వరలక్ష్మీ వ్రతం
అంచెలంచెలుగా పూజా విధానం
సన్నాహాలు
తోరాలు సిద్ధం చేయడం (ముందు రోజు)
ఏం చేయాలి: ముందు రోజు, పసుపు రంగు నూలు దారం (లేదా పసుపులో ముంచిన తెల్లని దారం) తొమ్మిది పోగులుగా తీసుకుని, దానికి తొమ్మిది ముడులు వేయండి; ప్రతి ముడిలో ఒక పువ్వు ఉంచండి. పూజ చేసే ప్రతి స్త్రీకి ఒక తోరం, అమ్మవారికి ఒక తోరం చేయండి. ఇంటిని, పూజా గదిని కూడా శుభ్రం చేయండి.
అమ్మవారి ముఖంతో కలశం ఏర్పాటు
ఏం చేయాలి: ఆ రోజు తెల్లవారుజామునే స్నానం చేసి శుభ్రమైన చీర ధరించండి. ముగ్గు వేసి, తూర్పు ముఖంగా పీట వేసి, దానిపై వస్త్రం పరచి బియ్యం పోయండి; అరటి బోదెలు, పువ్వులతో మండపాన్ని అలంకరించండి. కలశానికి పసుపు రాసి కుంకుమ గీతలు గీయండి. దానిని బియ్యంతో లేదా నీళ్లతో నింపి, నాణేలు, పసుపు, అక్షతలు, కొన్ని బంగారు లేదా వెండి వస్తువులు వేయండి. పైన ఐదు మామిడి ఆకులు, పసుపు రాసిన కొబ్బరికాయ ఉంచండి. కొబ్బరికాయకు అమ్మవారి ముఖం (వెండిది లేదా ముద్రించినది) అమర్చి, రవిక గుడ్డ లేదా చీర కట్టి, ఆభరణాలు, ముక్కుపుడక, పువ్వులతో అలంకరించండి. దానిని బియ్యంపై ఉంచి, రెండు వైపులా ఒక్కొక్క దీపం పెట్టండి.
నైవేద్యం తయారీ
ఏం చేయాలి: ఉల్లి, వెల్లుల్లి లేకుండా పాయసం, పులిహోర, చక్కెర పొంగలి, గారెలు, బొబ్బట్లు లేదా ఇతర పిండివంటలు చేయండి; పండ్లు, కొబ్బరికాయ, సువాసినులకు ఇచ్చే వాయనం వస్తువులు (పసుపు, కుంకుమ, గాజులు, రవిక గుడ్డలు, తమలపాకులు, పండ్లు) సిద్ధంగా ఉంచుకోండి.
ప్రారంభం – గణపతి ప్రార్థన
గణపతి ప్రార్థన
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, పూజకు ఏ విఘ్నాలూ రాకుండా చూడమని వినాయకుని ప్రార్థించండి.
శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ॥ శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ । ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥ అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ । అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ॥
అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, సర్వవ్యాపి, చంద్రుని వంటి కాంతి గలవాడు, నాలుగు భుజాలవాడు, ప్రసన్న వదనుడు అయిన స్వామిని సర్వ విఘ్నాలు తొలగడానికి ధ్యానిస్తున్నాను. భక్తులకు అనేక వరాలిచ్చే ఏకదంతుడు, పార్వతీ పుత్రుడు అయిన గణపతిని ఉపాసిస్తున్నాము.
పవిత్రీకరణం
ఏం చేయాలి: ఎడమ చేతిలో ఉద్ధరిణెతో నీళ్లు తీసుకుని, కుడి బొటనవేలితో (లేదా పువ్వుతో) శ్లోకం చెబుతూ మూడుసార్లు తలపై చల్లుకోండి. తర్వాత చేతులు జోడించి గురువుకు నమస్కరించండి.
అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాం గతోఽపి వా । యః స్మరేత్పుండరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యంతరః శుచిః ॥ పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్ష పుండరీకాక్షాయ నమః ॥ శ్రీ గురుభ్యో నమః ॥
అర్థం: పవిత్రంగా ఉన్నా, అపవిత్రంగా ఉన్నా, ఏ స్థితిలో ఉన్నా పుండరీకాక్షుడైన శ్రీహరిని స్మరించినవారు లోపలా బయటా శుద్ధులవుతారు. గురువుకు నమస్కారం.
దీపారాధన
ఏం చేయాలి: రెండు వత్తులతో నేతి దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించండి. దీపానికి నమస్కారం చేయండి.
దీపజ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపజ్యోతిర్జనార్దనః । దీపో హరతు మే పాపం దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ॥
అర్థం: దీపజ్యోతి పరబ్రహ్మ స్వరూపం, ఆ జ్యోతియే జనార్దనుడు. ఈ దీపం నా పాపాలను పోగొట్టుగాక; ఓ దీపజ్యోతీ, నీకు నమస్కారం.
శుద్ధి
ఆచమనం
ఏం చేయాలి: కుడి అరచేతిని దోసిలిలా పట్టి, ఉద్ధరిణెతో ఒక చెంచా నీళ్లు తీసుకుని "కేశవాయ స్వాహా" అంటూ తాగండి. అలాగే "నారాయణాయ స్వాహా", "మాధవాయ స్వాహా" అని (మూడుసార్లు) ఆచమనం చేయండి. "గోవిందాయ నమః" అంటూ కుడి చేతిపై, "విష్ణవే నమః" అంటూ ఎడమ చేతిపై కొద్దిగా నీళ్లు వదలండి. తర్వాత చేతులు జోడించి మిగిలిన నామాలు చెప్పండి.
ఓం కేశవాయ స్వాహా । ఓం నారాయణాయ స్వాహా । ఓం మాధవాయ స్వాహా । ఓం గోవిందాయ నమః । ఓం విష్ణవే నమః । ఓం మధుసూదనాయ నమః । ఓం త్రివిక్రమాయ నమః । ఓం వామనాయ నమః । ఓం శ్రీధరాయ నమః । ఓం హృషీకేశాయ నమః । ఓం పద్మనాభాయ నమః । ఓం దామోదరాయ నమః । ఓం సంకర్షణాయ నమః । ఓం వాసుదేవాయ నమః । ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః । ఓం అనిరుద్ధాయ నమః । ఓం పురుషోత్తమాయ నమః । ఓం అధోక్షజాయ నమః । ఓం నారసింహాయ నమః । ఓం అచ్యుతాయ నమః । ఓం జనార్దనాయ నమః । ఓం ఉపేంద్రాయ నమః । ఓం హరయే నమః । ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః ॥
అర్థం: శ్రీమహావిష్ణువు ఇరవై నాలుగు నామాలను స్మరిస్తూ నీటితో లోపలా బయటా శుద్ధి చేసుకోవడం.
