వాస్తు పురుషుని కథ
శివుడు అంధకాసురునితో యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు ఒక మహాకాయుడు పుట్టి, భూమిని కప్పేంతగా పెరిగాడని మత్స్య పురాణం చెబుతుంది. దేవతలు అతనిని నేలకు అదిమి పట్టుకున్నారు, ఒక్కొక్క దేవత అతని శరీరంలో ఒక్కొక్క భాగం మీద. అప్పుడు బ్రహ్మ అతనికి వరం ఇచ్చాడు: ప్రతి నిర్మాణం ప్రారంభంలో అతనికి పూజ జరుగుతుంది, ఆ పూజతో కట్టిన ఇల్లు వర్ధిల్లుతుంది.
ఇతనే వాస్తు పురుషుడు. ఇతను బోర్లా పడుకుని ఉంటాడు, తల ఈశాన్యంలో, పాదాలు నైరుతిలో. అతని మీద గీసిన గడులు, ప్రతి గడిలో ఒక దేవతతో, వాస్తు పురుష మండలం.
వాస్తు పురుష మండలం: 81, 64 పదాలు
మండలం అంటే పదాలు అనే సమాన గడులుగా విభజించిన చతురస్రం. మయమతం ఒక్క గడి నుండి వెయ్యికి పైగా గడుల వరకు ఎన్నో మండలాలను వివరిస్తుంది. వీటిలో రెండు ఎక్కువగా వాడతారు: 81 పదాల మండలం (9 x 9, పరమశాయిక) మరియు 64 పదాల మండలం (8 x 8, మండూక లేదా చండిత).
దక్షిణ భారతంలో సాధారణ ఆచారంలోనూ, బృహత్ సంహిత వర్ణనలోనూ ఇళ్ళను 81 పదాల మండలం మీద అమర్చుతారు; 64 పదాల మండలం ముఖ్యంగా ఆలయాలకు వాడతారు. ఈ విషయంలో గ్రంథాలన్నీ ఒకేలా చెప్పవు; కొన్ని ఇళ్ళకు కూడా 64 పదాల మండలాన్నే చెబుతాయి.
- మండలం మీద 45 దేవతలు ఉంటారు: బయటి వలయంలో 32, మధ్య చుట్టూ 12, మధ్యలో బ్రహ్మ.
- బయటి వలయంలోని 32 పదాలనే సింహద్వారం, ప్రహరీ గేటు స్థానం నిర్ణయించడానికి వాడతారు.
- మండలంలోని ప్రధాన రేఖలు కలిసే చోట్లు మర్మ స్థానాలు, వాస్తు పురుషుని సున్నితమైన స్థానాలు. వాటి మీద స్తంభాలు, గుంటలు, బరువైన కర్రలు వేసి గుచ్చవద్దని గ్రంథాలు హెచ్చరిస్తాయి.
వాస్తు పురుష మండలం (81 పదాలు)
9 x 9 గడుల చతురస్రం. మధ్యలోని 9 గడులు బ్రహ్మస్థానం; దాని చుట్టూ లోపలి దేవతలు, బయటి వలయంలో 32 దేవతలు ఉంటారు.
- బ్రహ్మ · బ్రహ్మస్థానం
- లోపలి దేవతలు
- బయటి వలయం: 32 దేవతలు
తూర్పు: 1 ఈశ · 2 పర్జన్య · 3 జయంత · 4 ఇంద్ర · 5 సూర్య · 6 సత్య · 7 భృశ · 8 అంతరిక్ష
దక్షిణం: 9 అగ్ని · 10 పూష · 11 వితథ · 12 గృహక్షత · 13 యమ · 14 గంధర్వ · 15 భృంగరాజ · 16 మృగ
పడమర: 17 పితృ · 18 దౌవారిక · 19 సుగ్రీవ · 20 పుష్పదంత · 21 వరుణ · 22 అసుర · 23 శోష · 24 పాపయక్ష్మ
ఉత్తరం: 25 రోగ · 26 నాగ · 27 ముఖ్య · 28 భల్లాట · 29 సోమ · 30 భుజగ · 31 అదితి · 32 దితి
బ్రహ్మస్థానం: ఇంటి మధ్యభాగం
81 పదాల మండలంలో మధ్యలోని తొమ్మిది పదాలు బ్రహ్మకు చెందినవి. ఇదే బ్రహ్మస్థానం, ఇంటికి గుండె. దీనిని ఖాళీగా ఉంచాలని గ్రంథాలు చెబుతాయి: దీని మీద స్తంభం, గోడ, మరుగుదొడ్డి, మెట్లు, బరువు ఏవీ ఉండకూడదు.
