
ఓం సుముఖాయ నమః । ఓం ఏకదంతాయ నమః । ఓం కపిలాయ నమః । ఓం గజకర్ణకాయ నమః । ఓం లంబోదరాయ నమః । ఓం వికటాయ నమః । ఓం విఘ్నరాజాయ నమః । ఓం గణాధిపాయ నమః । ఓం ధూమకేతవే నమః । ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః । ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః । ఓం గజాననాయ నమః । ఓం వక్రతుండాయ నమః । ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః । ఓం హేరంబాయ నమః । ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః ॥ ఓం మహాగణాధిపతయే నమః, షోడశనామభిః పుష్పాణి సమర్పయామి ॥ వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ । నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ॥
అర్థం: షోడశ నామాలతో గణేశునికి నమస్కారం. వక్రతుండా, మహాకాయా, కోటి సూర్యుల కాంతి గలవాడా, నా పనులన్నింటిలో ఎల్లప్పుడూ విఘ్నాలను తొలగించు.
షోడశోపచార పూజ
ధ్యానం
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, అమ్మవారిని చూస్తూ ఆమె రూపాన్ని మనసులో నిలుపుకోండి: సింహంపై కూర్చుని, శిరస్సుపై చంద్రవంక, నాలుగు భుజాలు, మూడు కన్నులు గల రూపం.
సింహస్థా శశిశేఖరా మరకతప్రఖ్యైశ్చతుర్భిర్భుజైః శంఖం చక్రధనుఃశరాంశ్చ దధతీ నేత్రైస్త్రిభిః శోభితా । ఆముక్తాంగదహారకంకణరణత్కాంచీక్వణన్నూపురా దుర్గా దుర్గతిహారిణీ భవతు నో రత్నోల్లసత్కుండలా ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । ధ్యాయామి ॥
అర్థం: సింహంపై కూర్చున్న, చంద్రుని శిరస్సున ధరించిన, మరకత కాంతి గల, నాలుగు భుజాలలో శంఖం, చక్రం, ధనుస్సు, బాణం ధరించిన, ముక్కంటి, కేయూరాలు, హారాలు, కంకణాలు, గలగలలాడే మేఖల, నూపురాలు, ప్రకాశించే రత్నకుండలాలతో అలంకృతురాలైన, దుర్గతులను పోగొట్టే దుర్గాదేవి మమ్మల్ని రక్షించుగాక.
ఆవాహనం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారిని పటంలో లేదా కలశంలో సన్నిధానం చేయమని ఆహ్వానిస్తూ అక్షతలు, కుంకుమ, పువ్వు సమర్పించండి.
సహస్రశీర్షా పురుషః । సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ । స భూమిం విశ్వతో వృత్వా । అత్యతిష్ఠద్దశాంగులమ్ ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । ఆవాహయామి ॥
అర్థం: పురుషుడు వేల శిరస్సులు, వేల కన్నులు, వేల పాదాలు గలవాడు; భూమిని అన్ని వైపులా వ్యాపించి, దానిని దాటి ఉన్నాడు. అమ్మా, నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాను.
ఆసనం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి ఆసనంగా అక్షతలు సమర్పించండి.
పురుష ఏవేదం సర్వమ్ । యద్భూతం యచ్చ భవ్యమ్ । ఉతామృతత్వస్యేశానః । యదన్నేనాతిరోహతి ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । నవరత్నఖచిత సింహాసనం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఈ సమస్తం పురుషుడే; జరిగినదీ, జరగబోయేదీ ఆయనే. అమ్మా, నవరత్నఖచిత సింహాసనం సమర్పిస్తున్నాను.
పాద్యం
ఏం చేయాలి: ఉద్ధరిణెతో అమ్మవారి పాదాల వద్ద ఒక చెంచా నీళ్లు పళ్లెంలోకి పడేలా సమర్పించండి.
ఏతావానస్య మహిమా । అతో జ్యాయాంశ్చ పూరుషః । పాదోఽస్య విశ్వా భూతాని । త్రిపాదస్యామృతం దివి ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి ॥
అర్థం: పరమాత్ముని మహిమ ఇంతటిది, ఆయన దీనికంటే గొప్పవాడు. పాదాలు కడగడానికి జలం సమర్పిస్తున్నాను.
అర్ఘ్యం
ఏం చేయాలి: కొద్దిగా గంధం, కుంకుమ, అక్షతలు కలిపిన ఒక చెంచా నీళ్లను అమ్మవారి చేతుల వైపు సమర్పించండి.