భూతోచ్చాటనం
ఏం చేయాలి: కొన్ని అక్షతలు తీసుకుని, వెనక్కి చూడకుండా ఎడమ భుజం మీదుగా వెనుకకు వేయండి.
ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః య ఏతే భూమిభారకాః । ఏతేషామవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥
అర్థం: భూమికి భారమైన భూతాలు, పిశాచాలు లేచి వెళ్లిపోవుగాక; వారి అనుమతితో ఈ శుభకార్యాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను.
ప్రాణాయామం
ఏం చేయాలి: కుడి బొటనవేలితో కుడి ముక్కు రంధ్రం మూసి ఎడమ దానితో గాలి పీల్చండి; రెండూ మూసి మంత్రాన్ని మనసులో చెబుతూ గాలి నిలపండి; కుడి దానితో గాలి వదలండి. ఉపదేశం లేనివారు "ఓం" అనుకుంటూ మూడుసార్లు నెమ్మదిగా శ్వాస తీసుకుని వదిలితే చాలు.
ఓం భూః । ఓం భువః । ఓం సువః । ఓం మహః । ఓం జనః । ఓం తపః । ఓం సత్యమ్ । ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥ ఓమాపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥
అర్థం: సప్త లోకాలను, గాయత్రిని ధ్యానిస్తూ శ్వాసను నియమించి, పూజకు మనసును స్థిరపరచుకోవడం.
సంకల్పం
సంకల్పం
ఏం చేయాలి: కుడి చేతిలో అక్షతలు, పువ్వు తీసుకుని, దాని కింద ఎడమ అరచేయి ఉంచి, గుండెకు దగ్గరగా పట్టుకోండి. ఈనాటి పంచాంగం, మీ గోత్రం, పేరుతో యాప్ నింపిన కింది సంకల్పాన్ని చెప్పండి. చివరలో ఉద్ధరిణెతో అక్షతలపై కొద్దిగా నీళ్లు వదిలి, వాటిని పళ్లెంలో విడవండి.
…
అర్థం: కాలం, ప్రదేశం, నేనెవరిని, ఈ పూజ ఎందుకు చేస్తున్నాను అనేది ప్రకటించడం: మా కుటుంబ క్షేమం, ధైర్యం, ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాల కోసం, స్వామి ప్రీతి కోసం.
కలశారాధన
కలశారాధన
ఏం చేయాలి: కలశానికి గంధం, కుంకుమ, అక్షతలు పెట్టండి. కుడి అరచేతితో కలశం మూతిని మూసి, సమస్త పుణ్య నదులను ఆ జలంలోకి ఆహ్వానిస్తూ మంత్రం చెప్పండి.
కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః । మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్మృతాః ॥ కుక్షౌ తు సాగరాః సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా । ఋగ్వేదోఽథ యజుర్వేదః సామవేదో హ్యథర్వణః ॥ అంగైశ్చ సహితాః సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః ॥ గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి । నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥
అర్థం: కలశ ముఖంలో విష్ణువు, కంఠంలో రుద్రుడు, మూలంలో బ్రహ్మ, మధ్యలో మాతృగణాలు ఉన్నారు. సమస్త సముద్రాలు, సప్త ద్వీపాలు, భూమి, నాలుగు వేదాలు ఈ జలంలో నివసిస్తాయి. ఓ గంగా, యమునా, గోదావరీ, సరస్వతీ, నర్మదా, సింధూ, కావేరీ, ఈ జలంలో సన్నిధానం చేయండి.
కలశ జల ప్రోక్షణ
ఏం చేయాలి: కలశంలో ముంచిన పువ్వు లేదా మామిడి ఆకుతో పూజా సామగ్రి మీద, స్వామి మీద, మీ మీద కొద్దిగా నీళ్లు చల్లండి.
కలశోదకేన పూజాద్రవ్యాణి సంప్రోక్ష్య, దేవమాత్మానం చ సంప్రోక్ష్య ॥
అర్థం: పవిత్రమైన కలశ జలంతో పూజా ద్రవ్యాలను, దేవతను, తనను తాను శుద్ధి చేసుకోవడం.
గణపతి పూజ
గణపతి పూజ
ఏం చేయాలి: తమలపాకుపై పసుపుతో చిన్న గణపతిని (పసుపు గణపతి) చేసి కలశానికి కుడి వైపున ఉంచండి. పదహారు నామాలకు ఒక్కొక్క పువ్వు లేదా అక్షతలు వేయండి. అరటిపండు లేదా బెల్లం నైవేద్యం పెట్టి, వ్రతం నిర్విఘ్నంగా పూర్తి కావాలని ప్రార్థించండి.
ఓం సుముఖాయ నమః । ఓం ఏకదంతాయ నమః । ఓం కపిలాయ నమః । ఓం గజకర్ణకాయ నమః । ఓం లంబోదరాయ నమః । ఓం వికటాయ నమః । ఓం విఘ్నరాజాయ నమః । ఓం గణాధిపాయ నమః । ఓం ధూమకేతవే నమః । ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః । ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః । ఓం గజాననాయ నమః । ఓం వక్రతుండాయ నమః । ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః । ఓం హేరంబాయ నమః । ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః ॥ ఓం మహాగణాధిపతయే నమః, షోడశనామభిః పుష్పాణి సమర్పయామి ॥ వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ । నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ॥
అర్థం: షోడశ నామాలతో గణేశునికి నమస్కారం. వక్రతుండా, మహాకాయా, కోటి సూర్యుల కాంతి గలవాడా, నా పనులన్నింటిలో ఎల్లప్పుడూ విఘ్నాలను తొలగించు.
ప్రాణ ప్రతిష్ఠ
కలశంలో ఆవాహన
ఏం చేయాలి: కుడి చేతితో కలశాన్ని తాకి (లేదా అక్షతలతో కూడిన పువ్వును దానికి తాకించి) మంత్రం చెబుతూ, శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవిని కలశంలో కొలువై ఉండమని ఆహ్వానించండి. తర్వాత అక్షతలు, కుంకుమ, పువ్వు సమర్పించండి.