పాత తెలుగు ఇళ్ళు, గోదావరి జిల్లాల మండువా ఇళ్ళు, మధ్యలో ఆకాశానికి తెరిచి ఉన్న ప్రాంగణంతో ఉండేవి; కేరళ నాలుకెట్టు ఇంటికి నడుముట్టం ఉంటుంది. రెండూ బ్రహ్మస్థానాన్ని వెలుతురుకు, గాలికి తెరిచి ఉంచుతాయి. ఆధునిక ఇంట్లో మధ్యభాగాన్ని హాలుగా లేదా దారిగా, సామాను లేకుండా, మంచి వెలుతురుతో ఉంచండి.

ఎనిమిది దిక్కులు, మధ్యభాగం
ప్రతి దిక్కుకు ఒక దిక్పాలకుడు కాపలా: తూర్పున ఇంద్రుడు, ఆగ్నేయంలో అగ్ని, దక్షిణంలో యముడు, నైరుతిలో నిరృతి, పడమరలో వరుణుడు, వాయవ్యంలో వాయువు, ఉత్తరంలో కుబేరుడు, ఈశాన్యంలో ఈశానుడు, మధ్యలో బ్రహ్మ. దిక్కులకు గ్రహాలను జ్యోతిష సంప్రదాయం కేటాయించింది: తూర్పుకు సూర్యుడు, ఆగ్నేయానికి శుక్రుడు, దక్షిణానికి కుజుడు, నైరుతికి రాహువు, పడమరకు శని, వాయవ్యానికి చంద్రుడు, ఉత్తరానికి బుధుడు, ఈశాన్యానికి గురువు.
పంచభూతాలను మూలలకు, మధ్యభాగానికి జోడిస్తారు: ఈశాన్యానికి జలం, ఆగ్నేయానికి అగ్ని, నైరుతికి భూమి, వాయవ్యానికి వాయువు, మధ్యభాగానికి ఆకాశం. ఈ పంచభూతాల కేటాయింపు తర్వాతి కాలంలో క్రమబద్ధీకరించినది; శాస్త్ర గ్రంథాలు ముఖ్యంగా దేవతల గురించే చెబుతాయి, కానీ ఇది వాటితో ఏకీభవిస్తుంది: అగ్ని మూలలో అగ్ని, ఈశానుని మూలలో జలం.
ఎనిమిది దిక్కులు, మధ్యభాగం
ప్రతి దిక్కుకు దాని దిక్పాలకుడు, గ్రహం; మూలలకు, మధ్యభాగానికి దాని పంచభూతం కూడా.