త్రిపాదూర్ధ్వ ఉదైత్పురుషః । పాదోఽస్యేహాఽఽభవాత్పునః । తతో విష్వఙ్వ్యక్రామత్ । సాశనానశనే అభి ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి ॥
అర్థం: పరమాత్మునిలో మూడు వంతులు పైకి ఉద్భవించాయి; ఒక వంతు ఈ జగత్తుగా మారింది. చేతులకు జలం సమర్పిస్తున్నాను.
ఆచమనీయం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారి ముఖం వైపు ఒక చెంచా నీళ్లు పళ్లెంలోకి సమర్పించండి.
తస్మాద్విరాడజాయత । విరాజో అధి పూరుషః । స జాతో అత్యరిచ్యత । పశ్చాద్భూమిమథో పురః ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి ॥
అర్థం: పరమాత్ముని నుండి విరాట్ జగత్తు పుట్టింది, అది సర్వత్రా వ్యాపించి ఉంది. ఆచమనానికి జలం సమర్పిస్తున్నాను.
పంచామృత స్నానం
ఏం చేయాలి: పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదారలను ఒక్కొక్కటిగా, ఒక్కొక్క వాక్యం చెబుతూ పువ్వుతో అమ్మవారిపై చల్లండి (లోహ విగ్రహమైతే పోయవచ్చు); తర్వాత శుద్ధ జలం చల్లండి.
క్షీరమ్ — ఆప్యాయస్వ సమేతు తే విశ్వతః సోమ వృష్ణియమ్ । భవా వాజస్య సంగథే ॥ దధి — దధిక్రావ్ణో అకారిషం జిష్ణోరశ్వస్య వాజినః । సురభి నో ముఖా కరత్ప్ర ణ ఆయూంషి తారిషత్ ॥ ఘృతమ్ — శుక్రమసి జ్యోతిరసి తేజోఽసి దేవో వస్సవితోత్పునాత్వచ్ఛిద్రేణ పవిత్రేణ వసోస్సూర్యస్య రశ్మిభిః ॥ మధు — మధువాతా ఋతాయతే మధుక్షరంతి సింధవః । మాధ్వీర్నః సంత్వోషధీః ॥ శర్కరా — స్వాదుః పవస్వ దివ్యాయ జన్మనే స్వాదురింద్రాయ సుహవీతు నామ్నే ॥ పంచామృత స్నానం సమర్పయామి ॥
అర్థం: పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదార అనే పంచామృతాలతో అమ్మవారికి స్నానం.
స్నానం
ఏం చేయాలి: కలశంలోని శుద్ధ జలాన్ని పువ్వుతో అమ్మవారిపై చల్లండి (లేదా లోహ విగ్రహానికి స్నానం చేయించి తుడవండి).
యత్పురుషేణ హవిషా । దేవా యజ్ఞమతన్వత । వసంతో అస్యాసీదాజ్యమ్ । గ్రీష్మ ఇధ్మశ్శరద్ధవిః ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి ॥
అర్థం: దేవతలు పరమాత్మునే హవిస్సుగా చేసి యజ్ఞం చేశారు. శుద్ధోదక స్నానం సమర్పిస్తున్నాను.
వస్త్రం (ఎర్రని వస్త్రం)
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి ఎర్రని వస్త్రం, చీర, లేదా కుంకుమ అద్దిన రెండు పసుపు దూది వత్తుల వస్త్రాలు సమర్పించండి.
సప్తాస్యాసన్పరిధయః । త్రిః సప్త సమిధః కృతాః । దేవా యద్యజ్ఞం తన్వానాః । అబధ్నన్పురుషం పశుమ్ ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । రక్తవస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆ యజ్ఞానికి ఏడు పరిధులు, ఇరవై ఒక్క సమిధలు. ఎర్రని వస్త్రయుగ్మం సమర్పిస్తున్నాను.
మంగళసూత్రం, కంచుకం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి మంగళసూత్రం (లేదా పసుపుకొమ్ము కట్టిన పసుపు దారం), రవిక గుడ్డ (కంచుకం) సమర్పించండి.
తం యజ్ఞం బర్హిషి ప్రౌక్షన్ । పురుషం జాతమగ్రతః । తేన దేవా అయజంత । సాధ్యా ఋషయశ్చ యే ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । మాంగల్యసూత్రం కంచుకం చ సమర్పయామి ॥
అర్థం: ముందుగా పుట్టిన పరమాత్ముని యజ్ఞంలో అభిషేకించారు. మంగళసూత్రం, రవిక వస్త్రం సమర్పిస్తున్నాను.
గంధం, పసుపు, కుంకుమ
ఏం చేయాలి: ఉంగరపు వేలితో అమ్మవారికి గంధం, పసుపు, కుంకుమ అలంకరించండి.