ఓం అసునీతే పునరస్మాసు చక్షుః పునః ప్రాణమిహ నో ధేహి భోగమ్ । జ్యోక్పశ్యేమ సూర్యముచ్చరంతమనుమతే మృడయా నః స్వస్తి ॥ అస్యాం మూర్తౌ ప్రాణాః తిష్ఠంతు । అస్యాం మూర్తౌ జీవః తిష్ఠతు । అస్యాం మూర్తౌ సర్వేంద్రియాణి వాఙ్మనస్త్వక్చక్షుఃశ్రోత్రజిహ్వాఘ్రాణపాణిపాదాని సుఖం చిరం తిష్ఠంతు స్వాహా ॥ స్వామిని సర్వజగన్నాథే యావత్పూజావసానకమ్ । తావత్త్వం ప్రీతిభావేన కలశేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥ ఆవాహితా భవ । స్థాపితా భవ । సన్నిహితా భవ । సన్నిరుద్ధా భవ । అవకుంఠితా భవ । సుప్రీతా భవ । సుప్రసన్నా భవ । వరదా భవ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ప్రాణప్రతిష్ఠాపనం కరోమి ॥
అర్థం: ఈ ప్రతిమలో ప్రాణం, శ్వాస, సర్వేంద్రియాలు చిరకాలం సుఖంగా నివసించుగాక. సమస్త జగత్తుకు తల్లీ, పూజ పూర్తయ్యే వరకు ప్రేమతో ఈ కలశంలో ఉండు: ఆవాహితవై, స్థాపితవై, సన్నిహితవై, ప్రసన్నురాలివై వరాలను ప్రసాదించు.
షోడశోపచార పూజ
ధ్యానం
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, అమ్మవారిని చూస్తూ ఆమె రూపాన్ని మనసులో నిలుపుకోండి: పద్మంపై కూర్చుని, చేతుల్లో పద్మాలు ధరించి, బంగారు కాంతితో, ప్రసన్నంగా ఉన్న రూపం.
పద్మాసనే పద్మకరే సర్వలోకైకపూజితే । నారాయణప్రియే దేవి సుప్రీతా భవ సర్వదా ॥ క్షీరోదార్ణవసంభూతే కమలే కమలాలయే । సుస్థిరా భవ మే గేహే సురాసురనమస్కృతే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ధ్యాయామి ॥
అర్థం: పద్మాసనంపై కూర్చున్న, పద్మం చేతబట్టిన, సర్వలోకాలచే పూజింపబడే, నారాయణునికి ప్రియమైన దేవీ, ఎల్లప్పుడూ నాపై ప్రసన్నురాలివై ఉండు. క్షీరసముద్రంలో పుట్టిన, పద్మంలో నివసించే, దేవదానవులచే పూజింపబడే కమలా, నా ఇంట్లో స్థిరంగా నివసించు.
ఆవాహనం
ఏం చేయాలి: అక్షతలు, కుంకుమ, పువ్వు తీసుకుని, అమ్మవారిని సన్నిధానం చేయమని ఆహ్వానిస్తూ ఆమెకు సమర్పించండి.
సర్వమంగళమాంగల్యే విష్ణువక్షఃస్థలాలయే । ఆవాహయామి దేవి త్వాం సుప్రీతా భవ సర్వదా ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ఆవాహయామి ॥
అర్థం: సర్వమంగళాలకు మంగళమైనదానా, విష్ణువు వక్షస్థలంలో నివసించేదానా, దేవీ, నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాను; ఎల్లప్పుడూ నాపై ప్రసన్నురాలివై ఉండు.
ఆసనం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి ఆసనంగా అక్షతలు (లేదా పువ్వు) సమర్పించండి.
సూర్యాయుతనిభస్ఫూర్తే స్ఫురద్రత్నవిభూషితే । సింహాసనమిదం దేవి స్థీయతాం సురపూజితే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । నవరత్నఖచిత సింహాసనం సమర్పయామి ॥
అర్థం: పదివేల సూర్యుల కాంతితో ప్రకాశించేదానా, మెరిసే రత్నాలతో అలంకృతురాలా, దేవతలచే పూజింపబడేదానా, దేవీ, ఈ సింహాసనంపై కూర్చో.
పాద్యం
ఏం చేయాలి: ఉద్ధరిణెతో అమ్మవారి పాదాల వద్ద ఒక చెంచా నీళ్లు పళ్లెంలోకి పడేలా సమర్పించండి.
సువాసితజలం రమ్యం సర్వతీర్థసముద్భవమ్ । పాద్యం గృహాణ దేవి త్వం సర్వదేవనమస్కృతే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి ॥
అర్థం: సమస్త దేవతలచే పూజింపబడే దేవీ, సర్వ పుణ్యనదుల నుండి తెచ్చిన ఈ సుగంధభరితమైన మనోహర జలాన్ని పాదాలు కడుగుకోవడానికి స్వీకరించు.
అర్ఘ్యం
ఏం చేయాలి: ఒక చెంచా నీటిలో కొద్దిగా గంధం, అక్షతలు, పువ్వు వేసి అమ్మవారి చేతుల వైపు సమర్పించండి.
శుద్ధోదకం చ పాత్రస్థం గంధపుష్పాదిమిశ్రితమ్ । అర్ఘ్యం దాస్యామి తే దేవి గృహాణ సురపూజితే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి ॥
అర్థం: గంధం, పుష్పాలు కలిపిన శుద్ధ జలంతో అర్ఘ్యం సమర్పిస్తున్నాను; దేవతలచే పూజింపబడే దేవీ, స్వీకరించు.
ఆచమనీయం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారి ముఖం వైపు ఒక చెంచా నీళ్లు పళ్లెంలోకి సమర్పించండి.
సువర్ణకలశానీతం చందనాగరుసంయుతమ్ । గృహాణాచమనం దేవి మయా దత్తం శుభప్రదే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి ॥
అర్థం: శుభాలను ఇచ్చేదానా, బంగారు పాత్రలో తెచ్చిన, గంధం, అగరులతో సుగంధభరితమైన ఈ ఆచమన జలాన్ని స్వీకరించు.
పంచామృత స్నానం
ఏం చేయాలి: పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదారలను ఒక్కొక్కటిగా పువ్వుతో అమ్మవారి ముఖంపై లేదా విగ్రహంపై చల్లండి (లోహ విగ్రహమైతే పోయవచ్చు), లేదా ఒక గిన్నెలో ఆమె ఎదుట సమర్పించండి.
పయోదధిఘృతోపేతం శర్కరామధుసంయుతమ్ । పంచామృతస్నానమిదం గృహాణ కమలాలయే ॥ పంచామృత స్నానం సమర్పయామి ॥
అర్థం: పద్మంలో నివసించేదానా, పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, పంచదార, తేనె అనే పంచామృతాలతో ఈ స్నానాన్ని స్వీకరించు.
స్నానం
ఏం చేయాలి: కలశంలోని శుద్ధ జలాన్ని పువ్వుతో చల్లండి (లేదా లోహ విగ్రహానికి స్నానం చేయించి తుడవండి).