- ■ దేవత
- ■ గ్రహం
- ■ భూతం
- ఉత్తరం పైన ఉంది
| దేవత | గ్రహం | భూతం | తగినవి | |
|---|---|---|---|---|
| ఉత్తరంఉత్తర | కుబేరుడు | బుధుడు | — | ధనం, హాలు, ఖాళీ స్థలం, డబ్బు పెట్టె |
| ఈశాన్యంఈశాన్య | ఈశానుడు | గురువు | జలం | పూజ, నీటి వనరు, ఖాళీగా శుభ్రంగా |
| తూర్పుపూర్వ | ఇంద్రుడు | సూర్యుడు | — | సింహద్వారం, కిటికీలు, ఉదయపు వెలుగు |
| ఆగ్నేయంఆగ్నేయ | అగ్ని | శుక్రుడు | అగ్ని | వంటగది, కరెంటు మీటర్లు, అగ్ని |
| దక్షిణందక్షిణ | యముడు | కుజుడు | — | పడకగదులు, బరువైన గోడలు, మెట్లు |
| నైరుతినైరుతి | నిరృతి | రాహువు | భూమి | యజమాని పడకగది, బరువైన సామాను, ఓవర్హెడ్ ట్యాంకు |
| పడమరపశ్చిమ | వరుణుడు | శని | — | భోజనం, పిల్లలు, చదువు, మెట్లు |
| వాయవ్యంవాయవ్య | వాయువు | చంద్రుడు | వాయువు | అతిథులు, ధాన్యం నిల్వ, వాహనాలు, మరుగుదొడ్లు |
| మధ్యభాగంబ్రహ్మస్థానం | బ్రహ్మ | — | ఆకాశం | ఖాళీగా, వెలుతురుతో, శుభ్రంగా |
వాలు, ఎత్తు, ద్వారాలు-కిటికీలు
బృహత్ సంహితలో కనిపించి, ప్రతి ప్రాంతీయ సంప్రదాయం పాటించే, అందరూ ఎక్కువగా ఏకీభవించే సూత్రం నేల వాలు, ఇంటి బరువు గురించి:
- వాలు: నేల, ఫ్లోరింగ్ ఉత్తరం, తూర్పు, అన్నిటికంటే ఎక్కువగా ఈశాన్యం వైపు వాలాలి. వాన నీరు, మురుగు నీరు ఆ వైపు నుండే ఇంటి బయటికి పోవాలి.
- ఎత్తు: దక్షిణం, పడమర ఎత్తుగా, బరువుగా ఉండాలి; నైరుతి అన్నిటికంటే ఎత్తుగా. ప్రహరీ గోడను తరచుగా ఈ రెండు వైపులా ఎత్తుగా కడతారు.
- ద్వారాలు-కిటికీలు: ఉత్తరం, తూర్పు వైపు ఎక్కువ తలుపులు, కిటికీలు; దక్షిణం, పడమర వైపు తక్కువగా, చిన్నవిగా.
- ఖాళీ స్థలం: స్థలంలో దక్షిణం, పడమర కంటే ఉత్తరం, తూర్పు వైపు ఎక్కువ ఖాళీ వదలండి.
- తెలుగు ఆచారంలో ఇంటి తలుపులను లెక్కపెట్టి సరి సంఖ్యను ఇష్టపడతారు, సున్నాతో ముగిసే మొత్తాన్ని (10, 20) వద్దంటారు. ఇది ప్రాంతీయ ఆచారం, సంస్కృత గ్రంథాల నియమం కాదు.

తర్వాతి గ్రంథాల పదహారు భాగాలు
తర్వాతి గ్రంథాలు (ఈ పద్ధతిని సాధారణంగా విశ్వకర్మ ప్రకాశం నుండి ఉదహరిస్తారు) ఇంటిని పదహారు భాగాలుగా విభజించి ప్రతి దానికి ఒక ఉపయోగం చెబుతాయి: తూర్పున స్నానం, ఆగ్నేయంలో వంటగది, దక్షిణంలో నిద్ర, నైరుతిలో బరువైన సామాను నిల్వ, పడమరలో భోజనం, వాయవ్యంలో ధాన్యం నిల్వ, ఉత్తరంలో ధనాగారం, ఈశాన్యంలో దేవుని గది, మధ్యలో మధ్యంతర భాగాలు.
నేటి ఆచారం ఇందులో చాలా భాగం పాటిస్తుంది, కానీ యజమాని పడకగదిని నైరుతికి మారుస్తుంది, మరుగుదొడ్లను వాయవ్యం లేదా పడమరలో పెడుతుంది. నేటి ఆచారం గ్రంథాలకు భిన్నంగా ఉన్న చోట, గదుల పేజీలు రెండూ చెబుతాయి.