తస్మాద్యజ్ఞాత్సర్వహుతః । సంభృతం పృషదాజ్యమ్ । పశూంస్తాంశ్చక్రే వాయవ్యాన్ । ఆరణ్యాన్గ్రామ్యాశ్చ యే ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । శ్రీగంధం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆ యజ్ఞం నుండి పెరుగు, నెయ్యి వచ్చాయి. సుగంధమైన చందనం, పసుపు, కుంకుమ సమర్పిస్తున్నాను.
అక్షతలు
ఏం చేయాలి: కుంకుమ కలిపిన అక్షతలు అమ్మవారిపై వేయండి.
తస్మాద్యజ్ఞాత్సర్వహుతః । ఋచః సామాని జజ్ఞిరే । ఛందాంసి జజ్ఞిరే తస్మాత్ । యజుస్తస్మాదజాయత ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । అలంకరణార్థం అక్షతాన్ సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆ యజ్ఞం నుండి ఋగ్వేద, సామవేద, యజుర్వేదాలు పుట్టాయి. ఆభరణాలుగా అక్షతలు సమర్పిస్తున్నాను.
పుష్పం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి ఎర్రని పువ్వులు (మందార, ఎర్ర గన్నేరు), మల్లెలు, పూలమాలలు సమర్పించండి.
తస్మాదశ్వా అజాయంత । యే కే చోభయాదతః । గావో హ జజ్ఞిరే తస్మాత్ । తస్మాజ్జాతా అజావయః ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । పుష్పైః పూజయామి ॥
అర్థం: దాని నుండి గుర్రాలు, గోవులు, మేకలు, గొర్రెలు పుట్టాయి. పుష్పాలతో పూజిస్తున్నాను.
అంగపూజ & నామావళి
అంగపూజ
ఏం చేయాలి: అమ్మవారి పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు, ఒక్కొక్క వాక్యానికి చెప్పిన అంగం వద్ద కుంకుమ, పువ్వు లేదా అక్షతలు వేయండి; చివరిది సర్వాంగాలపై వేయండి.
ఓం దుర్గాయై నమః — పాదౌ పూజయామి । ఓం గిరిజాయై నమః — గుల్ఫౌ పూజయామి । ఓం అపర్ణాయై నమః — జానునీ పూజయామి । ఓం మహిషాసురమర్దిన్యై నమః — ఊరూ పూజయామి । ఓం భవాన్యై నమః — కటిం పూజయామి । ఓం కాత్యాయన్యై నమః — నాభిం పూజయామి । ఓం జగన్మాత్రే నమః — ఉదరం పూజయామి । ఓం చండికాయై నమః — హృదయం పూజయామి । ఓం సింహవాహిన్యై నమః — బాహూన్ పూజయామి । ఓం శూలధారిణ్యై నమః — హస్తౌ పూజయామి । ఓం కంబుకంఠ్యై నమః — కంఠం పూజయామి । ఓం చంద్రముఖ్యై నమః — ముఖం పూజయామి । ఓం త్రినేత్రాయై నమః — నేత్రాణి పూజయామి । ఓం శివాయై నమః — లలాటం పూజయామి । ఓం సర్వమంగళాయై నమః — శిరః పూజయామి । ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః — సర్వాణ్యంగాని పూజయామి ॥
అర్థం: అమ్మవారి ఒక్కొక్క నామంతో (దుర్గ, గిరిజ, అపర్ణ, మహిషాసురమర్దిని, భవాని, కాత్యాయని మొదలైనవి) పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు ఒక్కొక్క అంగాన్ని పూజించడం, తర్వాత సర్వాంగాలను.
అష్టోత్తర శతనామావళి
దుర్గా అష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలు)
ఏం చేయాలి: దుర్గాదేవి 108 నామాలను చదవండి. ప్రతి నామానికి చిటికెడు కుంకుమ (కుంకుమార్చన), ఎర్రని పువ్వు లేదా అక్షతలు అమ్మవారి పాదాల వద్ద వేయండి. లలితా సహస్రనామం చదివే కుటుంబాలు దానిని కూడా ఇక్కడ చదవవచ్చు.