గంగాజలం మయానీతం సువర్ణకలశే స్థితమ్ । స్నానం కురుష్వ దేవేశి సలిలం చ సువాసితమ్ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి ॥
అర్థం: బంగారు పాత్రలో గంగాజలం తెచ్చాను; దేవతల రాణీ, ఈ సుగంధ జలంతో స్నానం చేయి.
వస్త్రం
ఏం చేయాలి: పసుపులో ముంచి కుంకుమ అద్దిన రెండు దూది వత్తుల వస్త్రాలను, లేదా కొత్త రవిక గుడ్డ లేదా చీరను అమ్మవారికి సమర్పించండి.
సురార్చితాంఘ్రియుగలే దుకూలవసనప్రియే । వస్త్రయుగ్మం ప్రదాస్యామి గృహాణ హరివల్లభే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । వస్త్రయుగ్మం కంచుకం చ సమర్పయామి ॥
అర్థం: దేవతలచే పూజింపబడే పాదాలు గలదానా, పట్టు వస్త్రాలంటే ప్రీతి గలదానా, హరిప్రియా, ఈ వస్త్రయుగ్మాన్ని, రవిక వస్త్రాన్ని స్వీకరించు.
మంగళసూత్రం
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి మంగళసూత్రం (లేదా పసుపుకొమ్ము కట్టిన పసుపు దారం, లేదా రెండు నల్లపూసలు) సమర్పించండి.
తప్తహేమకృతం దేవి మాంగల్యం మంగళప్రదమ్ । మయా సమర్పితం దేవి గృహాణ శుభదాయిని ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । మాంగల్యసూత్రం సమర్పయామి ॥
అర్థం: శుభాలను ఇచ్చేదానా, నేను సమర్పిస్తున్న మేలిమి బంగారంతో చేసిన ఈ మంగళసూత్రాన్ని స్వీకరించు.
ఆభరణాలు
ఏం చేయాలి: అమ్మవారికి ఆభరణాలు సమర్పించండి, లేదా ఆమె ఆభరణాలపై కొద్దిగా అక్షతలు, కుంకుమ వేయండి. గాజులు కూడా సమర్పించండి.
కేయూరకంకణే దివ్యే హారనూపురమేఖలాః । విభూషణాన్యమూల్యాని గృహాణ ఋషిపూజితే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ఆభరణాని సమర్పయామి ॥
అర్థం: మునులచే పూజింపబడే దేవీ, ఈ దివ్యమైన కేయూరాలు, కంకణాలు, హారాలు, నూపురాలు, మేఖలలు, అమూల్యమైన ఆభరణాలను స్వీకరించు.
గంధం, పసుపు, కుంకుమ
ఏం చేయాలి: ఉంగరపు వేలితో అమ్మవారికి గంధం, పసుపు, కుంకుమ అలంకరించండి.
కర్పూరాగరుకస్తూరీరోచనాదిభిరన్వితమ్ । గంధం దాస్యామ్యహం దేవి ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । శ్రీగంధం సమర్పయామి ॥
అర్థం: కర్పూరం, అగరు, కస్తూరి, గోరోచనాలతో కూడిన సుగంధ లేపనాన్ని సమర్పిస్తున్నాను; దేవీ, స్వీకరించు.
అక్షతలు
ఏం చేయాలి: పసుపు, కుంకుమ కలిపిన అక్షతలు అమ్మవారిపై వేయండి.
అక్షతాన్ ధవలాన్ దివ్యాన్ శాలీయాంస్తండులాన్ శుభాన్ । హరిద్రాకుంకుమోపేతాన్ గృహాణాబ్ధిసుతే శుభే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । అలంకరణార్థం అక్షతాన్ సమర్పయామి ॥
అర్థం: శుభప్రదమైన సముద్రతనయా, పసుపు, కుంకుమలతో కూడిన తెల్లని, విరగని ఈ దివ్య అక్షతలను స్వీకరించు.
పుష్పం
ఏం చేయాలి: మల్లెలు, సంపెంగలు, తామరలు, చామంతులు, మీ దగ్గర ఉన్న ఏ పువ్వులైనా, పూలమాలలు సమర్పించండి.
మల్లికాజాజికుసుమైశ్చంపకైర్వకులైస్తథా । శతపత్రైశ్చ కల్హారైః పూజయామి హరిప్రియే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । పుష్పైః పూజయామి ॥
అర్థం: హరిప్రియా, మల్లిక, జాజి, చంపకం, వకుళం, శతపత్ర కమలం, కల్హారం పుష్పాలతో నిన్ను పూజిస్తున్నాను.
అంగపూజ & నామావళి
అంగపూజ
ఏం చేయాలి: అమ్మవారి పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు, ఒక్కొక్క వాక్యానికి చెప్పిన అంగం వద్ద కుంకుమ, పువ్వు లేదా అక్షతలు వేయండి; చివరిది సర్వాంగాలపై వేయండి.
ఓం చంచలాయై నమః — పాదౌ పూజయామి । ఓం చపలాయై నమః — జానునీ పూజయామి । ఓం పీతాంబరధరాయై నమః — ఊరూ పూజయామి । ఓం కమలవాసిన్యై నమః — కటిం పూజయామి । ఓం పద్మాలయాయై నమః — నాభిం పూజయామి । ఓం మదనమాత్రే నమః — స్తనౌ పూజయామి । ఓం లలితాయై నమః — భుజద్వయం పూజయామి । ఓం కంబుకంఠ్యై నమః — కంఠం పూజయామి । ఓం సుముఖ్యై నమః — ముఖం పూజయామి । ఓం శ్రియై నమః — ఓష్ఠౌ పూజయామి । ఓం సునాసికాయై నమః — నాసికాం పూజయామి । ఓం సునేత్రాయై నమః — నేత్రే పూజయామి । ఓం రమాయై నమః — కర్ణౌ పూజయామి । ఓం కమలాయై నమః — శిరః పూజయామి । ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః — సర్వాణ్యంగాని పూజయామి ॥
అర్థం: అమ్మవారి ఒక్కొక్క నామంతో ఒక్కొక్క అంగాన్ని పూజించడం: పాదాలు, మోకాళ్లు, తొడలు, నడుము, నాభి, వక్షస్థలం, భుజాలు, కంఠం, ముఖం, పెదవులు, నాసిక, కన్నులు, చెవులు, శిరస్సు, తర్వాత సర్వాంగాలను.
అష్టోత్తర శతనామావళి
లక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలు)
ఏం చేయాలి: లక్ష్మీదేవి 108 నామాలను చదవండి. ప్రతి నామానికి చిటికెడు కుంకుమ (కుంకుమార్చన), పువ్వు లేదా అక్షతలు అమ్మవారి పాదాల వద్ద వేయండి. ఇంట్లోని స్త్రీలు పంచుకుని చదవవచ్చు.
ఓం ప్రకృత్యై నమః । ఓం వికృత్యై నమః । ఓం విద్యాయై నమః । ఓం సర్వభూతహితప్రదాయై నమః । ఓం శ్రద్ధాయై నమః । ఓం విభూత్యై నమః । ఓం సురభ్యై నమః । ఓం పరమాత్మికాయై నమః । ఓం వాచే నమః । ఓం పద్మాలయాయై నమః । ఓం పద్మాయై నమః । ఓం శుచయే నమః । ఓం స్వాహాయై నమః । ఓం స్వధాయై నమః । ఓం సుధాయై నమః । ఓం ధన్యాయై నమః । ఓం హిరణ్మయ్యై నమః । ఓం లక్ష్మ్యై నమః । ఓం నిత్యపుష్టాయై నమః । ఓం విభావర్యై నమః । ఓం అదిత్యై నమః । ఓం దిత్యై నమః । ఓం దీప్తాయై నమః । ఓం వసుధాయై నమః । ఓం వసుధారిణ్యై నమః । ఓం కమలాయై నమః । ఓం కాంతాయై నమః । ఓం కామాక్ష్యై నమః । ఓం క్రోధసంభవాయై నమః । ఓం అనుగ్రహపరాయై నమః । ఓం ఋద్ధయే నమః । ఓం అనఘాయై నమః । ఓం హరివల్లభాయై నమః । ఓం అశోకాయై నమః । ఓం అమృతాయై నమః । ఓం దీప్తాయై నమః । ఓం లోకశోకవినాశిన్యై నమః । ఓం ధర్మనిలయాయై నమః । ఓం కరుణాయై నమః । ఓం లోకమాత్రే నమః । ఓం పద్మప్రియాయై నమః । ఓం పద్మహస్తాయై నమః । ఓం పద్మాక్ష్యై నమః । ఓం పద్మసుందర్యై నమః । ఓం పద్మోద్భవాయై నమః । ఓం పద్మముఖ్యై నమః । ఓం పద్మనాభప్రియాయై నమః । ఓం రమాయై నమః । ఓం పద్మమాలాధరాయై నమః । ఓం దేవ్యై నమః । ఓం పద్మిన్యై నమః । ఓం పద్మగంధిన్యై నమః । ఓం పుణ్యగంధాయై నమః । ఓం సుప్రసన్నాయై నమః । ఓం ప్రసాదాభిముఖ్యై నమః । ఓం ప్రభాయై నమః । ఓం చంద్రవదనాయై నమః । ఓం చంద్రాయై నమః । ఓం చంద్రసహోదర్యై నమః । ఓం చతుర్భుజాయై నమః । ఓం చంద్రరూపాయై నమః । ఓం ఇందిరాయై నమః । ఓం ఇందుశీతలాయై నమః । ఓం ఆహ్లాదజనన్యై నమః । ఓం పుష్ట్యై నమః । ఓం శివాయై నమః । ఓం శివకర్యై నమః । ఓం సత్యై నమః । ఓం విమలాయై నమః । ఓం విశ్వజనన్యై నమః । ఓం తుష్ట్యై నమః । ఓం దారిద్ర్యనాశిన్యై నమః । ఓం ప్రీతిపుష్కరిణ్యై నమః । ఓం శాంతాయై నమః । ఓం శుక్లమాల్యాంబరాయై నమః । ఓం శ్రియై నమః । ఓం భాస్కర్యై నమః । ఓం బిల్వనిలయాయై నమః । ఓం వరారోహాయై నమః । ఓం యశస్విన్యై నమః । ఓం వసుంధరాయై నమః । ఓం ఉదారాంగాయై నమః । ఓం హరిణ్యై నమః । ఓం హేమమాలిన్యై నమః । ఓం ధనధాన్యకర్యై నమః । ఓం సిద్ధయే నమః । ఓం స్త్రైణసౌమ్యాయై నమః । ఓం శుభప్రదాయై నమః । ఓం నృపవేశ్మగతానందాయై నమః । ఓం వరలక్ష్మ్యై నమః । ఓం వసుప్రదాయై నమః । ఓం శుభాయై నమః । ఓం హిరణ్యప్రాకారాయై నమః । ఓం సముద్రతనయాయై నమః । ఓం జయాయై నమః । ఓం మంగళాయై దేవ్యై నమః । ఓం విష్ణువక్షఃస్థలస్థితాయై నమః । ఓం విష్ణుపత్న్యై నమః । ఓం ప్రసన్నాక్ష్యై నమః । ఓం నారాయణసమాశ్రితాయై నమః । ఓం దారిద్ర్యధ్వంసిన్యై నమః । ఓం దేవ్యై నమః । ఓం సర్వోపద్రవవారిణ్యై నమః । ఓం నవదుర్గాయై నమః । ఓం మహాకాల్యై నమః । ఓం బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మికాయై నమః । ఓం త్రికాలజ్ఞానసంపన్నాయై నమః । ఓం భువనేశ్వర్యై నమః ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । అష్టోత్తరశతనామపూజాం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ప్రకృతి, పద్మసంభవ, హరిప్రియ, సముద్రతనయ, ధనధాన్యాలను ఇచ్చేది, దారిద్ర్యాన్ని పోగొట్టేది అని కీర్తించే 108 నామాలతో లక్ష్మీదేవికి నమస్కారం.
రక్ష / తోరం
తోర పూజ (తొమ్మిది ముడులు)
ఏం చేయాలి: తోరాలను అమ్మవారి ఎదుట ఒక పళ్లెంలో (లేదా కలశంపై) ఉంచండి. మొదటి ముడి నుండి తొమ్మిదో ముడి వరకు, ఒక్కొక్క వాక్యానికి ముడులపై చిటికెడు కుంకుమ, అక్షతలు వేయండి.