ఓం దుర్గాయై నమః । ఓం శివాయై నమః । ఓం మహాలక్ష్మ్యై నమః । ఓం మహాగౌర్యై నమః । ఓం చండికాయై నమః । ఓం సర్వజ్ఞాయై నమః । ఓం సర్వాలోకేశ్యై నమః । ఓం సర్వకర్మఫలప్రదాయై నమః । ఓం సర్వతీర్థమయ్యై నమః । ఓం పుణ్యాయై నమః । ఓం దేవయోనయే నమః । ఓం అయోనిజాయై నమః । ఓం భూమిజాయై నమః । ఓం నిర్గుణాయై నమః । ఓం ఆధారశక్త్యై నమః । ఓం అనీశ్వర్యై నమః । ఓం నిర్గుణాయై నమః । ఓం నిరహంకారాయై నమః । ఓం సర్వగర్వవిమర్దిన్యై నమః । ఓం సర్వలోకప్రియాయై నమః । ఓం వాణ్యై నమః । ఓం సర్వవిద్యాధిదేవతాయై నమః । ఓం పార్వత్యై నమః । ఓం దేవమాత్రే నమః । ఓం వనీశ్యై నమః । ఓం వింధ్యవాసిన్యై నమః । ఓం తేజోవత్యై నమః । ఓం మహామాత్రే నమః । ఓం కోటిసూర్యసమప్రభాయై నమః । ఓం దేవతాయై నమః । ఓం వహ్నిరూపాయై నమః । ఓం సతేజసే నమః । ఓం వర్ణరూపిణ్యై నమః । ఓం గుణాశ్రయాయై నమః । ఓం గుణమధ్యాయై నమః । ఓం గుణత్రయవివర్జితాయై నమః । ఓం కర్మజ్ఞానప్రదాయై నమః । ఓం కాంతాయై నమః । ఓం సర్వసంహారకారిణ్యై నమః । ఓం ధర్మజ్ఞానాయై నమః । ఓం ధర్మనిష్ఠాయై నమః । ఓం సర్వకర్మవివర్జితాయై నమః । ఓం కామాక్ష్యై నమః । ఓం కామసంహర్త్ర్యై నమః । ఓం కామక్రోధవివర్జితాయై నమః । ఓం శాంకర్యై నమః । ఓం శాంభవ్యై నమః । ఓం శాంతాయై నమః । ఓం చంద్రసూర్యాగ్నిలోచనాయై నమః । ఓం సుజయాయై నమః । ఓం జయభూమిష్ఠాయై నమః । ఓం జాహ్నవ్యై నమః । ఓం జనపూజితాయై నమః । ఓం శాస్త్రాయై నమః । ఓం శాస్త్రమయ్యై నమః । ఓం నిత్యాయై నమః । ఓం శుభాయై నమః । ఓం చంద్రార్ధమస్తకాయై నమః । ఓం భారత్యై నమః । ఓం భ్రామర్యై నమః । ఓం కల్పాయై నమః । ఓం కరాల్యై నమః । ఓం కృష్ణపింగలాయై నమః । ఓం బ్రాహ్మ్యై నమః । ఓం నారాయణ్యై నమః । ఓం రౌద్ర్యై నమః । ఓం చంద్రామృతపరిస్రుతాయై నమః । ఓం జ్యేష్ఠాయై నమః । ఓం ఇందిరాయై నమః । ఓం మహామాయాయై నమః । ఓం జగత్సృష్ట్యధికారిణ్యై నమః । ఓం బ్రహ్మాండకోటిసంస్థానాయై నమః । ఓం కామిన్యై నమః । ఓం కమలాలయాయై నమః । ఓం కాత్యాయన్యై నమః । ఓం కలాతీతాయై నమః । ఓం కాలసంహారకారిణ్యై నమః । ఓం యోగనిష్ఠాయై నమః । ఓం యోగిగమ్యాయై నమః । ఓం యోగిధ్యేయాయై నమః । ఓం తపస్విన్యై నమః । ఓం జ్ఞానరూపాయై నమః । ఓం నిరాకారాయై నమః । ఓం భక్తాభీష్టఫలప్రదాయై నమః । ఓం భూతాత్మికాయై నమః । ఓం భూతమాత్రే నమః । ఓం భూతేశ్యై నమః । ఓం భూతధారిణ్యై నమః । ఓం స్వధానారీమధ్యగతాయై నమః । ఓం షడాధారాధివర్ధిన్యై నమః । ఓం మోహితాయై నమః । ఓం అంశుభవాయై నమః । ఓం శుభ్రాయై నమః । ఓం సూక్ష్మాయై నమః । ఓం మాత్రాయై నమః । ఓం నిరాలసాయై నమః । ఓం నిమ్నగాయై నమః । ఓం నీలసంకాశాయై నమః । ఓం నిత్యానందిన్యై నమః । ఓం హరాయై నమః । ఓం పరాయై నమః । ఓం సర్వజ్ఞానప్రదాయై నమః । ఓం అనంతాయై నమః । ఓం సత్యాయై నమః । ఓం దుర్లభరూపిణ్యై నమః । ఓం సరస్వత్యై నమః । ఓం సర్వగతాయై నమః । ఓం సర్వాభీష్టప్రదాయిన్యై నమః ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । అష్టోత్తరశతనామపూజాం సమర్పయామి ॥
అర్థం: శివుని పత్ని, మహాలక్ష్మి, చండిక, పార్వతి, కాత్యాయని, సరస్వతి, సృష్టి వెనుక ఉన్న శక్తి, భక్తులు కోరినవన్నీ ఇచ్చేది అని కీర్తించే 108 నామాలతో దుర్గాదేవికి నమస్కారం.