ఓం కమలాయై నమః — ప్రథమగ్రంథిం పూజయామి । ఓం రమాయై నమః — ద్వితీయగ్రంథిం పూజయామి । ఓం లోకమాత్రే నమః — తృతీయగ్రంథిం పూజయామి । ఓం విశ్వజనన్యై నమః — చతుర్థగ్రంథిం పూజయామి । ఓం మహాలక్ష్మ్యై నమః — పంచమగ్రంథిం పూజయామి । ఓం క్షీరాబ్ధితనయాయై నమః — షష్ఠగ్రంథిం పూజయామి । ఓం విశ్వసాక్షిణ్యై నమః — సప్తమగ్రంథిం పూజయామి । ఓం చంద్రసోదర్యై నమః — అష్టమగ్రంథిం పూజయామి । ఓం శ్రీవరలక్ష్మ్యై నమః — నవమగ్రంథిం పూజయామి ॥
అర్థం: పవిత్ర తోరంలోని తొమ్మిది ముడులను లక్ష్మీదేవి తొమ్మిది నామాలతో పూజించడం: కమల, రమ, లోకమాత, విశ్వజనని, మహాలక్ష్మి, క్షీరాబ్ధితనయ, విశ్వసాక్షిణి, చంద్రసోదరి, శ్రీ వరలక్ష్మి.
తోర బంధనం
ఏం చేయాలి: ప్రతి స్త్రీ ఒక తోరాన్ని తీసుకుని, శ్లోకం చెబుతూ దానిని కుడి మణికట్టుకు కట్టించుకోవాలి (పెద్ద ముత్తైదువ గానీ, భర్త గానీ కట్టవచ్చు, లేదా తానే కట్టుకోవచ్చు). అమ్మవారి తోరాన్ని కలశానికి కట్టండి.
బధ్నామి దక్షిణే హస్తే నవసూత్రం శుభప్రదమ్ । పుత్రపౌత్రాభివృద్ధిం చ సౌభాగ్యం దేహి మే రమే ॥
అర్థం: శుభప్రదమైన ఈ తొమ్మిది పోగుల తోరాన్ని నా కుడి చేతికి కట్టుకుంటున్నాను. రమా, పుత్రపౌత్రాభివృద్ధిని, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించు.
ఉపచారాలు & హారతి
ధూపం
ఏం చేయాలి: గంట మోగిస్తూ అమ్మవారి ఎదుట అగరుబత్తి లేదా ధూపాన్ని గుండ్రంగా తిప్పండి.
యత్పురుషం వ్యదధుః । కతిధా వ్యకల్పయన్ । ముఖం కిమస్య కౌ బాహూ । కావూరూ పాదావుచ్యేతే ॥ వనస్పత్యుద్భవైర్దివ్యైః నానాగంధైః సుసంయుతః । ఆఘ్రేయః సర్వదేవానాం ధూపోఽయం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ధూపమాఘ్రాపయామి ॥
అర్థం: పురుషుని ఎన్ని విధాలుగా విభజించారు? సర్వ దేవతలకు ప్రీతికరమైన, వృక్షాల నుండి వచ్చిన సుగంధ ధూపం సమర్పిస్తున్నాను; అమ్మా, స్వీకరించు.
దీపం
ఏం చేయాలి: గంట మోగిస్తూ అమ్మవారికి నేతి దీపాన్ని మూడుసార్లు గుండ్రంగా చూపించండి.
బ్రాహ్మణోఽస్య ముఖమాసీత్ । బాహూ రాజన్యః కృతః । ఊరూ తదస్య యద్వైశ్యః । పద్భ్యాం శూద్రో అజాయత ॥ సాజ్యం త్రివర్తిసంయుక్తం వహ్నినా యోజితం మయా । గృహాణ మంగళం దీపం త్రైలోక్యతిమిరాపహమ్ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । దీపం దర్శయామి ॥
అర్థం: ఆయన ముఖం నుండి బ్రాహ్మణులు, భుజాల నుండి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు పుట్టారు. ముల్లోకాల చీకటిని పోగొట్టే మూడు వత్తుల ఈ మంగళ దీపాన్ని స్వీకరించు.
నైవేద్యం
ఏం చేయాలి: నైవేద్యాన్ని అరటి ఆకుపై లేదా పళ్లెంలో అమ్మవారి ఎదుట ఉంచండి. దాని చుట్టూ నీళ్లు చల్లి, దానిపై పువ్వు లేదా తులసి ఉంచి, "ప్రాణాయ స్వాహా" మొదలైనవి చెబుతూ కుడి చేతితో ఐదుసార్లు అమ్మవారికి నివేదించండి. మధ్యలో, చివరలో ఒక చెంచా నీళ్లు సమర్పించండి.
చంద్రమా మనసో జాతః । చక్షోః సూర్యో అజాయత । ముఖాదింద్రశ్చాగ్నిశ్చ । ప్రాణాద్వాయురజాయత ॥ ఓం భూర్భువస్సువః । తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥ సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి (సాయంకాలే — ఋతం త్వా సత్యేన పరిషించామి) । అమృతమస్తు । అమృతోపస్తరణమసి ॥ ఓం ప్రాణాయ స్వాహా । ఓం అపానాయ స్వాహా । ఓం వ్యానాయ స్వాహా । ఓం ఉదానాయ స్వాహా । ఓం సమానాయ స్వాహా ॥ మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి । అమృతాపిధానమసి । ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి । హస్తౌ ప్రక్షాలయామి । పాదౌ ప్రక్షాలయామి । శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । మహానైవేద్యం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆయన మనస్సు నుండి చంద్రుడు, కన్నుల నుండి సూర్యుడు పుట్టారు. అమ్మవారికి ఈ మహానైవేద్యం సమర్పిస్తున్నాను; ఇది అమృతమగుగాక.
తాంబూలం
ఏం చేయాలి: రెండు తమలపాకులు, వక్క, ఒక అరటిపండు, ఒక నాణెం (దక్షిణ) అమ్మవారికి సమర్పించండి.
నాభ్యా ఆసీదంతరిక్షమ్ । శీర్ష్ణో ద్యౌః సమవర్తత । పద్భ్యాం భూమిర్దిశః శ్రోత్రాత్ । తథా లోకాం అకల్పయన్ ॥ పూగీఫలసమాయుక్తం నాగవల్లీదలైర్యుతమ్ । కర్పూరచూర్ణసంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । తాంబూలం సమర్పయామి ॥
అర్థం: ఆయన నాభి నుండి ఆకాశం, శిరస్సు నుండి స్వర్గం, పాదాల నుండి భూమి వచ్చాయి. పోకచెక్క, తమలపాకులు, కర్పూరంతో కూడిన ఈ తాంబూలాన్ని స్వీకరించు.
నీరాజనం (మంగళ హారతి)
ఏం చేయాలి: హారతి పళ్లెంలో కర్పూరం వెలిగించండి. అందరూ లేచి నిలబడాలి; గంట మోగిస్తూ అమ్మవారి ఎదుట సవ్యదిశలో తిప్పండి, తెలిస్తే లక్ష్మీ మంగళ హారతి పాట పాడండి. తర్వాత హారతిని అందరికీ చూపించండి; వారు రెండు చేతులతో హారతిని కళ్లకు అద్దుకుంటారు.
వేదాహమేతం పురుషం మహాంతమ్ । ఆదిత్యవర్ణం తమసస్తు పారే । సర్వాణి రూపాణి విచిత్య ధీరః । నామాని కృత్వాఽభివదన్ యదాస్తే ॥ నమస్తేఽస్తు మహామాయే శ్రీపీఠే సురపూజితే । శంఖచక్రగదాహస్తే మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి ॥
అర్థం: సూర్యుని వలె ప్రకాశించే, చీకటికి అతీతుడైన ఈ మహాపురుషుని నేను ఎరుగుదును. శ్రీపీఠంపై కొలువైన, దేవతలచే పూజింపబడే, శంఖ చక్ర గదలు ధరించిన మహామాయా, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.
మంత్రపుష్పం
ఏం చేయాలి: రెండు చేతుల్లో పువ్వులు, అక్షతలు తీసుకుని, మంత్రం చెప్పి అమ్మవారి పాదాల వద్ద సమర్పించండి.
యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః । తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ । తే హ నాకం మహిమానః సచంతే । యత్ర పూర్వే సాధ్యాః సంతి దేవాః ॥ మహాలక్ష్మ్యై చ విద్మహే విష్ణుపత్న్యై చ ధీమహి । తన్నో లక్ష్మీః ప్రచోదయాత్ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ॥
అర్థం: దేవతలు యజ్ఞంతోనే యజ్ఞాన్ని ఆరాధించారు. మహాలక్ష్మిని తెలుసుకుంటాము, విష్ణుపత్నిని ధ్యానిస్తాము; ఆ లక్ష్మి మమ్మల్ని ప్రేరేపించుగాక.
ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు3 సార్లు చెప్పండి
ఏం చేయాలి: అమ్మవారి చుట్టూ సవ్యదిశలో మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేయండి (లేదా ఉన్నచోటే తిరగండి), తర్వాత నమస్కారం చేయండి. స్త్రీలు మోకాళ్లపై కూర్చుని నమస్కరిస్తారు; పురుషులు సాష్టాంగ నమస్కారం చేయవచ్చు.
యాని కాని చ పాపాని జన్మాంతరకృతాని చ । తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ॥ పాపోఽహం పాపకర్మాహం పాపాత్మా పాపసంభవః । త్రాహి మాం కృపయా దేవి శరణాగతవత్సలే ॥ అన్యథా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ । తస్మాత్కారుణ్యభావేన రక్ష రక్ష మహేశ్వరి ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః । ప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి ॥
అర్థం: పూర్వజన్మల పాపాలన్నీ ప్రదక్షిణలో ప్రతి అడుగుకూ నశిస్తాయి. శరణాగతవత్సలా, దేవీ, కరుణతో నన్ను కాపాడు; మహేశ్వరీ, నీవు తప్ప నాకు వేరే దిక్కు లేదు.
వ్రత కథ
ప్రథమాధ్యాయము — పార్వతీదేవి ప్రశ్న
ఒకప్పుడు కైలాసంలో పరమశివుడు మునులు, గణాలు పరివేష్టించి ఉండగా రత్నసింహాసనంపై కూర్చుని ఉన్నాడు. అప్పుడు పార్వతీదేవి ఆయనను ఇలా అడిగింది: "స్వామీ, స్త్రీలు సర్వ సౌభాగ్యాలు, సంపద, సంతానం, భర్తలకు దీర్ఘాయుష్షు పొందే వ్రతం ఒకటి చెప్పండి." శివుడు ఇలా అన్నాడు: "దేవీ, అటువంటి వ్రతం ఒకటి ఉంది: అదే వరలక్ష్మీ వ్రతం. దీనిని శ్రావణ మాసంలో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం నాడు చేస్తారు. ఇది భూలోకంలో ఎలా ప్రసిద్ధి చెందిందో విను."
అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.
ద్వితీయాధ్యాయము — చారుమతి
మగధ దేశంలో బంగారు ప్రాకారాలు గల కుండిన నగరం అనే అందమైన పట్టణం ఉండేది. అందులో చారుమతి అనే బ్రాహ్మణ స్త్రీ నివసించేది. ఆమె ప్రతిరోజూ వేకువనే లేచి, స్నానం చేసి, భక్తితో భర్తకు సేవ చేసి, అత్తమామలను ఆదరించి, ఇంటిపనులు పూర్తి చేసుకుని, అందరితో మృదువుగా మాట్లాడేది. ఆమె సద్గుణాలను చూసి మహాలక్ష్మీదేవి ఆమెపై ప్రసన్నురాలైంది.
ఒక రాత్రి లక్ష్మీదేవి చారుమతికి కలలో కనిపించి ఇలా అన్నది: "చారుమతీ, నేను వరాలిచ్చే వరలక్ష్మిని. శ్రావణ పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం నాడు నన్ను భక్తితో పూజించు; నీ కోరికలన్నీ తీరుస్తాను." చారుమతి నమస్కరించి దేవిని ఇలా స్తుతించింది: "అమ్మా, నీ కటాక్షం ఎవరిపై పడుతుందో వారు ధనవంతులు, విద్వాంసులు, గౌరవనీయులు అవుతారు. నీ అనుగ్రహం వల్లనే నిన్ను దర్శించగలిగాను." అంతలో ఆమెకు మెలకువ వచ్చింది.
అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.
తృతీయాధ్యాయము — కుండిన నగర స్త్రీల వ్రతాచరణ
చారుమతి తన కలను భర్తకు, అత్తమామలకు చెప్పగా, వారు సంతోషించి ఆ వ్రతం చేయమని చెప్పారు. ఈ సంగతి విన్న ఆ నగర స్త్రీలు కూడా ఆమెతో కలిసి వ్రతం చేయాలని కోరుకుని, ఆ రోజు కోసం ఆసక్తిగా ఎదురుచూశారు.
ఆ శుక్రవారం నాడు వారందరూ వేకువనే లేచి, స్నానం చేసి, కొత్త బట్టలు ధరించి చారుమతి ఇంటికి చేరారు. మండపం ఏర్పాటు చేసి, బియ్యం నింపిన కలశాన్ని స్థాపించి, అందులో వరలక్ష్మీదేవిని ఆవాహన చేసి, "పద్మాసనే పద్మకరే" అంటూ సర్వ ఉపచారాలతో పూజించారు. తొమ్మిది ముడులు గల తోరాన్ని కుడి మణికట్టుకు కట్టుకుని, అనేక పిండివంటలను నైవేద్యంగా సమర్పించారు.