సరస్వతీ పూజ
సరస్వతీ ధ్యానం
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, సరస్వతీదేవి పటాన్ని, పుస్తకాలను చూస్తూ ఆమె రూపాన్ని మనసులో నిలుపుకోండి: తెల్లని కాంతితో, తెల్లని పద్మంపై కూర్చుని, వీణ ధరించిన రూపం.
యా కుందేందుతుషారహారధవలా యా శుభ్రవస్త్రావృతా యా వీణావరదండమండితకరా యా శ్వేతపద్మాసనా । యా బ్రహ్మాచ్యుతశంకరప్రభృతిభిర్దేవైః సదా వందితా సా మాం పాతు సరస్వతీ భగవతీ నిఃశేషజాడ్యాపహా ॥ ఓం సరస్వత్యై నమః । ధ్యాయామి । ఆవాహయామి ॥
అర్థం: కుంద పుష్పం, చంద్రుడు, మంచు, ముత్యాల హారం వలె తెల్లనిది, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినది, వీణ చేతబట్టినది, తెల్లని పద్మంపై కూర్చున్నది, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులచే ఎల్లప్పుడూ పూజింపబడేది అయిన సరస్వతీదేవి నన్ను రక్షించి, నా జడత్వాన్నంతా పోగొట్టుగాక.
సరస్వతీ (పుస్తక) పూజ
ఏం చేయాలి: సరస్వతీదేవి పన్నెండు నామాలు చెప్పండి. పుస్తకాలు, కలాలు, సంగీత వాద్యాలపై గంధం, కుంకుమ, పువ్వులు, అక్షతలు సమర్పించండి. పిల్లలు పలకపై లేదా బియ్యంలో "ఓం" లేదా "శ్రీ" అని రాయవచ్చు. మరునాడు లేదా విజయదశమి వరకు పుస్తకాలు చదవరు.
ప్రథమం భారతీ నామ ద్వితీయం చ సరస్వతీ । తృతీయం శారదా దేవీ చతుర్థం హంసవాహినీ ॥ పంచమం జగతీ ఖ్యాతా షష్ఠం వాగీశ్వరీ తథా । కౌమారీ సప్తమం ప్రోక్తం అష్టమం బ్రహ్మచారిణీ ॥ నవమం బుద్ధిదాత్రీ చ దశమం వరదాయినీ । ఏకాదశం క్షుద్రఘంటా ద్వాదశం భువనేశ్వరీ ॥ సరస్వతి నమస్తుభ్యం వరదే కామరూపిణి । విద్యారంభం కరిష్యామి సిద్ధిర్భవతు మే సదా ॥ ఓం సరస్వత్యై నమః । పుస్తకాని లేఖనీం వాద్యాని చ గంధపుష్పాక్షతైః పూజయామి ॥
అర్థం: సరస్వతీదేవి పన్నెండు నామాలు: భారతి, సరస్వతి, శారద, హంసవాహిని, జగతి, వాగీశ్వరి, కౌమారి, బ్రహ్మచారిణి, బుద్ధిదాత్రి, వరదాయిని, క్షుద్రఘంట, భువనేశ్వరి. వరాలనిచ్చే సరస్వతీ, నీకు నమస్కారం; విద్యారంభం చేస్తున్న నాకు ఎల్లప్పుడూ సిద్ధి కలుగుగాక.
ఆయుధ పూజ
ఆయుధ పూజ (పనిముట్లు)
ఏం చేయాలి: పనిముట్లు, పరికరాలు, యంత్రాలపై నీళ్లు చల్లండి. వాటిపై పసుపు, కుంకుమ, గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు సమర్పించండి; అగరుబత్తి, దీపం చూపించి వాటి ఎదుట నైవేద్యం పెట్టండి. మీ పనిలో అవి చేసే సహాయానికి కృతజ్ఞతలు తెలపండి.
ఓం ఆయుధదేవతాభ్యో నమః । ధ్యాయామి । ఆవాహయామి । హరిద్రాకుంకుమగంధాన్ సమర్పయామి । పుష్పాక్షతాన్ సమర్పయామి । ధూపమాఘ్రాపయామి । దీపం దర్శయామి । నైవేద్యం సమర్పయామి ॥ ఓం విశ్వకర్మణే నమః । సర్వోపచారాన్ సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆయుధాల, పనిముట్ల దేవతలకు నమస్కారం; వారిని ధ్యానించి, ఆవాహన చేసి, పసుపు, కుంకుమ, గంధం, పుష్పాలు, అక్షతలు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం సమర్పిస్తున్నాను. దివ్య శిల్పి అయిన విశ్వకర్మకు నమస్కారం.
వాహన పూజ
ఏం చేయాలి: వాహనం వద్ద నీళ్లు చల్లి, పసుపు, కుంకుమ పెట్టి, పువ్వులు లేదా మామిడి ఆకులు కట్టి, అగరుబత్తి వెలిగించి, కొబ్బరికాయ లేదా పండు సమర్పించండి. ఆచారం ప్రకారం దిష్టి పోవడానికి, ముందు చక్రాల కింద ఒక్కొక్క నిమ్మకాయ ఉంచి దానిపై నుండి వాహనం నడపండి, లేదా వాహనం ఎదుట కుంకుమ పెట్టిన బూడిద గుమ్మడికాయ కొట్టండి.
ఓం వాహనదేవతాభ్యో నమః । హరిద్రాకుంకుమగంధపుష్పాక్షతాన్ సమర్పయామి । ధూపం దీపం నైవేద్యం చ సమర్పయామి ॥
అర్థం: వాహన దేవతలకు నమస్కారం; పసుపు, కుంకుమ, గంధం, పుష్పాలు, అక్షతలు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం సమర్పిస్తున్నాను.
ఉపచారాలు & హారతి
ధూపం
ఏం చేయాలి: గంట మోగిస్తూ అమ్మవారి ఎదుట అగరుబత్తి లేదా ధూపాన్ని గుండ్రంగా తిప్పండి.
యత్పురుషం వ్యదధుః । కతిధా వ్యకల్పయన్ । ముఖం కిమస్య కౌ బాహూ । కావూరూ పాదావుచ్యేతే ॥ వనస్పత్యుద్భవైర్దివ్యైః నానాగంధైః సుసంయుతః । ఆఘ్రేయః సర్వదేవానాం ధూపోఽయం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । ధూపమాఘ్రాపయామి ॥
అర్థం: పురుషుని ఎన్ని విధాలుగా విభజించారు? సర్వ దేవతలకు ప్రీతికరమైన, వృక్షాల నుండి వచ్చిన సుగంధ ధూపం సమర్పిస్తున్నాను; అమ్మా, స్వీకరించు.
దీపం
ఏం చేయాలి: గంట మోగిస్తూ అమ్మవారికి నేతి దీపాన్ని మూడుసార్లు గుండ్రంగా చూపించండి.
బ్రాహ్మణోఽస్య ముఖమాసీత్ । బాహూ రాజన్యః కృతః । ఊరూ తదస్య యద్వైశ్యః । పద్భ్యాం శూద్రో అజాయత ॥ సాజ్యం త్రివర్తిసంయుక్తం వహ్నినా యోజితం మయా । గృహాణ మంగళం దీపం త్రైలోక్యతిమిరాపహమ్ ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । దీపం దర్శయామి ॥
అర్థం: ఆయన ముఖం నుండి బ్రాహ్మణులు, భుజాల నుండి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు పుట్టారు. ముల్లోకాల చీకటిని పోగొట్టే మూడు వత్తుల ఈ మంగళ దీపాన్ని స్వీకరించు.
నైవేద్యం
ఏం చేయాలి: నైవేద్యాన్ని అరటి ఆకుపై లేదా పళ్లెంలో అమ్మవారి ఎదుట ఉంచండి. దాని చుట్టూ నీళ్లు చల్లి, దానిపై పువ్వు లేదా తులసి ఉంచి, "ప్రాణాయ స్వాహా" మొదలైనవి చెబుతూ కుడి చేతితో ఐదుసార్లు అమ్మవారికి నివేదించండి. మధ్యలో, చివరలో ఒక చెంచా నీళ్లు సమర్పించండి.
చంద్రమా మనసో జాతః । చక్షోః సూర్యో అజాయత । ముఖాదింద్రశ్చాగ్నిశ్చ । ప్రాణాద్వాయురజాయత ॥ ఓం భూర్భువస్సువః । తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥ సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి (సాయంకాలే — ఋతం త్వా సత్యేన పరిషించామి) । అమృతమస్తు । అమృతోపస్తరణమసి ॥ ఓం ప్రాణాయ స్వాహా । ఓం అపానాయ స్వాహా । ఓం వ్యానాయ స్వాహా । ఓం ఉదానాయ స్వాహా । ఓం సమానాయ స్వాహా ॥ మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి । అమృతాపిధానమసి । ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి । హస్తౌ ప్రక్షాలయామి । పాదౌ ప్రక్షాలయామి । శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । మహానైవేద్యం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆయన మనస్సు నుండి చంద్రుడు, కన్నుల నుండి సూర్యుడు పుట్టారు. అమ్మవారికి ఈ మహానైవేద్యం సమర్పిస్తున్నాను; ఇది అమృతమగుగాక.