వారు మొదటి ప్రదక్షిణ చేయగానే, ఘల్లు ఘల్లుమనే శబ్దంతో వారి పాదాలకు అందెలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి. రెండవ ప్రదక్షిణ చేయగానే, వారి చేతులకు నవరత్నాలు పొదిగిన కంకణాలు మెరిశాయి. మూడవ ప్రదక్షిణ చేయగానే, వారు శిరస్సు నుండి పాదాల వరకు సర్వాభరణాలతో అలంకృతులయ్యారు. వారి ఇళ్లు ధనధాన్యాలతో, గుర్రాలతో, రథాలతో నిండిపోయాయి.
అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.
చతుర్థాధ్యాయము — వాయనం, ఆశీర్వాదం
ఆ స్త్రీలు పూజ చేయించిన బ్రాహ్మణుని దక్షిణతో సత్కరించి, ఒకరినొకరు లక్ష్మీస్వరూపంగా భావించి వాయనాలు ఇచ్చిపుచ్చుకున్నారు. ప్రసాదం స్వీకరించి, తమకు ఇంతటి సౌభాగ్యాన్ని తెచ్చిన కలను కన్న చారుమతిని కొనియాడుతూ ఇళ్లకు వెళ్లారు. అప్పటి నుండి వారు ప్రతి సంవత్సరం ఈ వ్రతం ఆచరించి, సంతానంతో, సంపదతో, భర్తల దీర్ఘాయుష్షుతో సుఖంగా జీవించారు.
శివుడు ఇలా అన్నాడు: "పార్వతీ, ఈ వ్రతం ఆచరించినవారిని, ఈ కథ విన్నవారిని, చదివినవారిని వరలక్ష్మీదేవి సకల శుభాలతో అనుగ్రహిస్తుంది." ఇప్పుడు అక్షతలు శిరస్సుపై వేసుకోండి.
అధ్యాయం పూర్తి కాగానే చేతిలోని అక్షతలు స్వామిపై వేయండి.
సమాప్తి
సువాసినులకు వాయనం
ఏం చేయాలి: వచ్చిన ప్రతి ముత్తైదువకు పళ్లెంలో లేదా వస్త్రంలో తాంబూలం (వాయనం) ఇవ్వండి: పసుపు, కుంకుమ, వక్కతో రెండు తమలపాకులు, పండు, గాజులు, రవిక గుడ్డ. ఇచ్చేవారు శ్లోకం చెబుతూ అందించగా, తీసుకునేవారు స్వీకరిస్తారు; ఇద్దరూ నమస్కరించుకోవాలి. ఆమెను లక్ష్మీదేవిగా భావించి ఆశీర్వాదం తీసుకోండి.
ఇందిరా ప్రతిగృహ్ణాతు ఇందిరా వై దదాతి చ । ఇందిరా తారకోభాభ్యాం ఇందిరాయై నమో నమః ॥
అర్థం: ఇందిర (లక్ష్మి) స్వీకరిస్తుంది, ఇందిరయే ఇస్తుంది; ఇచ్చేవారిని, తీసుకునేవారిని ఇద్దరినీ ఇందిరయే తరింపజేస్తుంది. ఇందిరకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.
క్షమా ప్రార్థన
ఏం చేయాలి: చేతులు జోడించి, ఏవైనా పొరపాట్లు జరిగితే క్షమించమని అమ్మవారిని వేడుకోండి. తర్వాత చివరి వాక్యం చెబుతూ అక్షతలపై కొద్దిగా నీళ్లు వదిలి, పూజాఫలాన్ని అమ్మవారికి అర్పించండి.
మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం పరమేశ్వరి । యత్పూజితం మయా దేవి పరిపూర్ణం తదస్తు తే ॥ అపరాధసహస్రాణి క్రియంతేఽహర్నిశం మయా । దాసోఽయమితి మాం మత్వా క్షమస్వ పరమేశ్వరి ॥ అనేన మయా కృత పూజయా భగవతీ సర్వాత్మకా శ్రీ వరలక్ష్మీః సుప్రీతా సుప్రసన్నా వరదా భవతు ॥
అర్థం: మంత్రహీనంగా, క్రియాహీనంగా, భక్తిహీనంగా నేను చేసిన పూజ ఏదైనా, పరమేశ్వరీ, అది పరిపూర్ణమగుగాక. నన్ను నీ దాసునిగా భావించి, రాత్రింబవళ్లు నేను చేసే వేలాది అపరాధాలను క్షమించు. అమ్మవారు ప్రీతురాలై వరాలను ప్రసాదించుగాక.
ప్రసాదం
ఏం చేయాలి: తీర్థం తీసుకుని, నైవేద్యాన్ని ప్రసాదంగా స్వీకరించి, కుటుంబ సభ్యులకు, అతిథులకు పంచండి. ఉపవాసం ఉన్నవారు ఇప్పుడు భోజనం చేయవచ్చు.
ఉద్వాసన (మరునాడు)
ఏం చేయాలి: ఆ రాత్రి అమ్మవారు ఇంట్లోనే ఉంటారు. మరునాడు (లేదా శనివారం) దీపం, నైవేద్యం, హారతితో సంక్షిప్తంగా పూజ చేసి, అక్షతలు వేసి, కలశాన్ని మెల్లగా ఉత్తరం వైపు కదిలించి మంత్రం చెప్పండి. అమ్మవారి ముఖాన్ని, ఆభరణాలను జాగ్రత్తగా భద్రపరచండి; కలశంలోని బియ్యాన్ని కుటుంబం కోసం వండండి (తరచుగా పొంగలిగా), నీటిని తులసి మొక్కకు లేదా ఏదైనా మొక్కకు పోయండి.
యాంతు దేవగణాః సర్వే పూజామాదాయ మామకీమ్ । ఇష్టకామప్రసిద్ధ్యర్థం పునరాగమనాయ చ ॥ ఓం శ్రీ వరలక్ష్మీం యథాస్థానం ప్రవేశయామి । శోభనార్థే పునరాగమనాయ చ ॥
అర్థం: నా పూజను స్వీకరించి, నా కోరికలు నెరవేర్చడానికి, మళ్లీ రావడానికి దేవతలందరూ వెళ్లుదురుగాక. శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవిని ఆమె స్థానానికి సాగనంపుతున్నాను; మా మేలు కోసం మళ్లీ రావాలని ప్రార్థిస్తున్నాను.
🙏 పూజ సంపూర్ణం
స్వామి మిమ్మల్ని, మీ కుటుంబాన్ని ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలతో, శాంతితో అనుగ్రహించుగాక. ప్రసాదాన్ని అందరికీ పంచండి.