తాంబూలం
ఏం చేయాలి: రెండు తమలపాకులు, వక్క, ఒక అరటిపండు, ఒక నాణెం (దక్షిణ) అమ్మవారికి సమర్పించండి.
నాభ్యా ఆసీదంతరిక్షమ్ । శీర్ష్ణో ద్యౌః సమవర్తత । పద్భ్యాం భూమిర్దిశః శ్రోత్రాత్ । తథా లోకాం అకల్పయన్ ॥ పూగీఫలసమాయుక్తం నాగవల్లీదలైర్యుతమ్ । కర్పూరచూర్ణసంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । తాంబూలం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆయన నాభి నుండి ఆకాశం, శిరస్సు నుండి స్వర్గం, పాదాల నుండి భూమి వచ్చాయి. పోకచెక్క, తమలపాకులు, కర్పూరంతో కూడిన ఈ తాంబూలాన్ని స్వీకరించు.
నీరాజనం (మంగళ హారతి)
ఏం చేయాలి: హారతి పళ్లెంలో కర్పూరం వెలిగించండి. అందరూ లేచి నిలబడాలి; గంట మోగిస్తూ అమ్మవారి ఎదుట సవ్యదిశలో తిప్పండి, తెలిస్తే దేవీ హారతి పాట పాడండి. తర్వాత హారతిని అందరికీ చూపించండి; వారు రెండు చేతులతో హారతిని కళ్లకు అద్దుకుంటారు.
వేదాహమేతం పురుషం మహాంతమ్ । ఆదిత్యవర్ణం తమసస్తు పారే । సర్వాణి రూపాణి విచిత్య ధీరః । నామాని కృత్వాఽభివదన్ యదాస్తే ॥ సర్వమంగళమాంగల్యే శివే సర్వార్థసాధికే । శరణ్యే త్ర్యంబకే గౌరి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి ॥
అర్థం: సూర్యుని వలె ప్రకాశించే, చీకటికి అతీతుడైన ఈ మహాపురుషుని నేను ఎరుగుదును. సర్వమంగళాలకూ మంగళమైనదానా, శివే, సర్వార్థాలను సాధించేదానా, సర్వులకూ శరణ్యమైనదానా, త్రినేత్రా, గౌరీ, నారాయణీ, నీకు నమస్కారం.
మంత్రపుష్పం
ఏం చేయాలి: రెండు చేతుల్లో పువ్వులు, అక్షతలు తీసుకుని, మంత్రం చెప్పి అమ్మవారి పాదాల వద్ద సమర్పించండి.
యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః । తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ । తే హ నాకం మహిమానః సచంతే । యత్ర పూర్వే సాధ్యాః సంతి దేవాః ॥ కాత్యాయనాయ విద్మహే కన్యకుమారి ధీమహి । తన్నో దుర్గిః ప్రచోదయాత్ ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ॥
అర్థం: దేవతలు యజ్ఞంతోనే యజ్ఞాన్ని ఆరాధించారు. కాత్యాయనిని తెలుసుకుంటాము, కన్యాకుమారిని ధ్యానిస్తాము; ఆ దుర్గ మమ్మల్ని ప్రేరేపించుగాక.
ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు3 సార్లు చెప్పండి
ఏం చేయాలి: అమ్మవారి చుట్టూ సవ్యదిశలో మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేయండి (లేదా ఉన్నచోటే తిరగండి), తర్వాత నమస్కారం చేయండి. స్త్రీలు మోకాళ్లపై కూర్చుని నమస్కరిస్తారు; పురుషులు సాష్టాంగ నమస్కారం చేయవచ్చు.
యాని కాని చ పాపాని జన్మాంతరకృతాని చ । తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ॥ పాపోఽహం పాపకర్మాహం పాపాత్మా పాపసంభవః । త్రాహి మాం కృపయా దేవి శరణాగతవత్సలే ॥ అన్యథా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ । తస్మాత్కారుణ్యభావేన రక్ష రక్ష మహేశ్వరి ॥ ఓం శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వర్యై నమః । ప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి ॥
అర్థం: పూర్వజన్మల పాపాలన్నీ ప్రదక్షిణలో ప్రతి అడుగుకూ నశిస్తాయి. శరణాగతవత్సలా, దేవీ, కరుణతో నన్ను కాపాడు; మహేశ్వరీ, నీవు తప్ప నాకు వేరే దిక్కు లేదు.
వ్రత కథ
ప్రథమాధ్యాయము — దేవి విజయం
నవరాత్రుల తొమ్మిది రాత్రులూ దేవి మహిషాసురునితో, అతని సైన్యాలతో యుద్ధం చేసింది. తొమ్మిదవ రోజున యుద్ధం ముగింపుకు వచ్చింది: దున్నపోతు నుండి సింహంగా, మనిషిగా, ఏనుగుగా మారుతున్న మహిషాసురుడు చివరకు దేవి పాదం కింద అణచబడి, ఆమె త్రిశూలంతో, ఖడ్గంతో సంహరింపబడ్డాడు. దేవతలు ఆనందించి ఆమెను మహిషాసురమర్దినిగా స్తుతించారు. దేవతలు ఆమెకు ఇచ్చిన ఆయుధాలు తమ కార్యాన్ని నెరవేర్చాయి; దేవితో పాటు అవి కూడా పూజింపబడ్డాయి. అందుకే నవమి నాడు దేవిని ఆమె ఆయుధాలతో సహా విజయ రూపంలో పూజిస్తారు.
అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.
ద్వితీయాధ్యాయము — ఆయుధ పూజ
పన్నెండు సంవత్సరాల వనవాసం ముగిసిన తరువాత పాండవులు ఒక సంవత్సరం అజ్ఞాతవాసం చేయవలసి వచ్చింది. విరాట రాజు నగరంలో ప్రవేశించే ముందు వారు తమ ఆయుధాలను వస్త్రంలో చుట్టి ఒక శమీ వృక్షంపై దాచారు. ఆ సంవత్సరం ముగియగానే, బృహన్నల వేషంలో ఉన్న అర్జునుడు ఆ వృక్షం నుండి ఆయుధాలను దించి, వాటిని పూజించి, గాండీవ ధనుస్సుతో ఒంటరిగానే కౌరవ సైన్యాన్ని ఓడించి, విరాటుని గోవులను తిరిగి తెచ్చాడు.
దీనిని స్మరిస్తూ ప్రజలు నవమి నాడు తమ పనిముట్లను, వాయిద్యాలను, పుస్తకాలను, వాహనాలను శుభ్రం చేసి, మనం చేసే పనిలో అవి చేసే సహాయానికి కృతజ్ఞతగా పూజిస్తారు; కొత్త విజయాల కోసం విజయదశమి నాడు వాటిని మళ్లీ చేపడతారు. మన జ్ఞానం, నైపుణ్యం వృద్ధి చెందాలని పుస్తకాలలో, వాయిద్యాలలో విద్యాధిదేవత అయిన సరస్వతీదేవిని పూజిస్తారు.
అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.
సమాప్తి
క్షమా ప్రార్థన
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, ఏవైనా పొరపాట్లు జరిగితే క్షమించమని అమ్మవారిని వేడుకోండి. తర్వాత చివరి వాక్యం చెబుతూ అక్షతలపై కొద్దిగా నీళ్లు వదిలి, పూజాఫలాన్ని అమ్మవారికి అర్పించండి.
మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం పరమేశ్వరి । యత్పూజితం మయా దేవి పరిపూర్ణం తదస్తు తే ॥ అపరాధసహస్రాణి క్రియంతేఽహర్నిశం మయా । దాసోఽయమితి మాం మత్వా క్షమస్వ పరమేశ్వరి ॥ అనేన మయా కృత పూజయా భగవతీ సర్వాత్మకా శ్రీ దుర్గాపరమేశ్వరీ సుప్రీతా సుప్రసన్నా వరదా భవతు ॥
అర్థం: మంత్రహీనంగా, క్రియాహీనంగా, భక్తిహీనంగా నేను చేసిన పూజ ఏదైనా, పరమేశ్వరీ, అది పరిపూర్ణమగుగాక. నన్ను నీ దాసునిగా భావించి, రాత్రింబవళ్లు నేను చేసే వేలాది అపరాధాలను క్షమించు. అమ్మవారు ప్రీతురాలై వరాలను ప్రసాదించుగాక.
ప్రసాదం
ఏం చేయాలి: తీర్థం తీసుకుని, ప్రసాదం స్వీకరించి పంచండి. పూజించిన పనిముట్లను, పుస్తకాలను విజయదశమి నాడు సంక్షిప్త పూజ తర్వాత మళ్లీ వాడుకలోకి తీసుకుంటారు.
🙏 పూజ సంపూర్ణం
స్వామి మిమ్మల్ని, మీ కుటుంబాన్ని ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలతో, శాంతితో అనుగ్రహించుగాక. ప్రసాదాన్ని అందరికీ పంచండి.